Оқушылар қабілетін бағалаудың халықаралық бағдарламасы

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Jump to navigation Jump to search
PISA-2012 "Математика" нәтижесі бойынша жер шары картасы.
PISA-2012 "Ғылым" нәтижесі бойынша жер шары картасы.
PISA-2012 "Оқу" нәтижесі бойынша жер шары картасы.

Оқушылар қабілетін бағалаудың халықаралық бағдарламасы — (ағыл:Programme for International Student Assessment,фр: Programme international pour le suivi des acquis des élèves, қысқаша PISA) Экономикалық ынтымақтастық және даму ұйымы (ЭЫДҰ) 2000 жылдардан бері үш жылда бір ұйымдастыратын әлем елдері арасында 15 жастағы оқушылардың функционалдық сауаттылығын тексеру мен бағалаудың халықаралық бағдарламасы.[1] PISA бағдарламасының мақсаты білім берудің әдіснамасы мен нәтижесіне пайдалы әсер ету болатын. Аталған бағдарлама қазіргі әлемде оқушылар қабілетін тексеру мен бағалаудың ең ықпалды жобасы болып отыр.

Тексеру жүйесі[өңдеу]

PISA жобасы тексерудің үш бағытының (матемтаика, ғылым, оқу) біріне айырықша мән беріп, үш жылдық кезеңмен жүргізіледі. 2012 жылы негізгі бағыт «математикалық сауаттылық» болды.

PISA зерттеуі 15 жастағы оқушылардың мектепте алған академиялық білімі мен тұрмыс, үйрену дағдысын тексеріп, өз білімі мен қабілетін түрлі өмірлік жағдайлар мен әлеуметік ауқымда тиімді қолдану қабілетін анықтауға бағытталған.

Қойылатын және көзделетін талаптар[өңдеу]

PISA жобасының оқушылардың функционалдық сауаттылығын бағалау басыңқылығы үш бағыт болйынша жүреді. Олар оқу біліктілігі, математика және жаратылыстану ғылымдарындағы біліктілік.[2] PISA зерттеуінде ойлау, дәйектеу, мәселе (сұрақ) қоя білу және шеше білу, модельдеу, нәтижелерді ұсынудың түрлі әдістерін пайдалану секілді қабілеттер бағаланады. Осылайша, халықаралық емтиханға қатысушылардың оқу біліктілігі әрекеттің үш оқу-танымдық түрі бойынша анықталады. Олар жаңарту, қолдану және пайдалану.[3]

Зерттеудің үш бағыты бойынша оқушылар сауаттылығын бағалау технологиясы - PISA жобасы қатысушылардың алған білімін қаншалықты экстраполяция (құбылыстың бір бөлігін байқаудан алғна қорытындыларды оның екінші бөлігінде қолдануға саятын ғылыми зерттеу әдіснамасы) жасап, оларды мектептен тыс қолдана алатынын, мәселелер туралы дербес ой жүгіртіп, өзіндің таңдау жасай алуын анықтауға мүмкіндік туғызады. Осы тұрғы заманауи экономикалық тұрмыста академиялық білімді жоғары кәсіби деңгейде қолданатын қоғамды қолдайтыны туралы айғақты көрсетеді.

Анықталатын деңгейлер[өңдеу]

Функционалды сауаттылықты бағалау технологиясы әлемдегі 60-тан астам елдің 15 жастағы оқушыларын алты деңгейде анықтайды. Ең жоғарғы көрсеткіш 5- және 6- деңгей. Ол бойынша оқушы өз бетінше ойлау, талдау және өз болжамын ұсыну қабілеті. Сосын, 4- және 3- деңгей: жаңа ақпарат алу үшін бар білімі мен қабілетін қолдану мүмкіндігі. Сосын, 2- деңгей: қарапайым оқудан тыс жағдайда бар білімі мен дағдыларын қолдану мүмкіндігі. Сосын 1- деңгей: таяз білімнің төмендігі деңгейі мен тапсырмаларды табысты орындаудың аздығы.

