Мазмұнға өту

Сбербанк

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
PJSC Sberbank
суреті
Мәскеу қаласындағы штаб-пәтері, Ресей
Түрі

Қоғамдық компания (ААҚ)

Биржадағы листингі

MCX: SBER

Құрылды

22 наурыз 1991

Орналасуы

Sberbank City, Мәскеу, Ресей

Басты адамдары

Антон Силуанов (Бақылау кеңесінің төрағасы)
Герман Греф (бас атқарушы директор және Бақылау кеңесінің мүшесі)[1]

Саласы

қаржылық қызметтер

Өнімі
Меншікті капиталы

▲ $99,7 млрд (2025)

Айналым

▲ $40 млрд (2017)

Операциялық кірісі

▲ $41,6 млрд (2025)

Таза табыс

▲ $20,4 млрд (2025)

Активтер

▲ $822 млрд (2025)

Қызметкерлер саны

▲ 281 000 (2019)[2]

Басшы компания

National Wealth Fund, Government of Russia (50%+1 акция)[3]

Еншілес компания

Sberbank CIB
SberTech
Кейбір еуропалық және посткеңестік елдердегі еншілес компаниялар

Сайты

sberbank.com
sberbank.ru

«Сбербанк» жария акционерлік қоғамы[a] — штаб-пәтері Мәскеуде орналасқан, мемлекет акцияларының басым бөлігіне иелік ететін ресейлік банк және қаржылық қызметтер компаниясы. Сбербанк — КСРО-ның Мемлекеттік еңбек жинақ кассалары жүйесінің Ресейдегі құқықтық мирасқоры. Компанияның атауы 2015 жылға дейін Ресей Сбербанкі болды,[4] ал 2020 жылы бренд атауын Sber деп қысқартты.[5]

2022 жылға қарай банк Ресейдегі барлық банк активтерінің шамамен үштен біріне ие болды.[6] Банктің 1990 жылдардан бергі өсуі ішінара Ресей үкіметімен тығыз байланыстарымен байланысты болды.[6]

2025 жылы Сбербанктің Ресейдің 79 өңірі мен бір шет мемлекетте 86 филиалы және бір өкілдігі болды.[7] 2014 жылы ол Ресей мен Шығыс Еуропадағы ең ірі, Еуропадағы үшінші ірі банк болды және The Banker журналының «Әлемдегі 1000 үздік банк» рейтингінде әлемде 60-орынға, Орталық және Шығыс Еуропада бірінші орынға ие болды.[8] 2021 жылғы ашық компаниялардың әлемдік рейтингінде, Forbes журналының «Global 2000» рейтингінде Сбербанк 51-орынға ие болды.[9]

Еуропалық одақтағы қызметін Ресейдің Украинаға басып кіруінен кейін дереу тоқтатқаннан соң, оның халықаралық қызметінің негізгі бөлігі Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығы елдерінде шоғырланған.

Тарихы

[өңдеу | дереккөзін өңдеу]
Ресейдің 25 рубльдік монетасы
1841 жылы Ресей империясында алғашқы жинақ кассаларының құрылуына арналған Ресей монетасы
Сбербанктің 160 жылдығына арналған ресейлік пошта маркасы (2001)

Корпоративтік сәйкестендіруінде, жарнамаларында және таныстырылымдарында Сбербанк Ресей империясының жинақ кассаларының мұрагері екенін белсенді түрде насихаттайды. Оларды император І Николай 1841 жылғы 30 қазанда Ресейде «...қаражатты сенімді әрі тиімді түрде жинақтау мүмкіндігін қамтамасыз ету үшін» жинақ кассаларын құру туралы жарлыққа қол қойған кезде құрған.[10] 2000 жылдардың басынан бері Сбербанктің жарнамалық материалдарында 12 қараша банкінің туған күні ретінде көрсетіліп келеді,[11] бұл Юлиан күнтізбесінен күндерді түрлендіру кезіндегі қате есептеуден туындаған күн.[12] Банк сондай-ақ Николай Кристофариді өзінің алғашқы клиенті әрі алғашқы жинақ кітапшасының иесі деп санайды (оның мүсіні Мәскеу мен Санкт-Петербургтегі Сбербанктің бас кеңселерінің алдында тұр).[13]

