Нурхон Юлдашходжаева

Нурхон Юлдашходжаева
Жалпы мағлұмат
Туған күні	1913 (1913)
Туған жері	Марғылан, Өзбекстан
Қайтыс болған күні	1 шілде 1929 (1929-07-01)
Қайтыс болған жері	Марғылан, Өзбекстан
Мамандығы	актриса

Нурхон Юлдашходжаева (1913 ж., Марғылан – 1 шілде 1929 ж., Марғылан) — Кеңестік өзбек актрисасы. Ол сахнада паранжасыз билеген алғашқы өзбек актрисаларының және алғашқы өзбек әйелдерінің бірі болды.

Өмірі

Нурхон 1913 жылы Ферғана алқабы аймағындағы Марғылан қаласында өзбек отбасында дүниеге келген. Репрессивті және діни ортада өскен ол сол кездегі басқа өзбек қыздары сияқты жастайынан орамал таға бастады. Алайда, ол театрға қызығушылық танытып, 1928 жылы үйінен қашып, сол кезде Самарқандта орналасқан Мұхитдин Қорықубовтың театр труппасына қосылды. Труппаға қосылғаннан кейін көп ұзамай, 1928 жылы 8 наурызда ол тағы бір бишімен бірге сахнаға шығып, Халықаралық әйелдер күніне орай орамалдарын көпшілік алдында шешіп, өздеріне таңылған әлеуметтік көзқарастарға қарсы шықты.

1929 жылдың жазында би тобы оның туған қаласы Марғыланға барғанда, ол отбасына баруды шешті. Сол күні оның туған ағасы «ұятқа» шыдай алмай, оны өлтірді. Ол қайтыс болғаннан кейінгі күні алаңда үлкен жерлеу рәсімі өтті. Ескерткішке мыңдаған адам қатысты, ал әйелдер оның табытының алдында перделерін шешті. Оның әкесі мен ағасы ақырында кісі өлтіруге қатысқаны үшін сотталып, өлім жазасына кесілді.

Есте қалдыру

1940 жылы Камил Яшен оның өмірі туралы танымал «Нурхон» мюзиклін жазды. Онда Нұрхон батыр шейіт қыз ретінде бейнеленген. Пьесаның лейтмотиві — бостандыққа және әйелдер құқықтарын қорғауға шақыру. 1968 жылы В.Клебанов жасаған Нурхонның мүсіні Марғыланда мәдениет үйінің алдында орнатылды. Ескерткіш 1991 жылы, КСРО ыдырағаннан және тәуелсіз Өзбекстан Республикасы құрылғаннан кейін көп ұзамай, «Худжум» дәуіріндегі феминистке арналған мүсін посткеңестік дәуір үшін орынсыз деп саналғандықтан алынып тасталды.