Лысица (тау)
| Лысица | |
| пол. Łysica | |
 | |
| Сипаттамасы | |
|---|---|
| Биіктігі |
614 м |
| Орналасуы | |
|
50°54′ с. е. 20°54′ ш. б. / 50.900° с. е. 20.900° ш. б. (G) (O) (Я)Координаттар: 50°54′ с. е. 20°54′ ш. б. / 50.900° с. е. 20.900° ш. б. (G) (O) (Я) | |
| Елдер | |
Лысица (пол. Łysica, тұрмыстық атауы — Әулие Катажина тауы, поляк. Góra Świętej пол. Katarzyny) — теңіз деңгейінен 614 метр биіктікте орналасқан Свентокшис тауларының ең биік шыңы.[1] Ол Лысогуры жотасының батыс бөлігінде, Свента-Катажина ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай орналасқан.[2] Польша таулары тәжінің құрамына кіреді және оның ең аласа шыңы болып есептеледі. Свентокшис ұлттық паркінің қатал қорғалатын аумағында орналасқан.
Тау екі шыңнан тұрады. Шығыс шыңы — Агата жартасы немесе Замчиско деп аталады, теңіз деңгейінен 614 метр биіктікте орналасқан.[1] Бұл ұзындығы шамамен жарты шақырым болатын кварцитті жартас жотасы. Батыс шыңы сәл аласа (теңіз деңгейінен 613 м)[1] және онда 1930 жылғы ескерткіш айқыштың көшірмесі мен триангуляциялық мұнараның кейбір қалдықтары бар.[3] Бұл жерден солтүстікке қарай — Мейская және Псарская тауларына шектеулі көрініс ашылады. Екі шыңның арақашықтығы шамамен 700 метр.
Лысица кембрий дәуірінің кварциттері мен сланцтарынан тұрады. Шыңның солтүстігі мен оңтүстігі жартас шыңдарымен қоршалған. Лысица түгелдей орманмен көмкерілген. Жоғарғы бөлігінде шырша өседі, ал төменірек — самырсын-бук орманы. Оңтүстік беткейінде теңіз деңгейінен шамамен 590 метр биіктікте шағын шымтезекті батпақ бар.
Аңыз бойынша, Лысицаның етегінде бір кездері славян ғибадатханасы болған, оның орнында қазір бернардин монах әйелдер монастыры орналасқан.
Таудың үстімен Голошицтан Кузнякиге дейін созылатын Эдмунд Массальский атындағы басты Свентокшиский жаяу жүргіншілер бағыты өтеді.
2018 жылға дейін ең биік нүкте — батыс шыңы деп есептеліп келген, онда айқыш орнатылған және оның биіктігі теңіз деңгейінен 612 метр деп көрсетілген. Алайда 2018 жылғы өлшеулер шығыс шың — Агата (Агата шыңы) — биіктеу екенін көрсетіп, оның нақты биіктігі 613,96 метр екені анықталған.[1][4][5]
Әдебиеттер
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]- Słownik geograficzno-krajoznawczy Polski / Elżbieta Bajkiewicz-Grabowska (red.); Iwona Swenson (red.); Zofia Aleksandrowicz — PWN. — ISBN 83-01-12677-9.
Дереккөздер
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]- 1 2 3 4 "An accuracy assessment of spot heights on Digital Elevation Model (DEM) derived from ALS survey: case study of Łysica massif". Structure and Environment 9, 2: 125—132. 2017. http://www.sae.tu.kielce.pl/31/S&E_NR_31_Art_5.pdf.
- ↑ Arkusz M-34-42-B-d-1 (Święta Katarzyna). Mapa topograficzna Polski 1:10 000. Warszawa: Główny Geodeta Kraju, 2002. ISBN 83-239-3835-0.
- ↑ Góry Świętokrzyskie — Łysica 612 m n.p.m.
- ↑ Turystyczna niespodzianka. Łysica jest wyższa, niż podają przewodniki
- ↑ To już oficjalne