Пенджабдықтар

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Jump to navigation Jump to search
A.
Пенджабдық

Пенджабдықтар, панджабдықтар — Пенджаб аймағының негізгі халқы (қазіргі Пәкістан жеріндегі провинцияда 65 млн.; Үндістан жеріндегі штатта 21,5 млн.). Сондай-ақ Ауғанстан, Сингапур, Шри-Ланка, т.б. елдерде де тұрады.

Жалпы саны 85 млн-нан астам (2004). Антропол. жағынан үлкен еур. нәсілдің үнді-жерортатеңіздік тобына жатады. Үндіеур. тіл шоғырындағы үндіарий тобына жататын пенджаби (панджаби) тілінде сөйлейді. Урду және хинди тілдері де кең тараған. Жазуы брахмидан бастау алатын гурмукхиға негізделген. Пәкстанда тұратын Пенджабдықтар ислам дінінің сүннит тармағын, ал Үндістандағылар сикхи (55%) мен индуизмді ұстанады. Пенджабдықтардың этн. тарихы б.з.б. 2-мыңжылдықтардағы үндіарий тайпалары мен Хараппа өркениетін қалыптастырған Пенджаб тарихи аймағының ежелгі тұрғындарының араласуынан басталады. Б.з.б. 1-мыңжылдықта Пенджабқа парсылар, гректер, т.б. халықтардың біраз бөліктері ығысып келген. 8 ғасырдан бастап арабтар жаулап алған оңтүстік-батыс Пенджабта ислам діні тарала бастады. Аймаққа орта ғасырларда келген арабтар, парсылар, сонымен қатар ауғандықтар, тәжіктер, түркі-моңғолдар да Пенджабдықтардың этностық тарихына, мәдениетіне азды-кемді үлестерін қосты. Пенджабдықтардың ұлт ретінде қалыптасуына джат (пенджаби тілінің негізін қалаған), гуджар және раджпуттар секілді үш туыстас топ тікелей ұйытқы болды. Пенджабдықтар негізінен егіншілікпен, дамыған тоқымашылықпен, көзешілікпен, кілем тоқу және ағаш ою кәсібімен айналысады. Баспаналары (бір немесе екі қабатты) кірпіштен тұрғызылып, төбесі жайпақ етіп жабылады. Ауылды жерлерде тұрғын үй шикі кірпіштен тұрғызылады. Ерлер дхоти, лунга немесе шалбар, көйлек секілді ұлттық киімдер киеді. Әйелдер ұзын әрі кең юбка, ұзынша кофта немесе ұзын көйлек киіп, иығы мен басына шәлі тартады. Қазіргі таңда еур. үлгідегі киімдер ұлттық киімдерді ығыстара бастаған. Түрлі жанрдағы бай ауыз әдебиеті сақталған. [1]

Дереккөздер[өңдеу]

  1. «Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, VII том