Нарық сәтсіздігі

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Jump to navigation Jump to search

Нарық сәтсіздігі — нарық ресурстарын тиімді бөлініп немесе қолданылмаған жағдайы. Бұл мәселеде экономисттер келесі сәтсіздіктерді қарастырады:

Нарық сәтсіздігі

Өнімділік және үлестерім тиімсіздігі[өңдеу]

  • Белгілі бір жағдайларда нарықта фирма тиімсіз жұмыс жасауы мүмкін.
  • Тиімсіздік - дегеніміз ресурстың үнемді және тиімді пайдалануына дұрыс бөлінбеуі.
  • Экономикада тиімсіздік ұғымы басқа да жағдайларда қолданылады.
  • Парето тиімсіздігі Вильфредо Паретомен байланысты ұғым. Экономика өзінің шектеулі мүмкіндіктерін толық пайдаланбаған кезде қолданылады.
  • Өнімнің тиімсіздігі - фирма өз құнынан арзан өнім шығарғанда болады. Бірлік құны барлық шығындардың барлық өнім санына қатынасы орташа өнім құнына тең.
  • Тұтынушы тиімді құнын төлемегенде ресуртардың тиімсіз орналастырылуы болады. Шығындардың барлығы өтелген жағдайда тиімді баға қалыптасады.

Монополия күші[өңдеу]


Нарық монополиялық күшке төтеп беріп оған бақылау жүргізе алмайды.

Нарық тапшылығы[өңдеу]


Нарықтың экономиканы бір қалыпқа келтіре алмауы, нәтижесінде қоғамдық игіліктер тапшылық көруде, мысалы көшелерді жарықтандыру, көлік жолдарын жөндеу.

Толымсыз нарық[өңдеу]


Нарық өз тарапынан керекті деңгейде игіліктерді шығара алмайды, мысалы білім беру және денсаулық сақтау.

Пайдасыз игіліктер[өңдеу]


Нарық халық зардап шегітін өнімдер шығаруға және сатуға бақылау жүргізе алмай келеді, мысалы темекі және ішімдік сату.

Сыртқы әсерлер[өңдеу]


Тұтынушылар мен өнім шығарушылар үшінші жаққа келетін зиянды ойламауы.

Жеке меншік құқығы[өңдеу]


Нарық тек тұтынушылар мен өнім шығарушылар жеке меншік құқығын иеленген кезде ғана жақсы жұмыс жасай алады. Бұл сәтсіздік нарықтың қалыптасуына шек қояды.

Ақпарат сәтсіздігі[өңдеу]


Нарық кей кезде жеткілікті ақпарат бермейді, бұл бір жақтың екіншіге толық ақпаратты беруіне көңіл аудармауынан болады.

Нарықтың бірқалыпсыздығы[өңдеу]


Нарық бір қалыпты сақтай алмайды көп жағдайда бұл ауылшаруашылық, валюта және несие нарығында кездеседі.

Нарықтық теңсіздіктер[өңдеу]


Нарықтың бұл сәтсіздігі жалақы, жалға алу , қызығушылықтар мен пайдаға байланысты.

Cілтеме[өңдеу]