Несвиж
| Қала | |||||
| Несвиж | |||||
| белар. Нясві́ж | |||||
 | |||||
| |||||
| Әкімшілігі | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| Ел | |||||
| Облыс | |||||
| Аудан | |||||
| Тарихы мен географиясы | |||||
| Координаттары |
53°13′08″ с. е. 26°40′55″ ш. б. / 53.21889° с. е. 26.68194° ш. б. (G) (O) (Я)Координаттар: 53°13′08″ с. е. 26°40′55″ ш. б. / 53.21889° с. е. 26.68194° ш. б. (G) (O) (Я) | ||||
| Алғашқы дерек | |||||
| Жер аумағы |
8,85 км² | ||||
| Орталығының биiктігі |
182 м | ||||
| Уақыт белдеуі | |||||
| Тұрғындары | |||||
| Тұрғыны |
15 897 адам (2026) | ||||
| Сандық идентификаторлары | |||||
| Телефон коды |
+375 1770 | ||||
| Пошта индексі |
222603, 222620 | ||||
Несвиж шекарасы
| |||||
 Ортаққордағы санаты: Несвиж | |||||
Несвиж (белар. Нясві́ж) — Беларусь Республикасының Минск облысындағы Уша өзенінің жағасындағы қала. Несвиж ауданының әкімшілік орталығы. 2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Несвиж қаласының халқы 15 897 адамды құрады.[1]
Географиялық сипаттамасы
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]Несвиж қаласы Беларусьтің орталығында және Минск облысының батысында Уша өзенінің жағасында орналасқан. Бұл облыс орталығы Минск-Барановичи теміржол желісінен оңтүстікке қарай бірнеше шақырым жерде орналасқан. Оған Осиповичи-Барановичи ұлттық жолы арқылы жетуге болады.[2]
Тарихы
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]Ежелгі Несвиж тарихының алғашқы кезеңдері туралы мәселе өте айқын емес. Ұзақ уақыт бойы бұл туралы алғашқы шежірелік деректер 1223 жылы Калке өзеніндегі моңғолдармен шайқаста қаза тапқан орыс князьдерінің қатарында Юрий Несвижский аталған деп есептелді. XVI ғасырдың ортасында Несвижде кальвинистік жинақ және протестанттық баспахана жұмыс істеді, онда қазіргі Беларусь аумағында алғашқы басылған беларусь тіліндегі кітаптар басылып шықты.
1793 жылы, Польша-Литва Достастығының екінші бөлінуінен кейін, Несвиж Ресей империясының құрамына кірді. Бастапқыда ол аудан орталығы, ал 1796 жылдан бастап Минск губернаторлығындағы провинциялық қала болды. ХІХ ғасыр католик монастырьларының біртіндеп таратылуымен және католик шіркеулерінің православиелік шіркеулерге айналуымен ерекшеленді. 1875 жылы Несвижде бастауыш мектеп мұғалімдерін дайындайтын мұғалімдер семинариясы ашылды. Метеорологиялық станция құрылды, мұражай және кітапхана жұмыс істеді.
1921 жылы Рига бейбітшілік келісімінің шарттары бойынша Несвиж Польша мемлекетінің құрамына кірді. Қала өзінің көпұлтты сипатын сақтап қалды. Онда поляк қоғамдық және мәдени ұйымдары, сондай-ақ еврей діни мектептері мен білім беру бірлестіктері болды. 1920 жылдардың басында Беларусь гимназиясы жұмыс істеді. 1939 жылы 17 қыркүйекте Қызыл Армия бөлімшелері қалаға кірді. 1940 жылдың қаңтарында Несвиж Беларусь КСР құрамындағы аудан орталығына айналды. Алайда, 1941 жылдың маусымына қарай оны неміс әскерлері басып алды. Оккупация кезінде 6000-нан астам адам (негізінен еврейлер) қаза тапты. 1944 жылдың 2-4 шілдесі аралығында қиян-кескі шайқастардан кейін қаланы партизандармен бірге жұмыс істейтін 65-ші армия бөлімшелері азат етті.[3]
Экономикасы және инфрақұрылымы
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]Медициналық кәсіпорындар — Беларусь-Нидерланд бірлескен кәсіпорны FARMLAND және FARMLAND BIO — тамақ және киім өнеркәсібі, сондай-ақ «Альба» балық фермасы. Несвиж қонақ үйі. Несвижская тұрғын үй кешені (туризм қызметтері). Несвиж — халықаралық маңызы бар перспективалы туризм орталығы.
Қалада 4 орта мектеп, кешкі мектеп, музыка мектебі, балалар мен жасөспірімдер спорт мектебі және 7 мектепке дейінгі мекеме бар. Халыққа медициналық қызмет көрсетуді қалалық аурухана, емхана және перзентхана көрсетеді.
Көрікті орындары
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]Слуцк қақпасы — XVI ғасырдағы сәулет ескерткіші және қаланың шығыс кіреберісіндегі жалғыз сақталған қақпа.
Қаладағы, Беларусьтегі ең көне қалалық әкімдік — Несвиж қалалық әкімшілігі (ратуша) ерекше назар аудартады. 1596 жылы салынған, 1752 жылы қайта салынды. Жақында қалалық әкімшілік кеш барокко және қайта өрлеу дәуірінің ерекшеліктерін сақтап, тағы бір қалпына келтіруден өтті.
Несвижде әлемдегі екінші ірі барокко сәулет ескерткіші — Божьего тела шіркеуі орналасқан. Шіркеу 1587 жылдан 1593 жылға дейін салынды.
1887 жылға дейін Несвижде Бенедиктин монастырі болды. Монастырь аумағында қазіргі заманғы педагогикалық колледж орналасқан. Күмбез бен мұнарасы бар үш деңгейлі мұнара-қақпа және басқа да монастырь ғимараттары, сондай-ақ топырақ қорғандарының қалдықтары бүгінгі күнге дейін сақталған. Қорғандар бір кездері монастырьды қоршап тұрған және қала үшін маңызды қорғаныс құрылымы болған.[4]
Галерея
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]
Қалалық ратуша
Тарихи-өлкетану мұражайы
Несвиж қамалы. Бас ғимарат
Слуцк қақпасы
Дереккөздер
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]- ↑ Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь. Тексерілді, 4 маусым 2026.
- ↑ Европа. Белоруссия. Минская область. Несвижский район. Тексерілді, 4 маусым 2026.
- ↑ История-Город. Тексерілді, 4 маусым 2026.
- ↑ Карта Несвижа. Тексерілді, 4 маусым 2026.
| ||||||