Алайда Ресей империясының жинақ кассалары, Мемлекеттік еңбек жинақ кассалары (КСРО Жинақ банкі) және Ресей Сбербанкі арасында заңды сабақтастық жоқ. 1917 жылғы революциядан кейін жинақ кассалары таратылып, кейін 1922 жылғы желтоқсанда Халық Комиссарлары Кеңесінің декретімен Ресей АКСР-інің аумағында жаңа мекемелер ретінде қайта құрылды (революцияға дейінгі жинақ кассаларының құқықтық мирасқорлары ретінде емес). 1925 жылдың соңында олар КСРО Мемлекеттік еңбек жинақ кассалары болып қайта құрылды. 1987 жылы Мемлекеттік еңбек жинақ кассалары КСРО Жинақ банкі болып қайта ұйымдастырылды.[14]

1990 жылғы 13 шілдеде КСРО Жинақ банкінің Ресей республикалық банкі Ресей АКСР Жинақ банкі болып қайта құрылды (Ресей АКСР Жоғарғы Кеңесінің 1990 жылғы 13 шілдедегі «Ресей АКСР Мемлекеттік банкі және Республика аумағындағы банктер туралы» қаулысына сәйкес),[15] Ресей АКСР-інің меншігі деп жарияланып, Ресей АКСР Орталық банкінің бақылауына берілді.[16]

Ресей АКСР Орталық банкінің 1991 жылғы 21 наурыздағы өкіміне сәйкес Ресей АКСР Жинақ банкі Ресей Федерациясының Акционерлік коммерциялық жинақ банкіне (Ресей Сбербанкі, АҚ) қайта құрылды, ал 1991 жылғы 22 наурызда осы жаңа банктің акционерлерінің құрылтай жиналысы өтті.[14][17] 1991 жылғы 20 маусымда Ресей АКСР Орталық банкі (болашақ Ресей Орталық банкі) Ресей Сбербанкін № 1481 лицензия бойынша тіркеді.

КСРО Жинақ банкі қатар жұмысын жалғастырды және 1992 жылғы 1 қаңтарға дейін таратылған жоқ. Ол таратылғаннан кейін ғана 1992 жылғы 13 наурыздағы «Бұрынғы КСРО-ның ішкі қарызына қызмет көрсету қағидаттары мен тетіктері туралы» келісімнің 2 және 3-баптарында бұрынғы КСРО-ның халық алдындағы мемлекеттік қарызын өтеу жөніндегі міндеттемелер аумақтық негізде бөлініп, ТМД-ға мүше тиісті елдердің үкіметтері олардың мемлекеттік бюджеттері есебінен қабылдайтыны белгіленді.[18] КСРО және Ресей АКСР Жинақ банктерінде ашылған (1991 жылғы 20 маусымға дейін) салымдар бойынша міндеттемелер Ресей Сбербанкінің қарызы болып табылмайды; олар ішкі мемлекеттік қарыз ретінде танылған («Ресей Федерациясы азаматтарының жинақтарын қалпына келтіру және қорғау туралы» 1995 жылғы 10 мамырдағы № 73-ФЗ Федералдық заң) және Ресей Федерациясының федералдық бюджетінен өтелуге жатады.[16]

1991–2013

[өңдеу | дереккөзін өңдеу]
Ресей президенті Путин 2001 жылғы қарашада Мәскеудегі Сбербанк бөлімшесіне барады.

1991 жылы Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасындағы КСРО Мемлекеттік еңбек жинақ кассалары жүйесінің қызметі Ресей Федерациясының Акционерлік коммерциялық жинақ банкіне (Ресей Сбербанкі) қайта ұйымдастырылды.

