Маках
| Маках | |
| Квидиччаатх | |
| | |
| Бүкіл халықтың саны | |
|---|---|
|
2 031 | |
| Ең көп таралған аймақтар | |
| Тілдері | |
| Діні | |
Маках — Америка Құрама Штаттарының солтүстік-батыс бөлігіндегі Вашингтон штатында тұратын Тынық мұхитының солтүстік-батысының байырғы халқы. Олар Мака Үндіс қорығының Маках үндіс тайпасының құрамында тіркелген, әдетте Маках тайпасы деп аталады.
Тілі
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]Мака тілі - маках халқы сөйлейтін жергілікті тіл. Маках тілі лингвистикалық жағынан Вакашан тілдер отбасының оңтүстік-нуткан тармағына жатады. Ағылшын тілі де кеңінен таралған.
Тарихы
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]Хуан-де-Фука бұғазымен және Тынық мұхитымен шектесетін Маках тайпасы ішкі және жағалаудағы кең аймақты иемденді. 1855 жылғы келісім бойынша олар жерлердің көп бөлігін АҚШ билігіне берді. Қазіргі Макахтың 80%-ға жуығы Флаттери мүйісі маңындағы Маках резервациясындағы 4 дәстүрлі ауылда (негізі Ней-Бэй) өмір сүруді жалғастыруда. 1970 жылдары аборигендік мәдениеттің жандануы басталды. 1979 жылы Маках мәдени-тарихи орталығы құрылды. Ана тілін жаңғырту бағдарламасы сәтті жүзеге асуда. Жыл сайын маках күні өткізіледі.
Кәсібі
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]Жүздеген ғасырлар бойы Маках үндістері өздерінің мәдениеті мен дәстүрлерін кит аулау төңірегінде айналдырды. Бұл бұрыннан бері олардың дәстүрлерінің бір бөлігі болды. 1969 жылы кит жойылып бара жатқан түрлердің тізіміне енгізілгенде, аң аулауға ресми түрде тыйым салынды. Макахтар ресми түрде кит аулаудан бас тартуға мәжбүр болды.
Қазіргі макахтар балық аулау, ағаш кесу және саудада жұмыс істейді.[1]
Тұрмыс салты
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]Туыстық байланыстармен, тілмен және дәстүрлермен байланысты 5 елді мекен болды. 1855 жылғы келісім бойынша жердің көп бөлігін АҚШ билігіне берді.
Қазір макахтың 80%-ға жуығы Кейп Флаттери маңындағы Маках резервациясындағы 4 дәстүрлі ауылда (негізі Ней шығанағы) тұруын жалғастыруда. 1970 жылдары байырғы мәдениеттің жандануы басталды. 1979 жылы маках мәдени және тарихи орталығы құрылды. Ана тілін жаңғырту бағдарламасы сәтті жүзеге асырылуда. Маках күні жыл сайын өткізіледі.[2]
Дереккөздер
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]- ↑ В.А.Тишков Дүние жүзіндегі халықтар мен діндер. Энциклопедия. — Москва: Үлкен Ресей энциклопедиясы, 1999. — Б. 309. — 930 б. — 100 000 таралым. — ISBN 5-85270-155-6.
- ↑ Әлем халықтары/Маках. Тексерілді, 7 шілде 2025.
