Рушан
| Ауыл | |
| Рушан | |
| тәж. Рӯшон | |
| Әкімшілігі | |
|---|---|
| Ел | |
| Облыс | |
| Аудан | |
| Тарихы мен географиясы | |
| Координаттары |
37°56′39″ с. е. 71°33′27″ ш. б. / 37.94417° с. е. 71.55750° ш. б. (G) (O) (Я)Координаттар: 37°56′39″ с. е. 71°33′27″ ш. б. / 37.94417° с. е. 71.55750° ш. б. (G) (O) (Я) |
| Құрылған уақыты |
1932 |
| Орталығының биiктігі |
2 000 м |
| Уақыт белдеуі | |
| Тұрғындары | |
| Тұрғыны |
4 640 адам (2017) |
| Сандық идентификаторлары | |
| Телефон коды |
+9923556 |
Рушан шекарасы
| |
Рушан (тәж. Рӯшон) — Тәжікстанның шығысындағы ауыл, Таулы Бадахшан автономиялы облысы Рушан ауданының әкімшілік орталығы.
Географиялық сипаттама
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]Ауыл Памирде, Пяндж өзенінің оң (солтүстік) жағалауында, Бартанга өзенінің құйылысында, Ауғанстанмен шекарада орналасқан. Хорогтан солтүстікке қарай 65 шақырым жерде.
Пяндж өзенінің оңтүстігінде ауылдан алыс емес жерде Ауғанстанда орналасқан Шива көлі орналасқан. Рушан аймағында су жолының жағалауы соңғы 25 жылда айтарлықтай өзгерді. 1980 жылдардың соңында өзен заставадан небәрі 3 метр қашықтықта ағып жатты. Бұл аймақтың биік таулы климаты ауылдағы ауа райына әсер етеді. Қыстың орташа температурасы -19оС градусқа жетеді.
Тарихы
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]Бұл аумақтардың дамуы тас дәуірінде басталып, қола дәуіріне дейін жалғасты, мұны археологиялық қазба жұмыстары кезінде табылған сирек кездесетін заттар дәлелдейді. Бұл жерге алғашқы болып шағын протоүнді тайпалары келіп, ақырында ирандықтармен алмастырылды деп есептеледі. Кейінгі кезеңдерде бұл аймаққа әртүрлі халықтардың өкілдері келді. Жазбаша дереккөздерде біздің эрамызға дейінгі VI және II ғасырлар аралығында бұл аймақты мекендеген сақтар туралы айтылады.
Қазіргі ауыл орналасқан аймақ жиі қолға ауысты. Бір кезде ол Ахеменид империясының құрамына кірді, содан кейін Бактрия империясының, содан кейін Кушан империясының бақылауында болды. Таулы аймақта кейінірек арабтар ығыстырған Қытай Тан империясы үстемдік етті. Моғол әскерлері қысқа мерзімге осында тұрды, кейін жерлерді Шайбанидтер, содан кейін Аштарханидтер басып алды. 19 ғасырдың соңында патша империясының орыс әскерлері осында орналасты.
Кеңес өкіметі орнағаннан кейін Рушан ауданы құрылып, ауыл оның құрамына кірді.[1]
Экономикасы және әлеуметтік нысандары
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]Қазіргі Рушан — аудандағы ең көп қоныстанған елді мекен. Оның маңында егістік алқаптары Бартанг өзенінің суларымен суарылатын ауылшаруашылық алқаптары бар, олардың бастауы Ауғанстан шегінде. Ауылда жергілікті көрікті жерлерге экскурсиялар ұйымдастыруға мамандандырылған туристік агенттіктер бар. Ең танымал көрікті жерлер - Емц бекіністерінің қалдықтары және 19 ғасырға жататын Вамар бекінісі.
Дереккөздер
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]- ↑ Азия. Тәжікстан. Таулы Бадахшан автономиялық облысы. Рушан ауданы. Тексерілді, 13 қараша 2025.