Ораза

Ораза (парсы: روزه‎, «ураза» – күндік; араб.: صوم‎ «ас-саум» – өз нәпсісін тыю, жаманнан алыстау) — тәуліктің күндізгі уақытында ауыз бекіту, исламның негізгі бес парызының үшіншісі. Ораза ұстаған мұсылман таң атқаннан күн батқанға дейін ниетін бекітіп, ішіп-жеуден, басқа да оразаны бұзатын нәрселерден аулақ болады. Мұсылмандар оразаны рамазан айында ұстайды.

Шығу тегі

Ауыз бекіту түсінігі, басқа түрде болса да, исламнан басқа дінде де, соның ішінде христиандық, конфуцишілдік, индуизм, иудаизм, даосизмде кездеседі.^[1] Құрандағы ақпаратқа сай, Алла былай деді:^[2]

Әй мүміндер! Сендерге бұрынғыларға парыз қылғандай ораза парыз қылынды. Әрине сақсынарсыңдар.

әл-Бақара сүресі, 183

Құранда айтылуы

Ораза ұстау Құранда айтылған. әл-Бақара сүресінің 2:184 жолында Алла сапардағы, не сырқаған мұсылманның ауызды кейін ғана бекітуге рұқсатын берді.^[3] 185 жолда Құранның адамзатқа Рамазан айында берілгені хабарланады.^[3]

Санаулы күндерде. Сонда сендерден кім ауру немесе жолаушы болса, басқа күндерде төлер. Және сондай ораза күш келетіндер (кәрі не аурулар) бір міскіннің тамағын төлесін. Сонда кім ынтығып артық қайыр қылса, ол өзіне жақсы. Рамазан айы – сондай бір ай, ол айда адам баласына тура жол және (ақ пен қараны) айыратын дәлел түрінде Құран түсірілді. Сендерден кім рамазан айында болса, ораза ұстасын. Ал, біреу науқас не сапарда болса, басқа күндерде санын толтырсын. Алла сендерге оңайлық қалайды, ауыртпалық қаламайды. Сендерді тура жолға салған Аллаға шүкірлік етулерің үшін санын толтырыңдар. Әрі Алланы ұлықтаңдар.

әл-Бақара сүресі, 184–185

Ораза таң атқаннан күн батқанға дейін жалғасады. Құрандағы ақпарат бойынша Алла былай деді: «Таңнан, қара жіптен ақ жіп (қараңғылықтан сәуле) ажыратылғанға дейін ішіңдер, жеңдер, сосын оразаны кешке дейін ұстаңдар» (Бақара сүресі, 187-аят). Бұл күн мен түннің арасындағы шекараны сипаттайды деген түсінік көп таралған.

Парыздығы

Ораза — Исламның бес парызының біреуі. Бұған, мұсылмандардың түсінігінше, Құран мен сүннет дәлел. Құрандағы ақпаратқа сай, Алла былай деді: «Ей, иман еткендер! Сендерге бұрынғыларға парыз етілгендей ораза парыз етілді» (Бақара, 2/185). Мұхаммед пайғамбар былай дейді: «Ислам бес нәрседен тұрады: Алладан басқа Құдай жоқ екеніне, Мұхаммедтің Алланың құлы және Елшісі екеніне куәлік ету, намаз оқу, зекет беру, Рамазан оразасын ұстау, шамасы келгендерге қажылықка бару» (Бухари, Имам, 34).

Шарттары

Ораза ұстағаннан бұрын ниет таңдау — міндет.^[4]

Жалпы шарттары

Ауыз бекіткеннен бастап ауыз ашқанға дейін мұсылманның былай күндері рұқсат берілген бірнеше әрекетті істеуіне тыйым салынады, олардың қатарына ішу, жеу, жыныстық қатынасқа түсу жатады.^[5] Бұл тыйымдар мұсылманға әдетте салынатын ереже үстінен жүреді.

