Ливия

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Мұнда ауысу: шарлау, іздеу

Ливия мемлекеті
دولة ليبيا
Flag of Libya.svg Ливия елтаңбасы
Байрақ Елтаңба
Ливия ұлттық әнұраны
Libya in its region.svg
Тәуелсіздік күні 24 желтоқсан 1951 жыл (Ұлыбритания және Франция-дан)
Ресми тілдері арабша
Елорда Триполи
Ірі қалалары Триполи, Бенгази, Мисурата
Үкімет түрі Парламенттік республика
Өкілдер палатасының председателі
Премьер-министрі
Агила Салах Исса
Абдалла ат-Тани
Мемлекеттік діні Ислам
Жер аумағы
• Барлығы
Әлем бойынша 17-ші-орын
1 759 541 км²
Жұрты
• Сарап (2014)
• Санақ (2006)
Тығыздығы

Green Arrow Up Darker.svg 6 244 174 адам (108-ші)
5 658 000 адам
3,55 адам/км² (218-ші)
ЖІӨ (АҚТ)
  • Қорытынды (2013)
  • Жан басына шаққанда

70,386 млрд $ (80-ші)
11,497 $ (82-ші)
ЖІӨ (номинал)
  • Қорытынды (2013)
  • Жан басына шаққанда

67,622 млрд $ (68-ші)
11,046[1] $ (62-шы)
АДИ (2013) 0.784[2] (Жоғары) (55-шы)
Этнохороним ливиялықтар
Валютасы Ливия динары
(LYD, код 434)
Интернет үйшігі .ly
ISO коды LY
ХОК коды LBA
Телефон коды +218
Уақыт белдеулері +1 (жазда +2)

Координаттар: 48°57′00″ с. е. 66°14′00″ ш. б. / 48.95° с. е. 66.233333° ш. б. (G) (O)

Ливия Премьер-Министрі Али Зейдан

ЛивияСолтүстік Африкадағы мемлекет. Жер аумағы 1,76 млн. км². Халқы 5,4 млн. адам. Негiзгi халқы – арабтар мен берберлер (97%), сонымен қатар гректер, түрiктер, италиялықтар, үндiлер, т.б. да мекендейдi. Астанасы – Триполи қаласы. Дiнi – исламның сүннит бағыты. Мемлекеттік тiлi – араб тiлi. Iрi қалалары мен порттары: Тобрук, Триполи, Бенгази, Марса аль-Бурейка. Конституциясы бойынша жоғары атқарушы орган қызметiн Жоғарғы Халықтық комитет атқарады. Жоғарғы заң шығарушы органы – жалпыға бiрдей Халықтық Конгресс. Ұлттық мейрамы – 1 қыркүйек (1969) – Төңкерiс күнi. 1955 жылдан БҰҰ-ға мүше. Ақша бiрлiгi – ливиялық динар. Ливияның жер бедерi, негiзiнен, үстiрттi келген құмды тасты жазық. Шығысында Ливия шөлi жатыр. Климаты тропиктiк. Солтүстігіне субтропиктiк климат тән. Жерорта теңізі жағалауының жазы ыстық, қысы жұмсақ. Қаңтардың орташа температурасы 11 – 18°С, шiлдеде 27 – 35°С. Жылдық жауын-шашын мөлшері 100 мм. Кейбiр аудандарында бiрнеше жыл қатарынан жаңбыр жаумайды. Біздің заманымыздан бұрынғы 8 – 7-ғасырларда қазiргi Ливияның батысында финикиялық қала-мемлекеттер, ал шығысында грек колониялары пайда болды. Біздің заманымыздан бұрынғы 5-ғасырда Ливияны Карфаген, кейiннен римдiктер жаулап алды. 533 ж. Византия империясының құрамына ендi. 643 ж. Араб халифатына қосылды. Ливия 16 – 19-ғасырларда Осман империясының құрамында болды. 1911 – 12 ж. Италия-түрiк соғысының нәтижесiнде Ливия Италия билiгiне өттi. 1934 ж. Ливия ресми түрде Италияның отары болып жарияланды. 2-дүниежүзілік соғыс кезiнде Ливиядағы немiс, италия әскерлерiнің жеңiлiсiнен кейiн (1943) елдi француз, ағылшын әскерлерi басып алды. 1949 ж. қарашада БҰҰ-ның Бас Ассамблеясы Ливияға тәуелсiздiк беру туралы шешiм қабылдады. 1950 ж. Ұлттық Құрылтай жиналысы Ливия Конституциясын бекiттi. 1951 ж. 24 желтоқсанда Ливия Бiрiккен Тәуелсiз Корольдiгi жарияланды. 1969 ж. 1-қыркүйекте Ливияда Муаммар Каддафи бастаған әскери төңкерiс болды. Төңкерiсшiлер елдi Ливия Араб Республикасы деп жариялады. 1977 жылдың 3 наурызынан бастап мемлекет Ливия Араб Социалистiк Халықтық Жамаһириясы болып аталады. Қазақстан мен Ливия арасында 1992 ж. дипломатиялық қатынас орнады. Ливия экономикасының негiзiн мұнай өнеркәсiбi құрайды. Мұнай өндiрудің көлемi жөнiнен Ливия Африкада 6-орынды иеленедi. Ауыл шаруашылығы төменгi дәрежеде дамыған. Дәндi дақылдар, құрма ағаштары өсiрiледi. Мұнай және мұнай өнiмдерiн экспорттап, азық-түлiк пен өнеркәсiп тауарларын шеттен әкеледі.[3]

Ливия басшылары

  • Идрис I (24.12.1951 - 01.09.1969)
  • Муаммар Каддафи (01.09.1969 - 20.10.2011)
  • Мустафа Мухаммад Абд-аль-Жалиль (05.03.2011- 08.08.2012)
  • Мохаммед Али Салим (08.08.2012 - 09.08.2012)
  • Мухаммед аль-Макриф (09.08.2012 - 28.05.2013)
  • Juma Ahmad Atigha (28.05.2013- )

Пайдаланылған cілтемелер

  1. Дереккөз алу қатесі: Жарамсыз <ref> тегі; no text was provided for refs named .D0.9C.D0.92.D0.A4
  2. Human Development Report 2013  (ағыл.). United Nations Development Programme (2013). Басты дереккөзінен мұрағатталған 13 тамыз 2013.
  3. Балалар Энциклопедиясы, 6 том.