Зерттеудің барлық үш бағыты бойынша қабілеттілік жиынтығы мен білімді қолдану мүмкіндігіне қойылатын нақты талаптар анықталған. Демек, PISA жобасы оқушыны сыни бағалау мен сындарлы ойлау моделіне жетелейді.

Маңызы[өңдеу]

PISA-2012 халықаралық зерттеуінің мәліметтері 15 жастағы қатысушының функционалдық дайындық деңгейін салыстыруға мүмкіндік беріп қоймай, нақты факторлардың оқыту тиімділігіне тигізетін әсерін анықтауға да мүмкіндік береді. Зерттеу тест тапсырмаларын орындау табыстылығы қосымша фондық ақпаратпен бірге жүреді. Тек оқушыларға ғана емес, сонымен бірге білім беру ұйымының әкімшілігіне де сауалнама жүргізу PISA жобасына қатысушылардың жетістіктеріндегі өзгешелікті түсіндіруге мүмкіндік береді.[4][5]

Бағалауды жүргізетін және бағалауға ат салысатын ұйымдар[өңдеу]

PISA-2012 халықаралық жобасын іргелі халықаралық ғылыми ұйымдармен бірлесе отырып Консорциум және ЭЫДҰ жүзеге асырады. Консорциумға сонымен қатар педагогикалық зерттеудің Австриялық Кеңесі (ACER), білім беру саласындағы зерттеулердің Жапония ұлттық институты (NIER) және Американдық ұйым (WESTAT) кіреді.

Қатысушылар[өңдеу]

Бағалауға қатысатын баланың жасы 15 жас 3 айдан – 16 жас 2 ай аралығында болуы шарт етіледі. Нешінші сынып оқығаны маңызды емес. Сондай-ақ оқушылар өз үйінде емес, міндетті түрде академиялық білім беру орталығында (мектепте) оқитын болуы шарт. Әрине, әр елдің халық саны түрліше болғандықтан, бағалау қорытындысына белгілі бір қосымша факторлар әсер ететіні белгілі.

Өлшеу[өңдеу]

Әр оқушыға 2 сағаттық жазбаша тапсырма орындатады. Сұрақтардың бір бөлігі таңдау сұрақтары, енді бір бөлігі толық жауап беру сұрақтары болады. Бүкіл тест мазмұнына 6 жарым сағат уақыт кетеді деп жоспарланған. Әрине, оқушыдан барлық сұраққа түгел жауап беру талап етілмейді. оқушылар қабілет тестінен өткен соң бір сағат шамасында жеке басын негіз еткен өздік сұрақтарға жауап береді, бүл көбінесе үйрену әдеті, ниеті мен жігері, отбасы жағдайы дегендей мазмұндарды қамтиды. Мектеп тарапы да бірбөлім сұрақтарға жауап береуі керек. Олар баланың түрлі нәтижелерін, қаржы көзі секілділерді айқындап беруі керек.[6]

Өткізілуі[өңдеу]

2009 жылы 65 мемлекет пен районның 15 жастағы 470 мың оқушы бағалауға қатысты және 2010 жылы 50 мың оқушы бағалауға қатысты. [7]

Ал, KeyQuest статистикалық базасы халықаралық мәліметтер бойынша 2012 жылдары ЭЫДҰ-ға мүше 34 елде және 31 серіктес елде 15 жастағы білімгер саны жалпы 28 миллион екенін анықтаған. Осылар ішінен PISA-2012 халықаралық бағалауына 15 жастағы 510 мың оқушы қатысты.

Қазақстанда[өңдеу]

Бағалауға қатыстыру үшін халықаралық сарапшылар 5948 Қазақстандық оқушыны іріктеп алған болатын. Олардың ішінен 218 білім беру ұйымдарынан (әр мектептен 35 оқушыдан) 5808 білімгер нақты қатысты. Тест барысында мектептен кетіп қалуға байланысты, денсаулыққа байланысты, басқа да себептерге байланысты 140 бала қатыспады. Зерттеуге қатысқандардың ең көп үлесі ОҚО және Алматы облыстарында болды (44 және 27 білім беру ұйымы).