Посткеңестік Ресейде Сбербанк жеке және басқа мемлекеттік коммерциялық банктер тарапынан бәсекелестіктің артуына қарамастан, ең ірі әмбебап банк болып табылады. Банк халықаралық қатысу аясын біртіндеп кеңейтті.[19]

2007 жылдан бері Сбербанкті экономика министрі болған, Владимир Путиннің жақын серіктесі Герман Греф басқарады.[20]

2026

[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

2026 жылғы шілдеде Сбербанк 2026 жылғы 1 қыркүйектен бастап шетел валютасындағы және көпвалюталы Visa және Mastercard банк карталарына қызмет көрсетуді тоқтататынын мәлімдеді. Сбербанктің шетел валютасындағы және көпвалюталы карталары бұған дейін 2022 жылы Ресейдің Украинаға басып кіруінен кейін халықаралық санкциялар енгізілген соң, Ресейден тыс жерлерде қонақүй брондауы немесе сатып алулар жасау үшін жұмыс істеуін тоқтатқан болатын.[21]

Ребрендинг және «экожүйе» (2020 жылдан қазірге дейін)

[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

2020 жылы Сбербанк ребрендинг жүргізді. Логотипін өзгертумен және «Sber» қысқартылған атауын ресми түрде қабылдаумен қатар, компания өзінің «экожүйеге» айналатынын жариялады. Сбербанк «банктен де артық» болуға шешім қабылдап, әртүрлі, негізінен цифрлық қызметтерді дамыта бастады: онлайн-кинотеатр (Okko), музыка (SberSound), азық-түлік жеткізу қызметі (SberMarket), бұлттық сақтау қоймасы (SberDisk) және такси қызметі (Citymobil).[22]

Бастапқыда «экожүйе» ірі интернет-холдинг Mail.ru Group-пен серіктестік негізінде құрылды, ол үшін шамамен 100 миллиард рубль капиталы бар O2O (online-to-offline) Holding бірлескен кәсіпорны құрылды. Алайда 2021 жылдың көктемінде тараптар басқару әдістері мен корпоративтік мәдениетке қатысты келіспеушіліктерге байланысты ынтымақтастықты тоқтату туралы шешім қабылдады.[23]

«Экожүйенің» тағы бір құрамдас бөлігі — дәріханалар. Sber Eapteka (электрондық дәріхана) онлайн қызметін іске қосқаннан кейін көп ұзамай Сбер бизнесті кеңейтіп, өз бөлімшелерінде дәріханалар ашу туралы шешім қабылдады. Ондағы сатып алулар дәрі-дәрмектерді мақсатты түрде орау, сондай-ақ өзінің генерик дәрі-дәрмектерін өндіру есебінен тиімдірек болады деп болжанды.[24]

2021 жылы Сбер сондай-ақ SberMegaMarket электрондық коммерция платформасын және жеткізу қызметі SberMarket қолданбасын құрды.[25]

2021 жылдың жазында Сбербанк саббатикал демалысын енгізетінін жариялады. Қызметкерлерге жұмыс орындарын сақтай отырып (бұл үшін олардың тікелей басшысының келісімі қажет) бір жылға дейін ақысыз демалыс алуға рұқсат етіледі. Сондай-ақ оларға жылына үш ай қашықтан жұмыс істеуге рұқсат етіледі.[26]

Меншік құрылымы

[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

Сбербанктің негізгі акционері — Ресейдің Ұлттық әл-ауқат қоры, оны Ресей үкіметі басқарады (2020 жылға дейін — Ресей Федерациясының Орталық банкі). Қор Сбербанктің дауыс беретін акцияларының 50%-дан астамына, нақтырақ айтқанда, 50% + 1 дауыс беретін акциясына иелік етеді. Қалған акциялар портфельдік, жеке және басқа инвесторлар арасында бөлінген.[3][27]

