Оңтүстік мұхит

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Мұнда ауысу: шарлау, іздеу
Оңтүстік мұхит

Оңтүстік мұхит (көнер. Оңтүстік мұзды мұхит) — Антарктиданы қоршап жатқан үш мұхит суларының (Тынық мұхиты, Атлант мұхиты және Үнді мұхиты) шартты атауы [1] және ресми түрде аумағы белгіленбеген «бесінші мұхит». Шартты аумағы 20,327 млн  км². Ең төменгі нүктесі (Оңтүстік-Сандвичев астаушасы) — 8428 м[2].

Ғалымдар көптеген уаңыт бойы Жерде төрт мұхит бар деп келген. Алайда 2000 жылдан бұл қатарға бесінші, «Оңтүстік» деп аталған мұхит қосылды. Оңтүстік мұхит айдыны Атлант, Үнді және Тының мұхиттарының оңтүстік бөліктерін қамтиды. Ол Антарктиданы түгелдей қоршап жатыр. Оңтүстік мұхиттың температурасы -2 градустан 10 градусңа дейін өзгеріп тұрады. Мұхитта циклондық дауылдар да болып тұрады. Мұхиттың ең терең жері - Оңтүстік Сендвич шұңғымасы . Оңтүстік мұхит антарктикалың поляр аймағының 36 миллион шаршы шақырым аумағын алып жатыр. Бұл мұхиттың айдынынан жылдың қай мезгілінде де мұзтауларды кездестіруге болады. Мұхиттың бетінде 20 миллион шаршы шаңырым мұз пайда болады. Бұл аймақтағы тіршіліктің бәрі мұхит пен теңіз суына тәуелді болғандықтан, ол мұз Антарктиданың табиғат айналымына үлкен әсер етеді. Геологиялың тұрғыдан алғанда, Оңтүстік мұхит - мұхиттардың ең жасы. Ол 30 миллион жыл бұрын Антарктида мен Оңтүстік Американың бөлініп, Дрейк бұғазын түзуінің нәтижесінде пайда болды.[3]

Қызықты деректер[өңдеу]

  • Мұз боп қатқан айдын кеме жолына ыңғайсыз болғандықтан, Оңтүстік мұхиттың оңтүстік жағалауында үш-төрт-ақ айлақ бар.
  • Оңтүстік мұхит көлемі жағынан төртінші орында және ол — мұхиттардың ең кенжесі.
  • Оңтүстік мұхиттың басқа мұхиттардан айырмашылығы — бұл мұхиттың солтүстік шекарасы айқын білінбей, Атлант, Үнді және Тынық мұхиттарына ұласып кетеді.

Дәйексөз[өңдеу]

  1. "ҮКЭ"
  2. Оңтүстік мұхит (немесе Антарктикалық мұхит) — аумағы бойынша Антарктиданы қоршайтын төртінші мұхит
  3. Географиялық аймақтар. Алматы. «Аруана» ISBN 978-9965-26-549-5