Покомандар
| Покомандар | |
 Покомам конфедерациясының испандар жаулап алғанға дейінгі шамамен шекаралары (ашық сары түспен белгіленген). | |
| Бүкіл халықтың саны | |
|---|---|
|
46 478[1] | |
| Ең көп таралған аймақтар | |
| Тілдері | |
| Діні | |
|
католицизм, дәстүрлі нанымдар |
Покомандар — Майя тобына кіретін үндіс халқы. Олар Орталық және Шығыс Гватемалада тұрады. Халқы – 49 мың.
Көршілес покомчи тайпаларымен бұрын бір халық құрған.
Тілі
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]Олар майя тілдерінің киче-мам тармағының покомам тілінде сөйлейді. Оның орталық және шығыс диалектілері бар.[2]
Діні
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]Покомандар католиктер, кейбір протестанттар бар.
Этногенезі
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]Покомчилермен тығыз байланысты, олардың ортақ ата-бабалары (поком) таулы Гватемалаға Х-XII ғасырларда киче тілді тармағының басқа тайпаларымен бірге келген болуы мүмкін, олар киштердің қысымымен екі халыққа бөлінді, покомандар оңтүстік-шығысқа қоныс аударды. XVI ғасырдың басындағы испандық жаулап алудың алдында покомандықтардың испандықтарға қарсы тұратын бірнеше қала-мемлекеттері болды (Мишко және т.б.).
Покомчи бір—бірімен тығыз байланысты; олардың ортақ ата-бабалары (поком) Х-XII ғасырларда таулы Гватемалаға келген болуы мүмкін, киче тілдік тармағының басқа тайпаларымен бірге киче шабуылымен екі халыққа бөлінген; покомандар оңтүстік-шығысқа қоныс аударды. XVI ғасырдың басындағы испандықтар жаулап алудан бұрын покомандар испандықтарға қарсылық көрсеткен бірнеше қала-мемлекеттерге ие болды (Мишко және т.б.).[3]
Кәсібі
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]Негізгі дәстүрлі кәсіптері — қолмен атқарылатын егіншілік (жүгері, бұршақ, асқабақ, бұрыш, жемістер, көкөністер), ара шаруашылығы, аң аулау және терушілік. XVIII ғасырдан бастап қалалардың маңында - суармалы егістік егіншілік (бидай, қант қамысы, кофе және т.б.), мал шаруашылығы (ірі және ұсақ мал, жылқы, қашыр), құс шаруашылығы дамыды.
Қолөнерден — ағаштан ою (маскалар), зергерлік бұйымдар, қолмен тоқу, тоқу, әсіресе қыш ыдыстар жаспау дамыған (негізгі орталық — Чинаутла: плиткалар, бетперде, боялған жылтыратылған хош иісті қыздырғыштар, қуырғыш табалар, құмыра жасау). Ауыл шаруашылығында жалдамалы жұмыс кең таралған.
Тұрмыс салты
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]Отбасы әдетте шағын, бірақ көп балалы отбасылар да бар. Туыстық байланыс екі жақты, неке патрилокальды. Қауымдастықтарды ақсақалдар кеңесі басқарады.
Ерлерге арналған қызыл белдік, көк жүннен жасалған күртеше, әйелдерге арналған белдемшелер, қапсырылмалы қызыл түсті белдемшелер — тұрмысқа шыққан әйелдерге, жасыл түсті белдемшелер — қыздарға. жасыл, шаштарына қара, көк және қызыл жүн баулар тағады.
Бақсылық, пайғамбарлық, мифология және фольклор туралы культтер сақталған. Католиктік мерекелерде дәстүрлі библиялық және ескі испандық тақырыптарға негізделген костюмдік шерулер мен спектакльдер өткізіледі.[4]
Дереккөздер
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]- ↑ Resultados Censo 2018. Instituto Nacional de Estadistica Guatemala.
- ↑ Покоман сөзінің мағынасы. Тексерілді, 21 шілде 2025.
- ↑ В.А.Тишков Дүние жүзіндегі халықтар мен діндер. Энциклопедия. — Москва: Үлкен Ресей энциклопедиясы, 1999. — Б. 420. — 930 б. — 100 000 таралым. — ISBN 5-85270-155-6.
- ↑ Әлем халықтары/Покомандар. Тексерілді, 21 шілде 2025.
