І Николай

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
(Николай І бетінен бағытталған)
Мұнда ауысу: шарлау, іздеу
I Николай
Николай Павлович Романов
І Николай Айтылым қатесі: Танылмаған сөз «px»
Ресей императоры І Николай
1 желтоқсанr 1825 – 2 наурыз 1855
(29)
Тәж кигізу жорасы: тәж кигізу рәсімі
Регент: 11
Монарх: Барлық Ресей императорлары және автократтары
Ізашары: I Александр
Ізбасары: II Александр
Өмірбаяны
Діні: шығыс православиелік
Дүниеге келуі: 6 шілде 1796(1796-07-06)
Гатчина
Қайтыс болуы: 1855 ж. наурыздың 2 (58 жаста)
Санкт-Петербург
Жерленді: Петр мен Павел соборы
Әкесі: Павел I
Анасы: Софи Дороти Вюртемберг
Жұбайы: Шарлотта Прусская
Жұмыс істеген орны: Гольштейн-Готторпского-Романова үйі
I Николай
Монограммасы: Монограммасы
Au service des Tsars - Nicolas 1er - 01.jpg

І Николай, Николай Павлович Романов 1796 жылы, Царское ауылы – 1855 жылы, Петербург – Ресей императоры (1825 – 1855жж), император І Павелдің үшінші ұлы. Ағасы Александр І-нің кенеттен қайтыс болуына байланысты таққа отырып, билігін декабристер көтерілісін басып-жаншу мен оның басшыларын жазалаудан бастады. Николай І билік еткен кезде Ресейдегі шексіз монархия өзінің шарықтау шегіне жетті. Бюрократтық аппарат пен оның орталықтануы күшейе түсті. Құпия саяси полиция басқармасы – “Үшінші бөлім” құрылды. 1835 жылы “Ресей империясы заңдарының жинағы” атты кодекс құрастырылды. Халық ағарту саласында дворяндарға артықшылық жағдай жасаған, сословиелік бөлінуді қатаң қағидамен жүзеге асыратын заңдар қабылданды. Әдебиетке мемлекеттік бақылау күшейтілді. Ресейдің озық ойлы қайраткерлері қуғын-сүргінге ұшырады. Николай І төңкерісшіл ұйымдарды талқандап, ұлт-азаттық қозғалыстарды (Шәміл бастаған тау халықтарының көтерілісі, 1830 – 1831 жылдары поляк көтерілістері, Кенесары Қасымұлы бастаған көтеріліс пен баска котерілістерді қатал басып-жаныштады. Өзге ұлттарды орыстандыру мен шоқындыру күшейтілді. Сыртқы саясаттағы басты бағыт – Шығыс мәселесі болып, ол Қырым соғысының басталуына әкеп соқты. Николай І Еуропадағы революциялық қозғалысқа қарсы күресті. 1848 жылы Франциямен дипломаттық қарым-қатынасты үзіп, Венгриядағы 1848 – 1849 жылдардағы төңкерісті қатал басып-жаныштады. Орта Азия мен Қазақстаннан жаңа жерлер басып алу саясатын жүргізді. Қырым соғысындағы жеңіліс Николай І-нің саяси жүйесінің күйреуі мен императордың өзінің өліміне әкеп соқты.[1]

Дереккөздер[өңдеу]

  1. А 31 Айбын. Энциклопедия. / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2011. - 880 бет. ISBN 9965-893-73-Х