Ойконим

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Jump to navigation Jump to search

Ойконимтопонимнің түрі, кез келген елді мекеннің жалқы есімі. Елді мекендер атаулары жаратылыстану-географиялық сипатта және мәдени-тарихи сипатта болады.

Жаратылыстану-географиялық сипаттағы ойконмдерге елді мекеннің физикалық ерекшеліктерін көрсететін су көздері атаулары, ландшафт ерекшеліктері, табиғи жағдайлар, ландшафт ерекшеліктері, табиғи жағдайлар, жануарлар, өсімдіктер атауларынан туындаған елді мекендер жатады.

Мәдени-тарихи сипаттағы ойконимдерге белгілі бір елді-мекенге тұрған жеке тұлғаның есіміне, лақап атына, әлеуметтік, мәдени-діни шаруашылық жағдайларына байланысты атаулар жатады. Мысалы ойконим - антропонимдер (Сәтбаев, Сергеевка), мәдени-діни (Түркістан, Петропавл). Ойконимдер ішінде ерекше орын алатыны советонимдер - кеңестік дәуірде туындаған елді мекендер атауы.

Ойконимдер[өңдеу]

  1. Алматы - алмалы.
  2. Ақтөбе - ақ төбе.
  3. Ақтау - ақ тау.
  4. Атырау - атырау.
  5. Көкшетау - көкшіл тау.
  6. Қостанай - Қостан деген қазақ батырының атына "ай" жалғауы жалғанған.
  7. Қарағанды - қараған өсетін жер.
  8. Өскемен - тасты таудағы өзеннің сағасы.
  9. Қызылорда - қызыл астана.
  10. Тараз - Тара өзенінің ежелгі атауы (тара - суаруға арналған; ас, өзен, су).
  11. Шымкент - шымды елді мекен.
  12. Түркістан - түркілер елі, түркілер ордасы.
  13. Арқалық - жота.
  14. Екібастұз - тұзды көл.
  15. Жезқазған - мыс өндірген жер.
  16. Байқоңыр - антропоним - адамға тән жалқы есім.
  17. Қапшағай - тік беткейлі тасты шатқал.