Егер адам науқас болса, екіқабат болса, етеккірі келсе, бала емізіп жүрсе немесе саяхаттап жүрсе, оразадан босатылады. Бұзылған немесе өткізіп алынған ораза күндері мүмкіндік пайда болғанда, келесі Рамазан айына дейін өтеледі.^[6]^[7]^[8]

Ораза мына бес шартқа келетін адамға міндетті саналады:^[9]

Мұсылман болса;
Өз-өзіне жауап бере алатын (яғни кәмелет жасынан асқан) болса;
Ораза тұта алатын жағдайда болса;
Тұрақты бір жерде болса (яғни саяхаттап жүрмеген болса);
Науқас, жарақаттан қатты ауыру, бала емізу немесе екіқабат болу сияқты оразаны қиындататын кедергілерсіз болса.

Тағы қараңыз

Дереккөздер

↑ The Fourth Pillar of Islam: The Fast of Ramadan (ағыл.). IslamReligion.com. Тексерілді, 24 қаңтар 2020.
↑ Қыстаубаев, Мұратбек ҰЛЫЛАРДЫҢ ОРАЗАСЫ (қаз.). ҚМДБ. (8 маусым 2017). Тексерілді, 17 ақпан 2026.
1 2 Аташев, Әсет КҮН ЫСТЫҚТА ҰСТАҒАН ОРАЗАНЫҢ САУАБЫ МОЛ (қаз.). ҚМДБ. (2 маусым 2016). Тексерілді, 17 ақпан 2026.
↑ Ramadanali Fasting in Islam and the Month of Ramadan Tughra Books, 2006. — ISBN 978-1932099942
↑ Құран, әл-Бақара сүресі, 2:187
↑ Махат, Абдусаммад 4. Оразаны толық ұстаудың шарттары (қаз.). ummet.kz. Тексерілді, 17 ақпан 2026.
↑ Қанатұлы, Ахмет Аяғы ауыр (жүкті) және бала емізетін әйелдер ораза ұстай ма? (қаз.). arasha.kz. (16 қаңтар 2026). Тексерілді, 17 ақпан 2026.
↑ Алпысұлы, Қанат ҚАНДАЙ ЖАҒДАЙДА ОРАЗА ҰСТАМАУҒА ШАРИҒАТ РҰҚСАТ БЕРЕДІ? (қаз.). mazhab.kz. (3 маусым 2025). Тексерілді, 17 ақпан 2026.
↑ Chittick, William C.; Murata, Sachiko The vision of Islam Paragon House, 1994. — ISBN 9781557785169

Бұл — Ислам туралы мақаланың бастамасы.
Бұл мақаланы толықтырып, дамыту арқылы, Уикипедияға көмектесе аласыз.

[:2-1] The Fourth Pillar of Islam: The Fast of Ramadan (ағыл.). IslamReligion.com. Тексерілді, 24 қаңтар 2020.

[2] Қыстаубаев, Мұратбек ҰЛЫЛАРДЫҢ ОРАЗАСЫ (қаз.). ҚМДБ. (8 маусым 2017). Тексерілді, 17 ақпан 2026.

[istiq-3] 1 2 Аташев, Әсет КҮН ЫСТЫҚТА ҰСТАҒАН ОРАЗАНЫҢ САУАБЫ МОЛ (қаз.). ҚМДБ. (2 маусым 2016). Тексерілді, 17 ақпан 2026.

[4] Ramadanali Fasting in Islam and the Month of Ramadan Tughra Books, 2006. — ISBN 978-1932099942

[5] Құран, әл-Бақара сүресі, 2:187

[6] Махат, Абдусаммад 4. Оразаны толық ұстаудың шарттары (қаз.). ummet.kz. Тексерілді, 17 ақпан 2026.

[7] Қанатұлы, Ахмет Аяғы ауыр (жүкті) және бала емізетін әйелдер ораза ұстай ма? (қаз.). arasha.kz. (16 қаңтар 2026). Тексерілді, 17 ақпан 2026.

[8] Алпысұлы, Қанат ҚАНДАЙ ЖАҒДАЙДА ОРАЗА ҰСТАМАУҒА ШАРИҒАТ РҰҚСАТ БЕРЕДІ? (қаз.). mazhab.kz. (3 маусым 2025). Тексерілді, 17 ақпан 2026.

[9] Chittick, William C.; Murata, Sachiko The vision of Islam Paragon House, 1994. — ISBN 9781557785169

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]