Малика Сабирова
| Малика Сабирова | |
| тәж. Малика Абдураҳмоновна | |
 | |
| Туған кездегі есімі |
Малика Абдурахимовна Сабирова |
|---|---|
| Туған күні | |
| Туған жері | |
| Қайтыс болған күні | |
| Қайтыс болған жері | |
| Азаматтығы | |
| Қызметі | |
| Театр |
С.Айни атындағы тәжік академиялық опера және балет театры |
| Марапаттары |
|
Малика Сабирова (тәж. Малика Абдураҳмоновна; 22 мамыр 1942 ж., Душанбе – 27 ақпан 1982 ж., Душанбе) — Кеңес және тәжік балерина және балет мұғалімі. КСРО халық әртісі (1974). С.Айни атындағы тәжік академиялық опера және балет театрының прима-балеринасы (1961-1982). 1969 жылы Мәскеудегі халықаралық балет байқауынан кейін Малика әлемдік деңгейдегі балерина ретінде танылды. Ол Тәжікстан балетін бүкіл әлемге таныстырды.[1]
Жастық шағы және отбасы
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]Малика Сабирова 1942 жылы 22 мамырда Сталинабадта (қазіргі Душанбе, Тәжікстан) дүниеге келген. Анасы Мадина Георгиевна клиникада жұмыс істеген, ал әкесі Абдурахим Джалилович Тәжік филармониясы мен Опера және балет театрының оркестрлерінде ойнаған, сондай-ақ дәстүрлі музыкалық аспаптарды қалпына келтірген флейташы болған. Малика бала кезінен балетті жақсы көретін және әкесімен бірге қойылымдарға жиі баратын.
1952 жылдың маусым айында Ленинград хореографиялық училищесінің (қазіргі Ваганова атындағы орыс балет академиясы) танымал мұғалімдері Надежда Базарова мен Варвара Мей дарынды балаларды оқуға іріктеу үшін Душанбеге келді. Малика байқаудан өтіп, бастапқыда қыздарын басқа қалаға жібергісі келмеген ата-анасы ойларын өзгертіп, сол жылы күзде 10 жасар Малика Ленинградқа кетті. Ол үлгілі оқушы болды, ал 12 жасында Ленинградтағы Киров театрында «Щелкунчик» қойылымында Маша жас қызды билеп, ал бітіру алдындағы қойылымында балетте Маша ханшайымның рөлін сомдады.[2]
Шығармашылығы
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]1961 жылы Малика оқуын үздік бітіріп, Душанбеге оралды. Ол бірден Опера және балет театрында басты рөлдерді орындай бастады және көп ұзамай көпшіліктің сүйіктісіне айналды. Ол сондай-ақ КСРО халық әртісі атанды және Чайковский залында үнемі өнер көрсетті. Ол балеттің барлық классикалық түрлерін меңгеріп, бірнеше халықаралық марапаттарға ие болды. Жеке балерина ретінде оның репертуарында барлық классикалық түрлері болды және ол Дон Кихот, Жизель, Лейли мен Мәжнүн сияқты балеттерде өнер көрсетті, оларға музыкалық сүйемелдеуді Баласанян орындады. Ол Кеңес Одағында танымал балерина болды. 1964 жылдың мамыр айында ол Варнада өткен алғашқы Халықаралық балет байқауына жолдама алды. Байқауға дайындық Мәскеудегі Үлкен театрда өтті, онда ол А.М.Мессерер және Г.С.Улановамен бірге жұмыс істей бастады. Малика Сабированың балеттерін тек кеңес азаматтары ғана емес, сонымен қатар шетелдіктер де тамашалады. Балерина бүкіл әлем бойынша гастрольдік сапарлармен жүріп, бүкіл әлемдегі балет әуесқойларына шынайы қуаныш сыйлады. 1965 жылы ол Үлкен театр труппасымен Ұлыбритания мен Ирландияға гастрольдік сапармен барды, онда В.Васильев, Б.Хохлов және В.Тихоновпен серіктес болды. 1966 жылы Үлкен театр мен Ленинград Киров атындағы опера және балет театрының солистері тобымен бірге Үндістан мен Жапонияға гастрольдік сапармен барды.
Ол жас балет бишілерінің тұтас бір буынын тәрбиелеп, театр труппасын жоғары деңгейге көтерді. Тәжік КСР Жоғарғы Кеңесінің 8-ші шақырылымының депутаты. Малика Сабированың көркемдік еңбегі лайықты бағаланды. Ол Тәжікстанның беделді Рудаки сыйлығына ие болды. Сонымен қатар ол «Құрмет белгісі» ордені (1965), «Еңбек Қызыл Ту» ордені (1971) орденмен марапатталды. 1974 жылы КСРО халық әртісі атағына ие болады.[3]
Үздік рөлдері
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]Малика Сабированың ең үздік рөлдері: «Маша мен қыз» (1954), «Маша мен ханшайым» (1960), «Жизель», «Күз», «Сатир мен нимфалар» (1961), «Аққу көлі» (1962), «Заррина» (1964), «Мальвина» (1965), «Ромео мен Джульетта» (1966), «Лейли мен Мәжнүн» (1970), «Золушка» (1973), «Ұйқыдағы ару» (1975), «Эсмеральда» (1977), «Корсар» және т.б.[4]
Науқасы және өлімі
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]М.Сабированың соңғы өнер көрсетуі 1980 жылдың қараша айында Мәскеуде өтті. Сол кезде ол қатты ауырып, Уланованың күш-жігерінің арқасында балерина Кремль ауруханасына жатқызылды, бірақ дәрігерлер оның өмірін сақтап қала алмады. 1982 жылы 27 ақпанда 39 жастағы Сабирова қатерлі ісіктен қайтыс болды. Сабирова Жизель костюмінде «Лучоб» зиратында жерленді.
Балеринаның күйеуі Муззафар Бурханов әйелі қайтыс болғаннан кейін ешкіммен билемеді және алдымен Душанбеде, содан кейін Гданьск пен Лодзьде, кейінірек Берлинде хореограф болды.[5]
Дереккөздер
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]- ↑ Персона Великие женщины Центральной Азии. Тексерілді, 15 наурыз 2026.
- ↑ Малика Сабирова: трагическая история любимой ученицы Галины Улановой. Тексерілді, 15 наурыз 2026.
- ↑ Малика Сабирова. Тексерілді, 15 наурыз 2026.
- ↑ Царица танца. Тексерілді, 15 наурыз 2026.
- ↑ Малика Сабирова. Тексерілді, 15 наурыз 2026.