Нәтиже (2012ж.)[өңдеу]

Білімгерлер қабілетін бағалаудың халықаралық бағдарламасы бойынша мүше мемлекеттер рейтингісі (2012)
Математика Ғылым Оқу
1 Қытай Халық Республикасы Қытай, Шанхай 613
2  Сингапур 573
3  Гонконг 561
4  Тайуан 560
5  Корея Республикасы 554
6  Аумын, China 538
7  Жапония 536
8  Лихтенштейн 535
9  Швейцария 531
10  Нидерланд 523
11  Эстония 521
12  Финляндия 519
13=  Канада 518
13=  Польша 518
15  Бельгия 515
16  Германия 514
17  Вьетнам 511
18  Аустрия 506
19  Аустралия 504
20=  Ирландия 501
20=  Словения 501
22=  Дания 500
22=  Жаңа Зеландия 500
24  Чехия 499
25  Франция 495
26  Ұлыбритания 494
27  Исландия 493
28  Латвия 491
29  Люксембург 490
30  Норвегия 489
31  Португалия 487
32  Италия 485
33  Испания 484
34=  Ресей 482
34=  Словакия 482
36  АҚШ 481
37  Литва 479
38  Швеция 478
39  Мажарстан 477
40  Хорватия 471
41  Израиль 466
42  Грекия 453
43  Сербия 449
44  Түркия 448
45  Румыния 445
46  Кипр 440
47  Болгария 439
48  БАӘ 434
49  Қазақстан 432
50  Тайланд 427
51  Чили 423
52  Малайзия 421
53  Мексика 413
54  Черногория 410
55  Уругвай 409
56  Коста-Рика 407
57  Албания 394
58  Бразилия 391
59=  Аргентина 388
59=  Тунис 388
61  Иордания 386
62=  Колумбия 376
62=  Катар 376
64  Индонезия 375
65  Перу 368
1 Қытай Халық Республикасы Қытай, Шанхай 580
2  Гонконг 555
3  Сингапур 551
4  Жапония 547
5  Финляндия 545
6  Эстония 541
7  Корея Республикасы 538
8  Вьетнам 528
9  Польша 526
10=  Лихтенштейн 525
10=  Канада 525
12  Германия 524
13  Тайуан 523
14=  Нидерланд 522
14=  Ирландия 522
16=  Аумын, China 521
16=  Аустралия 521
18  Жаңа Зеландия 516
19  Швейцария 515
20=  Словения 514
20=  Ұлыбритания 514
22  Чехия 508
23  Аустрия 506
24  Бельгия 505
25  Латвия 502
26  Франция 499
27  Дания 498
28  АҚШ 497
29=  Испания 496
29=  Литва 496
31  Норвегия 495
32=  Италия 494
32=  Мажарстан 494
34=  Люксембург 491
34=  Хорватия 491
36  Португалия 489
37  Ресей 486
38  Швеция 485
39  Исландия 478
40  Словакия 471
41  Израиль 470
42  Грекия 467
43  Түркия 463
44  БАӘ 448
45  Болгария 446
46=  Сербия 445
46=  Чили 445
48  Тайланд 444
49  Румыния 439
50  Кипр 438
51  Коста-Рика 429
52  Қазақстан 425
53  Малайзия 420
54  Уругвай 416
55  Мексика 415
56  Черногория 410
57  Иордания 409
58  Аргентина 406
59  Бразилия 405
60  Колумбия 399
61  Тунис 398
62  Албания 397
63  Катар 384
64  Индонезия 382
65  Перу 373
1 Қытай Халық Республикасы Қытай, Шанхай 570
2  Гонконг, 545
3  Сингапур 542
4  Жапония 538
5  Корея Республикасы 536
6  Финляндия 524
7=  Тайуан 523
7=  Канада 523
7=  Ирландия 523
10  Польша 518
11=  Лихтенштейн 516
11=  Эстония 516
13=  Аустралия 512
13=  Жаңа Зеландия 512
15  Нидерланд 511
16=  Аумын, China 509
16=  Швейцария 509
16=  Бельгия 509
19=  Германия 508
19=  Вьетнам 508
21  Франция 505
22  Норвегия 504
23  Ұлыбритания 499
24  АҚШ 498
25  Дания 496
26  Чехия 493
27=  Аустрия 490
27=  Италия 490
29  Латвия 489
30=  Люксембург 488
30=  Португалия 488
30=  Испания 488
30=  Мажарстан 488
34  Израиль 486
35  Хорватия 485
36=  Исландия 483
36=  Швеция 483
38  Словения 481
39=  Литва 477
39=  Грекия 477
41=  Ресей 475
41=  Түркия 475
43  Словакия 463
44  Кипр 449
45  Сербия 446
46  БАӘ 442
47=  Тайланд 441
47=  Чили 441
47=  Коста-Рика 441
50  Румыния 438
51  Болгария 436
52  Мексика 424
53  Черногория 422
54  Уругвай 411
55  Бразилия 410
56  Тунис 404
57  Колумбия 403
58  Иордания 399
59  Малайзия 398
60=  Аргентина 396
60=  Индонезия 396
62  Албания 394
63  Қазақстан 393
64  Катар 388
65  Перу 384


