Пётр Семёнович Глухов
| Пётр Семёнович Глухов | |
| Глуховонь Петр Семенович | |
.jpg) Глухов, 1929 жыл | |
| Туған күні |
26 желтоқсан немесе |
|---|---|
| Туған жері |
Малые Кармалы, Буинск уезі, Сімбір губерниясы, Ресей империясы |
| Қайтыс болған күні | |
| Қайтыс болған жері | |
| Білімі |
Қазан мұғалімдер семинариясы |
| Мансабы |
жазушы |
| Марапаттары |
|
Ортаққордағы санаты: Пётр Семёнович Глухов | |
Пётр Семёнович Глухов (эрз. Глуховонь Петр Семенович; 25 немесе 26 желтоқсан 1897 жыл,[1] Малые Кармалы, Сімбір губерниясы – 7 ақпан 1979 жыл,[1] Магнитогорск) — эрзя жазушысы, эрзя халқы тұңғыш журналистерінің бірі, «Якстере Теште» (1924—1927) газетінің редакторы, ағартушы Макар Евсевьевтің немере інісі.
Өмірбаяны
[өңдеу | қайнарын өңдеу]Глухов эрзялар отбасында дүниеге келген.
Глухов бес жаста болғанда әкесі іш сүзектен қайтыс болды. Бала болған Глуховтың білімімен нағашысы Макар Евсевьев айналысатын. Глухов Қазан мұғалімдер семинариясы жанындағы эрзя мектебінде білім алды. Оқуынан кейін екі жыл өткенде (1912 жылы) Глухов сол семинарияның даярлайтын сыныбына кіріп, 1916 жылы оны бітірді.
Көп ұзамай Глухов Орыс императорлық армиясынан шақыру алды. Шамамен төрт ай бойы Глухов осылайша алдыңғы шектегі артиллерияда қызмет етті. Жарақат алып, демобилизацияланды.
1917 жылғы Қазан төңкерісінен кейін Глухов большевиктер қатарында шайқасқа қатысты. 1922 жылғы сәуірде ол Иркутск губерниялық азық-түлік комитетінде инспектор атанды. Кейін губерниялық қаржы бөлімінде салық инспекторы болды.
1923 жылы Глухов Мәскеудегі қаржы қызметкерлерінің орталық курсына қатысты. Осы кезде ол «Якстере Теште» («Қызыл Жұлдыз») газеті редакциясының жиі келетін қонағы болды, ауыл шаруашылығына салық, ақша реформасы, экономикалық саясаттың өзге мәселелері жайлы мақала жазатын. 1924 жылдан 1927 жылға дейін газеттің редакторы еді.
1930 жылы Мәскеу өнеркәсіп-экономикалық институтының сыртқы бөлімін бітірді. 1931 жылы Магнитогорск металлургиялық комбинаты құрылысына жіберілді. Цехтердің бірінде ол еңбек және жалақы бөлімдеріне басшылық етті.
Шығармашылығы
[өңдеу | қайнарын өңдеу]1920 жылдардың соңынан Глухов әдеби шығармашылықпен айналысатын болды. Оның «Кедровая пештть» («Балқарағай жаңғағы»),[2] «Варма мельга» («Жел бойымен») шығармалары белгілі болды. Глуховтың Макар Евсевьев пен Степан Эрьзямен кездесуі жайлы очерктері де сондай еді.
1930 жылдардың басында «Кедровая пештть» мектеп оқулықтарына қосылды, 1949 жылы жеке кітап ретінде жарық көрді де, 1954 жылы оның орыс тіліне аудармасы «Мордовские рассказы» («Мордва әңгімелері») жинағына енді.
1958 жылы бұл жинақтың екінші бөлімі «Советский писатель» баспасында жарық көрді. 2003 жылы Мордва кітап баспасы «Кедровая пештть» атты әңгіме айту мен еске алу кітабын шығарды.
«Жел бойымен» әңгімесі эрзя мектептеріндегі 9-сыныпқа арналған «Тыринь литература» («Ана тілі әдебиеті») хрестоматиясында бар.
Глухов 1979 жылғы 7 ақпанда, Магнитогорскіде қайтыс болды. Ол қаланың Оң жағалау зиратында жерленген.
Әдебиет
[өңдеу | қайнарын өңдеу]- Брыжинский А. И., Пашутина О. В., Чернов Е. И. Глухов Петр Семенович // Писатели Мордовии: биобиблиографический справочник — Мордовское книжное издательство, 2001. — P. 14-145.
Дереккөздер
[өңдеу | қайнарын өңдеу]- ↑ a b Чувашская энциклопедия — Чувашское книжное издательство, 2006. — P. 2567. — ISBN 978-5-7670-1471-2.
- ↑ Глухов П. С. Кедровой пешть. Васень сятк. Эрзянь морот ды ёвтнимат (эрз.). mordovlib.ru 122—144. СССР-энь Наротнэнь Центрань Издательствась (1929). Мұрағат көшірмесі 8 сәуірдің 2019 Wayback Machine мұрағатында