Могилёв
| Қала | |
| Могилев | |
Магілёў.jpg) | |
| Әкімшілігі | |
|---|---|
| Ел | |
| Облыс | |
| Биіктік |
193 |
| Тарихы мен географиясы | |
| Координаттары |
53°55′ с. е. 30°21′ ш. б. / 53.917° с. е. 30.350° ш. б. (G) (O) (Я)Координаттар: 53°55′ с. е. 30°21′ ш. б. / 53.917° с. е. 30.350° ш. б. (G) (O) (Я) |
| Жер аумағы |
118,50[1] км² |
| Уақыт белдеуі | |
| Тұрғындары | |
| Тұрғыны |
▲ 374 644[2] адам (2015) |
| Тығыздығы |
3146 адам/км² |
| Агломерация |
480000 |
| Ұлттық құрамы |
белорустар — 87,43 % |
| Сандық идентификаторлары | |
| Телефон коды |
+375 222 |
| Пошта индексі |
212001 |
| Автомобиль коды |
6 |
Могилев шекарасы
| |
Могилев (белар. Магілёў)—Беларусьдағы қала, Могилёв облысы мен Могилев ауданының әкімшілік орталығы, жол торабы. 2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Могилёв қаласының халқы 352 891 адамды құрады.[4]
Географиялық сипаттамасы
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]Қала Беларусьтің шығысында, Днепр өзенінің жағасында, Ресейдің Смоленск облысымен шекарасынан шамамен 76 шақырым және Брянск облысынан 105 шақырым қашықтықта орналасқан.[5]
Қала жазы жылы, ылғалды континенталды климатпен сипатталатын аймақта орналасқан. Ең жылы ай — шілде, орташа температурасы 18°C. Ең суық ай — қаңтар, орташа температурасы -7,6°C.
Әкімшілік бөлінісі
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]Қала ресми түрде екі әкімшілік ауданға бөлінеді:
- Ленин ауданы. Негізгі магистральдар: Первомайский, Крупская, Гришин, Пионерский, Челюскин, Космонавтов көшелері, Бейбітшілік даңғылы.
- Октябрь ауданы. Негізгі магистральдар: Пушкин, Шмидт, Димитров және Витебск даңғылы, Непокоренных бульвары және Островский көшесі.[6]
Тарихы
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]Қала тарихы өте тереңнен басталады. Оның негізі 1267 жылы Могилев қамалының салынуы туралы баяндаған Сурта шежіресіне негізделген деп есептеледі. Аңыз бойынша, қала осы құрылымның айналасында өскен. 15 ғасырда Могилев ірі сауда-экономикалық және мәдени орталық болды. Ол кезде қала Литва Ұлы Герцогтігіне қараған. Маңызды көлік торабы бола отырып, бұл аймақ 1569 жылы қол қойылған Люблин Одағына сәйкес Поляк-Литва Достастығы билігіне берілді. Күшті державаның билігі кезінде Могилев белсенді дамып, халық саны өсті. Көп ұзамай король Сигизмунд Август қала тұрғындарына Кіші Магдебург құқығын, ал бірнеше жылдан кейін Ұлы Магдебург құқығын берді.
1618 жыл жиі грек-католик көтерілістері болды, оларды билік, яғни Польша-Литва Достастығы басып тастады. Барлық қатысушылар өлім жазасына кесілді, ал православие шіркеулері католиктерге берілді. 1772 жылы ұлы державаның алғашқы күйреуі болды, Могилев Ресей империясының құрамына кірді.
1941 жылы 22 маусымда герман-кеңестік соғыс басталып, маусым айының соңына қарай неміс әскерлері Могилев аймағында болды. Он жеті күн бойы — 4 шілдеден 21 шілдеге дейін — қала маңында шайқас жүріп жатты. Могилевті қорғау немістердің шығысқа қарай жылжуын кешіктіруге көмектесті.
1938 жылы, Беларусь Кеңестік Социалистік Республикасының астанасын Минскіден Могилевке көшіру туралы әңгіме болған. Нәтижесінде қала белсенді түрде қайта салынып, қайта құрылды. Алайда, бұл көшу жүзеге асырылған жоқ.[7]
Экономикасы және инфрақұрылымы
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]Могилев — Беларусьтегі ірі өнеркәсіп орталығы. Онда машина жасау, химия және жеңіл өнеркәсіп, сондай-ақ тамақ өңдеу салалары жақсы дамыған. Қалада Mogotex, Domochay, Shagovita және Babushkina Krynka сияқты танымал брендтердің компаниялары орналасқан. Бұл дамыған өнеркәсіп жергілікті тұрғындар үшін жұмыс орындарын ашады және аймақтың экономикалық өсуіне ықпал етеді. Қала әкімшілігі сонымен қатар инвестицияларды тарту және шағын және орта бизнесті қолдау бойынша белсенді жұмыс жүргізуде.
Могилев маңызды көлік торабы болып табылады. Қала арқылы негізгі автомобиль жолдары мен теміржолдар өтеді, оны Беларусьтің басқа аймақтарымен және көршілес елдермен байланыстырады. Қала автобус бағыттарын, таксилерді және қала маңындағы теміржол қызметтерін ұсынады. Бүгінгі таңда Могилев қарқынды дамып келеді. Жаңа тұрғын үй аудандары мен коммерциялық нысандар салынуда, инфрақұрылым жақсартылуда, заманауи спорттық және мәдени орталықтар құрылуда. Билік қоғамдық кеңістіктерді, саябақтар мен жағалауларды жақсарту бойынша белсенді жұмыс жүргізуде.[8]
Көрікті орындары
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]- Могилев облыстық көркемсурет галереясы — Беларусь өнерінің ең үздік туындылары қойылған. Туристер пейзаждарды, натюрморттарды, портреттерді және басқа да жанрларды тамашалай алады.
- Могилев Крестовоздвиженский монастырі — XVII ғасырда салынған монастырь, әсерлі барокко сәулет өнерімен мақтана алады. Туристер аумақты аралап, ішіндегі діни өнер туындылары мен иконографияны тамашалай алады.
- Жеңіс алаңы — Могилевтегі Ұлы Отан соғысындағы кеңестік жеңіске арналған маңызды орын. Мұнда соғыс пен оның батырларын еске алатын мүсіндер, субұрқақтар және ескерткіштерді көруге болады.
- Могилев облыстық этнографиялық мұражайы — мұражай Могилев пен оның айналасындағы аймақтың мәдени мұрасын ұсынады. Туристер қаланың тарихымен, сондай-ақ аймақтың дәстүрлі қолөнері, музыкасы және киімімен таныса алады.
- Могилев қуыршақ театры — бұл көңілді және ойын-сауық орнында барлық жастағы адамдарға арналған қуыршақ қойылымдары өткізіледі.
Галерея
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]
Мәдениет сарайы
Бейбітшілік даңғылы
Драма театры
Теміржол вокзалы
Дереккөздер
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]- ↑ «Государственный земельный кадастр Республики Беларусь» (по состоянию на 1 қаңтар 2012 г.)
- ↑ развитие регионов Республики Беларусь за январь-желтоқсан 2014 г. Том 1
- ↑ Результаты переписи 2009 ж.
- ↑ Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь. Тексерілді, 14 маусым 2026.
- ↑ Могилёв - краткая история города. Тексерілді, 14 маусым 2026.
- ↑ Могилев. Тексерілді, 14 маусым 2026.
- ↑ Европа. Белоруссия. Могилёвская область. Тексерілді, 14 маусым 2026.
- ↑ Могилёв: город на Днепре. Тексерілді, 14 маусым 2026.
| ||||||
