Самара облысы
 | Бұл мақала әлі тексерістен өтпеді. Тексерілмеген мақалалардағы мәліметтер сенімсіз болуы мүмкін.
|
Самара облысы (орыс. Самарская область) — Ресей Федерациясының субъектісі, Еділ федералдық округінің құрамына кіреді. Әкімшілік орталығы — Самара қаласы.[1]
Батысында Сарытау және Ульянов облыстарымен, оңтүстік-шығысында Орынбор облысымен, солтүстігінде Татарстан Республикасымен, ал оңтүстігінде Қазақстанмен бір нүктеде шектеседі. Қазақстанның Батыс Қазақстан облысына жақын орналасуына байланысты Большечернигов ауданның бір бөлігі шекара маңы аумағы мәртебесіне ие.[2]
Физикалық-географиялық сипаттама
[өңдеу | қайнарын өңдеу]Географиялық орны
[өңдеу | қайнарын өңдеу]Облыс Ресейдің еуропалық бөлігінің оңтүстік-шығысында, Еділ өзенінің орта ағысында, өзеннің екі жағалауында орналасқан. Поволжьедегі аумағы жағынан бесінші орында. Солтүстіктен оңтүстікке — 335 км, батыстан шығысқа — 315 км-ге созылады. Ең оңтүстік нүктесі Қазақстанмен шекарада, ең солтүстік нүктесі Татарстанмен шекарада орналасқан.
Климат
[өңдеу | қайнарын өңдеу]Климаты — қоңыржай континенттік. Жылдың шамамен 58 %-ында антициклондық ауа райы басым. Қысы суық, көктемі қысқа, жазы ыстық әрі құрғақ, күзі салқын және жаңбырлы. Шілденің орташа температурасы +20,7 °C, қаңтарда –13,8 °C. Жылдық орташа температура +3,8 °C. Орташа жылдық жауын-шашын мөлшері 372 мм. Жер бедері мен геологиясы Самара облысы Шығыс Еуропа платформасында орналасқан. Жер бедері жағынан аймақ Оң және Сол Солтүстік сол жағалау, сондай-ақ Правобережье (Жигули таулары) болып бөлінеді. Облыстың ең биік нүктесі — Жигули тауларындағы Бақылаушы тауы (381,2 м).
Гидрография
[өңдеу | қайнарын өңдеу]Ең ірі су артериясы — Еділ өзені. Тольятти қаласы маңында Жигулёв ГЭС-і орналасқан. Сонымен қатар Самара, Сок, Чагра, Чапаевка, Безенчук, Үлкен Иргиз, Үса өзендері ағады. Облыста шамамен 220 өзен мен су арналары, 100-ге жуық көл бар.
Табиғи ресурстар
[өңдеу | қайнарын өңдеу]Негізгі пайдалы қазбалар: мұнай, табиғи газ, жанғыш сланецтер, битум, сондай-ақ құрылыс материалдары (әктас, саз, құм, гипс). Самара облысы Ресейдегі мұнай қоры мен өндіру көлемінде маңызды орын алады. Өсімдіктер мен жануарлар дүниесі Аймақ орманды-дала және дала табиғи зоналарында орналасқан. Флорада 1800-ден астам өсімдік түрі, фаунада ондаған сүтқоректілер, құстар, бауырымен жорғалаушылар, балықтар мен жәндіктер түрлері бар.
Тарихы
[өңдеу | қайнарын өңдеу]Облыс 1928 жылғы 14 мамырда Орта Еділ облысы ретінде құрылды. 1929 жылы Орта Еділ өлкесі, 1935 жылы Куйбышев өлкесі, 1936 жылы Куйбышев облысы деп аталды. Бұл атау 1936 жылдың 5 желтоқсанынан 1992 жылдың 16 мамырына дейін, яғни 55 жыл қолданылды. 1991 жылғы 25 қаңтарда облысқа тарихи Самара облысы атауын қайтару туралы шешім қабылданды. Тарихи тұрғыда бұл өңірге 1850 жылы құрылған Самара губерниясы (1928 жылы таратылған) негіз болған.[3]