Махмұд Шабустари

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Jump to navigation Jump to search
Махмұд Шабустари
Mahmud Şəbüstəri
Жалпы мағлұмат
Қайтыс болған күні

1320 жыл(1320)

Қайтыс болған жері

Тебриз

Шығармашылығы

Махмұд Шабустари ибн Абдулкәрім (1287-1320) - әзірбайжан философы-пантеист. Махмұд Шабустаридың "Құпия-сыр бақшасы" деп аталған философиялық поэмасы ағылшын, неміс, француз, түрік тілдеріне аударылды. Махмуд Шабустари Платонның дүние екі жақты дегеніне қарсы шығып, "дүние біртұтас", "болмыс сырттай алуан түрлі болғанымен, іштей біртұтас" - дейді. Махмуд Шабустаридың пікірінше, тәңір ме табиғат біртұтас болып жаралған; құдай табиғатпен имманентті, онымен ажырамастай бірілкте. Махмуд Шабустари сонымен бірге "форма материясыз, материя формасыз сияқты, болмыссыздан басқа ешетеңе емес", дүниедегі барлық заттар болымсыздықтың осы екі түрінен құралады деп ұйғарды. Махмуд Шабустари органикалық дүние ұзақ эволюциялық жолдан өтіп барып неорганикалық дүниеден пайда болды дегенді айтады. Төрт элементтің (от,ауа, су, жер) қосындысы мен араласуынан, - деп жазды ол, - минералдар пайда болады, минералдардан өсімдік, өсімдіктерден жануарлар, жануарлар дүниесінен (әбден жетілгеннен кейін) адам пайда болды. Махмуд Шабустари адам ұзақ волюцияның нәтижесі, тікелей маймылдан шыққан дейді.[1]

Дереккөздер[өңдеу]

  1. Қазақ энциклопедиясы