Ор (өзен)

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Jump to navigation Jump to search
Ор өзені
Сипаттамасы
Ұзындығы 332 км
Су алабының
ауданы
18600 км²
Су алабы Жайық алабы
Су ағысы
Бастауы Мұғалжар тауы
 • Биіктігі 303 м
 • Координаттары 49°31′23″ с. е. 58°32′52″ ш. б. / 49.52306° с. е. 58.54778° ш. б. / 49.52306; 58.54778 (G) (O) (Я) (T)
Сағасы Жайық өзенінің сол жағы
 • Орналасқан жері Орск қаласы тұсында (Ресей)
 • Биіктігі 181 м
 • Координаттары 51°11′08″ с. е. 58°32′28″ ш. б. / 51.18556° с. е. 58.54111° ш. б. / 51.18556; 58.54111 (G) (O) (Я)Координаттар: 51°11′08″ с. е. 58°32′28″ ш. б. / 51.18556° с. е. 58.54111° ш. б. / 51.18556; 58.54111 (G) (O) (Я) (T)
Орналасуы
Ел  Қазақстан  Ресей
Аймақ Ақтөбе облысы, Орынбор облысы (Ресей)

Ор Жайық алабындағы өзен.

Географиялық орны[өңдеу]

Ақтөбе облысының Мұғалжар, Хромтау аудандары жерімен ағады. Ұзындығы 332 км, су жиналатын алабы 18600 км2.

Бастауы[өңдеу]

Мұғалжар тауының солтүстік-батысындағы бұлақтардан басталып ( Шилі, Терісбұтақ, т.б.), Орск қаласы тұсында (Ресей) Жайық өзеніне сол жағынан құяды.

Гидрологиясы[өңдеу]

Аңғары кең (1 – 3 км), сағасына жақын тұста 18 – 20 км-ге жетеді. Арнасы 5 м, төменгі ағысында 80 м-ге жетеді. Өзеннің ірілі-ұсақты 14 саласы бар. Ірі салалары: Қамысақты, Ойсылқара. Жауын-шашын, ішінара жер асты суымен толысады. Сәуірде тасып, су деңгейі 5 м-ге дейін көтеріледі. Жылдық орташа су ағымы 4,05 м3/с-тен (Қопа ауылы тұсында), төменгі ағысында 13,0 м3/с-ке дейін (Майлытөбе ауылы тұсында). Суы көктемде тұщы, жазда сәл кермек татиды. Өзен суы шаруашылық мұқтажына, мал, бау-бақша суаруға, балық өсіруге пайдаланылады.[1]

Қазіргі кезде суы өте азайып кетуіне байланысты, осыдан 15-20 жыл бұрынғы деңгейінен 2 есеге жіңішкерген. Және балық саны өте аз. Қазақстан үкіметі тарапынан балық аулауды шектеу немесе уылдырық шашатын уақытында қатаң бақылау қажет, өйткені заңсыз балық аулау көбейіп, ау құрып өзеннің балық қоры өте азайды.

Дереккөздер[өңдеу]

  1. «Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, VII том; Рычков П.И., История Оренбургская (1730 – 1750). Оренбург, 1896; Борисов А.Я., Оренбург, Челябинск, 1968; Ескекбаев Д., Орынбор қазақтары. Тарихи-этнографиялық зерттеу, А., 2001.