Полоцк
| Қала | |||||
| Полоцк | |||||
| (белар. По́лацк) | |||||
.jpg) | |||||
| |||||
| Әкімшілігі | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| Ел | |||||
| Облыс | |||||
| Аудан | |||||
| Тарихы мен географиясы | |||||
| Координаттары |
55°29′09″ с. е. 28°46′35″ ш. б. / 55.48583° с. е. 28.77639° ш. б. (G) (O) (Я)Координаттар: 55°29′09″ с. е. 28°46′35″ ш. б. / 55.48583° с. е. 28.77639° ш. б. (G) (O) (Я) | ||||
| Құрылған уақыты |
780 | ||||
| Алғашқы дерек | |||||
| Жер аумағы |
36,74 км² | ||||
| Орталығының биiктігі |
111 ± 1 м м | ||||
| Климаты |
қоңыржай континентальды | ||||
| Уақыт белдеуі | |||||
| Тұрғындары | |||||
| Тұрғыны |
84 786 адам (2026) | ||||
| Сандық идентификаторлары | |||||
| Телефон коды |
+375 214 | ||||
| Пошта индекстері |
211404—211415, 211422 | ||||
Полоцк шекарасы
| |||||
 Ортаққордағы санаты: Полоцк | |||||
Полоцк (белар. По́лацк) — —Беларусьтің солтүстігіндегі Витебск облысындағы қала, Полоцк ауданының әкімшілік орталығы. Батыс Двина өзенінің екі жағалауында, Полота өзеніне құятын жерде орналасқан.
Полоцк халқының саны 2026 жылғы жағдай бойынша 84 786 адамды құрады. Полоцк Беларусьтегі 100 қаланың бірі және халық саны бойынша Беларусьте 17-ші орында.[1]
Географиялық сипаттамасы
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]Беларусьтің және Ескі Ресей мемлекетінің ең көне қалаларының бірі. Батыс Двинаға құятын Полота өзенінің сағасында орналасқан.[2] Полоцк қаласы Беларусь астанасынан 250 км қашықтықта орналасқан.
Қаланың климаты елдің солтүстігінде орналасқандықтан, Беларусьтің көп бөлігіне қарағанда сәл суық. Қаңтардағы орташа температура -7°C, ал шілдеде +18°C. Атлантикалық ауа массаларының жоғары ылғалдылығы айтарлықтай әсер етеді. Сондықтан Полоцктағы қар жамылғысы Беларусьтің басқа аймақтарына қарағанда ертерек пайда болады және ұзаққа созылады.[3]
Тарихы
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]Бұл Беларусьтегі ең көне қала. Кривичи қонысы VIII ғасырдың соңында пайда болды. «Өткен жылдар туралы әңгіме»де Полоцкіге сілтеме 862 жылдан басталады. Содан кейін князьдік құрылады, ол XI ғасырда — орыс княздіктерінің арасында алғашқылардың бірі болып тәуелсіз мемлекетке бөлінеді. XII ғасыр-көршілермен үнемі әскери қақтығыстар, олар XIII ғасырда Ливон орденінің көтерілуімен күшейе түсті. XIV ғасырда Полоцк тәуелсіздігін жоғалтады, Литва Ұлы Герцогтігінің бақылауына өтті.
1504 жылдан 1772 жылға дейін Полоцк Литва мемлекетінің воеводтығының, ал Люблин одағынан кейін (1569) Польша-Литва Достастығының орталығы болды. Полоцк 1563-79 (Ливон соғысы) және 1654-67 (Ресей-Польша соғысы) жылдары орыс әскерлері басып алды. Сол дәуірдегі қала униат шіркеуінің күштеп енгізілуіне қарсылық көрсетумен және еврейлерге қарсы көтерілістермен ерекшеленді. Полоцк 1772 жылы Ресей империясының құрамына кірді. Ол 1802 жылы Витебск губерниясының уездік қаласы болғанға дейін бірнеше рет әкімшілік мәртебесін өзгертті.
1812 жылы Наполеонның шабуылы кезінде Полоцк маңында екі ірі шайқас болды. 1839 жылы Полоцкіде шіркеу кеңесі өтті, нәтижесінде Униат шіркеуі Православие шіркеуімен біріктірілді. Екі теміржол желісінің салынуы қаланың экономикалық өсуіне ықпал етті.
Ұлы Отан соғысы кезінде Полоцк қаласын Батыс майданының 22-ші армиясы қорғады. Қаланы жау 1941 жылдың 16 шілдесінде басып алды, неміс оккупациясы шамамен үш жылға созылды. 1944 жылдың 20 қыркүйегінен 1954 жылдың 8 қаңтарына дейін Полоцк Беларусь КСР құрамындағы Полоцк облысының әкімшілік орталығы болды.[4]
Экономикасы және инфрақұрылымы
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]Бүгінгі таңда Полоцк — ірі өнеркәсіптік және мәдени орталық. Химия және мұнай-химия өнеркәсібі өнеркәсіптік дамудың негізін құрайды (жалпы өндірістің 64,4%). Мұнда әртүрлі типтегі 30-ға жуық кәсіпорын жұмыс істейді, маңызды теміржол торабы орналасқан, сондай-ақ бөлшек сауда, қызмет көрсету және медициналық мекемелердің дамыған желісі де бар. Бейнелеу өнері, музыка, театр, би, мұражай және кітапхана қызметтері, әдеби шығармашылық жақсы дамыған. Халықтық қолөнер де дамып келеді.[5]
Көрнекі орындары
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]- Полоцк Әулие София соборы — Беларусьтегі ең көне шіркеулердің бірі, бұл собор XI ғасырда салынған және Византия сәулетімен ерекшеленеді.
- Әулие Евфросин монастыры — XII-ғасырда негізі қаланған бұл монастырь Полоцктың меценаттарының бірінің жәдігерлерінің үйі болып табылады.
- Полоцк тарихы мұражайы — қала тарихы мен мәдениетіне арналған бұл мұражайда қаланың өткені туралы баяндайтын артефактілер мен экспонаттар жиынтығы бар.
- Крест монастырі — XIV ғасырда құрылған және өзінің ерекше ақ тастан жасалған сәулетімен ерекшеленеді.
- Полоцк ұлттық тарихи-мәдени мұражай қорығы — Полоцк маңында орналасқан және 40-тан астам тарихи ғимараттарды, соның ішінде шіркеулерді, бекіністерді және тұрғын үйлерді қамтиды.
- Полоцк мыңжылдық ескерткіші — қала орталығында орналасқан бұл ескерткіш қаланың 1000 жылдық мерейтойына орай орнатылған.[6]
Галерея
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]
Өлкетану мұражайы
Баспа мұражайы
Франциска Скорина даңғылындағы үй
Университет
Дереккөздер
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]- ↑ Население Полоцк. Тексерілді, 5 мамыр 2026.
- ↑ Города и области Белоруссии. Тексерілді, 5 мамыр 2026.
- ↑ О городе Полоцке. Тексерілді, 5 мамыр 2026.
- ↑ Европа. Белоруссия. Витебская область. Полоцкий район. Тексерілді, 5 мамыр 2026.
- ↑ Полоцк. Тексерілді, 5 мамыр 2026.
- ↑ Карта Полоцка. Тексерілді, 5 мамыр 2026.
| ||||||
