Пирот шайқасы

Пирот шайқасы (1885)
Дата	26–27 қараша 1885 жылы
Орын	Пирот,  Сербия
Нәтиже	Болгария армиясының жеңісі
Қарсыластар
Болгария, Батыс корпус  Сербия, Нишав армиясы
Қолбасшылары
Данаил Николаев Милан IV Обренович
Тараптар күші
42 000, 80 зеңбірек 65 000, 84 зеңбірек

Пирот шайқасы (болг. Пиротско сражение, серб. Пиротска битка) — серб-болгар соғысы кезінде орын алған әскери қақтығыс. 1885 жылғы 26–27 қарашада Болгария армиясының Батыс корпусы мен Сербияның Нишав армиясы арасында Пирот қаласы маңында болған бұл шайқас болгар әскерінің жеңісімен аяқталды.

Алғышарттар

Сливница түбіндегі үш күнге созылған шайқаста серб армиясы жеңіліс тапқан соң, болгар әскері шабуылға көшті. Батыс корпусы 7 (19) қарашадағы Гургулят және 10 (22) қарашадағы Драгоман түбіндегі сәтті ұрыстардан кейін Пирот қаласына жақындады. Шегінген серб Ниш армиясы қаланың шығысындағы шептерге бекінді. Қаланы 84 зеңбірекпен қаруланған 65 000 адам қорғады. Болгар тарапынан 42 000 жауынгер және 80 зеңбірек қатысты. Сербтер нашар қаруланған еді, олардың қолында тозған, ескірген ресейлік артиллерия болды, ал болгарлар заманауи неміс қару-жарағын пайдаланды.

Барысы

14 (26) қарашада болгар әскерлері бірнеше колоннамен шабуылға шықты. Сол жақта майор Петко Стоянов пен капитан Христо Поповтың жасақтары Дрина дивизиясымен шайқасып, оны позицияларынан ығыстырып шығарды. Орталық колонналар – подполковник Сава Муткуров пен капитан Никифор Никифоров алға жылжып, оқтың астында қалғанына қарамастан, қалаға кіруге мүмкіндік алды. Сербтер шегініп, қалада өрт тудырған оқ-дәрі қоймасын жарып жіберді. Бұл болгарларды Пироттан шығып, қаланың шетінде түнеуге мәжбүр етті.

15 (27) қарашада шабуыл қайта жалғасты. Майор Аврам Гуджев колоннасы Шумадия дивизиясына шабуыл жасап, оны Провалия жотасындағы позицияларынан ығыстырды. Онымен бірге Дрина дивизиясы да шегінді, оны майор Гуджев колоннасы мен капитан Коста Паниканың жасағы қуып жетті. Подполковник Муткуровтың әскерлері қайтадан қалаға кіріп, онда қалған серб бөлімдерін тазалауға кірісті. Дрина дивизиясы қарсы шабуыл жасауға тырысқанымен, болгар артиллериясы оны тоқтатты. Сонымен қатар, Дрина дивизиясы сол қырынан лейтенант Димитар Филов пен капитан Кисовтың колонналары шабуылдап, олар Кельташ жотасын иеленді.

Сағат 12:00-де Ниш армиясының қолбасшысы король Миланға баяндама жіберді: «Дрина дивизиясы қазір өз позицияларынан шегінді, ал болгарлар алға жылжыды, олар қосымша күштер алды. Қазір жағдай өзгерді және біздің позициямызды ұстап қалуға ешқандай мүмкіндігіміз жоқ. Менде қандай әскер болса да, олардың барлығын пайдаландым». Сербтер Пироттың оңтүстік бөлігіндегі өз позицияларын түнге дейін ұстап тұра алды, бірақ кейін шегіне бастады, сөйтіп шайқастар аяқталды.

Нәтижелері

Болгарлар шегінген серб әскерін Нишке қарай қуып жүрді, бірақ 16 (28) қарашада Аустрия-Мажарстан ультиматум қойып, Болгария мен Сербия арасындағы соғыс әрекеттері тоқтатылды. Бейбіт келісімге сәйкес, Болгария Пиротты ұстап қала алмады және өз әскерін шығарды.

Әдебиеттер

• Пейчев, А. и др. 1300 години на стража, София, 1984, Военно издателство.
• Атанасов, Щ. и др. Българското военно изкуство през капитализма, София, 1959, Държавно военно издателство при МНО.
• Димитров, И., Съединението 1885 — енциклопедичен справочник, София, 1985, Държавно издателство «д-р Петър Берон».
• Энциклопедия военных и морских наук. Под главной редакцией генерала от инфантерии Леера Спб. 1897 г. т. VII.

Сілтемелер

• СЕРБ-БОЛГАР СОҒЫСЫ - 1885 ЖЫЛМұрағатталған 22 мамырдың 2012 жылы.