Лотарингия кресті

Лотарингия кресті (фр. croix de Lorraine), Юникод U+2628 (☨) — екі көлденең сызығы бар христиандық кресттің бір түрі. Жоғарғы сызығы қысқалау, ал төменгі сызығы ұзын болып келеді. Бастапқыда крест Лотарингия герцогтарының таңбасы ретінде пайдаланылған. Кресттің атауы – Германия мен Франция шекарасында орналасқан Лотарингия облысынан шыққан.

Тарихы

Лотарингия кресті алғашында Венгрия корольдігінен Лотарингия герцогтығына жеткен. Венгрияда бұл таңбаны алғаш рет корольдік биліктің символы ретінде XII ғасырдың соңында Бела III қолданған. Тарихшы Паль Энгельдің айтуынша, ол бұл белгіні Византия империясынан қабылдаған болуы мүмкін.

Лотарингия герцогы Рене II бұл екі сызықты крестті ата-бабаларынан мұра етіп алған. Олар — Венгрияда билік жүргізген Анжу әулеті, ал Анжулардың өзі бұл таңбаны Венгрияның алғашқы әулеті — Арпадтардан мұраға алған. Рене II-нің атасы Рене І Жақсы (René the Good) бұл крестті өзінің жеке белгісі ретінде пайдаланған, ол сонымен қатар төрт корольдікке, соның ішінде Венгрияға да талас жасаған еді.

Бұл белгі XVI ғасырда да «Анжу кресті» деп аталған. Рене II 1477 жылдың қаңтарында өткен Нанси шайқасына дейін өз туына осы белгіні қойған. Осы шайқаста ол Бургундия герцогы Қайсар Шарльдің (Charles the Bold) әскерін жеңіп, Лотарингия герцогтығын қайтарып алды. Бұдан кейін Рене соқтырған барлық тиындарда осы крест бейнеленген.

Кресттің қолданылуы

Екі көлденең сызықты крест қазіргі кезде бірқатар елдердің мемлекеттік рәміздерінде қолданылады. Ол Венгрия, Литва және Словакияның мемлекеттік символикасында бар. 1991–1995 жылдары бұл таңба Беларусь Республикасының мемлекеттік елтаңбасында (геральдикалық символ Бойча) қолданылған.

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде, 1940–1944 жылдары, Лотарингия кресті «Еркін Францияның» (Free France) мемлекеттік символы ретінде пайдаланылды.

Католицизмде екі көлденеңді крест – кардиналдардың гербінде міндетті элемент болып табылады.

Сыртқы сілтемелер

Engel, Pál (2001). The Realm of St Stephen: A History of Medieval Hungary, 895–1526. I.B. Tauris Publishers.
"René of Anjou". Encyclopædia Britannica.
Pastoureau, Michel (1997). Traité d’héraldique. Paris: Picard.
"Battle of Nancy". Encyclopædia Britannica.
Vaughan, Richard (2002). Charles the Bold: The Last Valois Duke of Burgundy. The Boydell Press.