Орталығының ақпарат көздері[өңдеу]

  • OECD/PISA website
    • OECD (1999): Measuring Student Knowledge and Skills. A New Framework for Assessment. Paris: OECD, ISBN 92-64-17053-7 [1]
    • OECD (2001): Knowledge and Skills for Life. First Results from the OECD Programme for International Student Assessment (PISA) 2000.
    • OECD (2003a): The PISA 2003 Assessment Framework. Mathematics, Reading, Science and Problem Solving Knowledge and Skills. Paris: OECD, ISBN 978-92-64-10172-2 [2]
    • OECD (2004a): Learning for Tomorrow's World. First Results from PISA 2003. Paris: OECD, ISBN 978-92-64-00724-6 [3]
    • OECD (2004b): Problem Solving for Tomorrow's World. First Measures of Cross-Curricular Competencies from PISA 2003. Paris: OECD, ISBN 978-92-64-00642-3
    • OECD (2005): PISA 2003 Technical Report. Paris: OECD, ISBN 978-92-64-01053-6
    • OECD (2007): Science Competencies for Tomorrow's World: Results from PISA 2006 [4]

Сыртқы сілтемелер[өңдеу]

  • PISA
    • OECD (1999): Measuring Student Knowledge and Skills. A New Framework for Assessment. Paris: OECD, ISBN 92-64-17053-7 [5]
    • OECD (2014): PISA 2012 results: Creative problem solving: Students’ skills in tackling real-life problems (Volume V) [6]
  • Interactive world map of PISA results
  • Teaching And Learning International Survey (TALIS)
  • Trends in International Mathematics and Science Study (TIMSS)
  • Gender gaps in mathematics and reading in PISA 2009

Бейнеқойылым[өңдеу]

Дереккөздер[өңдеу]

  1. Invitation to The Life Span — second. — worth. — ISBN 978-1-4641-7205-2.
  2. Hefling, Kimberly Asian nations dominate international test. Yahoo!.
  3. Chapter 2 of the publication 'PISA 2003 Assessment Framework' (pdf). Pisa.oecd.org.
  4. Keeley B. PISA, we have a problem… OECD Insights, April 2014.
  5. Poddiakov A.N. Complex Problem Solving at PISA 2012 and PISA 2015: Interaction with Complex Reality. // Translated from Russian. Reference to the original Russian text: Poddiakov, A. (2012.) Reshenie kompleksnykh problem v PISA-2012 i PISA-2015: vzaimodeistvie so slozhnoi real'nost'yu. Obrazovatel'naya Politika, 6, 34-53.
  6. Stanat, P; Artelt, C; Baumert, J; Klieme, E (2002), PISA 2000: Overview of the study—Design, method and results, Berlin: Max Planck Institute for Human Development 
  7. Official PISA site data. For list See "Executive Summary"