Ресейдің Орталық банкі Ресей заңнамасына өзгерістер енгізілмейінше, өз үлесін сата алмайды.[28][29]

Тағы қараңыз

[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

Ескертпелер

[өңдеу | дереккөзін өңдеу]
  1. ↑ орыс. ПАО «СберБанк», бастапқыда орыс. сберегательный банк сөздерінің қысқартылған нұсқасы

Дереккөздер

[өңдеу | дереккөзін өңдеу]
  1. ↑ SBER.RU | Sberbank Rossia Company Profile & Executives - WS. www.wsj.com.
  2. ↑ Sberbank in brief. Sberbank.ru. Басты дереккөзінен мұрағатталған 28 мамыр 2020. Тексерілді, 13 мамыр 2020.
  3. 1 2 Sberbank announces its controlling stake sold to Russian Ministry of Finance as part of National Wealth Fund placement. Sberbank. (Apr 10, 2020).
  4. ↑ Mark Rachkevych Russia's Sberbank faces lawsuit over trademark dispute with Ukrainian state-owned bank. Kyiv Post. Тексерілді, 4 маусым 2026.
  5. ↑ Sberbank presents new brand Sber, estimates costs for its introduction at 2.5 bln rubles in 5-6 years. Тексерілді, 4 маусым 2026.
  6. 1 2 Russian bankers shuffled personal wealth offshore long before latest sanctions, Pandora Papers show - ICIJ (ағыл.). (11 сәуір 2022). Тексерілді, 11 сәуір 2022.
  7. ↑ ПАО Сбербанк (орыс.). www.rusprofile.ru. Тексерілді, 27 сәуір 2025.
  8. ↑ Top 1000 World Banks – Sales bring changes in CEE but Russia still rules, The Banker (30 June 2014).
  9. ↑ Global 2000. Forbes. (13 сәуір 2021). Тексерілді, 4 маусым 2026.
  10. ↑ Полное собрание законов Российской империи Мұрағатталған 24 қарашаның 2021 жылы.. Электрондық кітапхана Ресей ұлттық кітапханасының.
  11. ↑ История Сбербанка (орыс.). Sberbank. Басты дереккөзінен мұрағатталған 23 қаңтар 2021. Тексерілді, 7 желтоқсан 2020.
  12. ↑ Prokopyev, Alexey История о том, как Сбербанк на свой день рождения опоздал. RIA BankInformServis. (11 November 2021). Басты дереккөзінен мұрағатталған 24 қараша 2021. Тексерілді, 24 қараша 2021.
  13. ↑ История "Сбера" (орыс.). Official website of Sberbank. Басты дереккөзінен мұрағатталған 28 тамыз 2023. Тексерілді, 28 тамыз 2023.
  14. 1 2 "Sberbank of Russia". Great Russian Encyclopedia. 26 July 2023. https://bigenc.ru/c/sberbank-rossii-c71eb3. Retrieved 4 June 2026.
  15. ↑ Resolution of the Supreme Soviet of the Russian SFSR of 13 July 1990 "On the State Bank of the Russian SFSR and Banks on the Territory of the Republic" (орыс.). Consultant+. Басты дереккөзінен мұрағатталған 18 маусым 2022.
  16. 1 2 Answers to frequently asked questions (орыс.). www.sberbank.ru. Басты дереккөзінен мұрағатталған 1 қаңтар 2025. Тексерілді, 1 қаңтар 2025.
  17. ↑ Ruling of the Arbitrazh Court of the Moscow Circuit of 27 September 2012, case no. A40-34442/09-54-292 (орыс.). kad.arbitr.ru. Басты дереккөзінен мұрағатталған 12 тамыз 2024. Тексерілді, 12 тамыз 2024.
  18. ↑ Agreement on the Principles and Mechanism for Servicing the Internal Debt of the Former USSR of 13 March 1992 (орыс.). Electronic Fund of Legal and Regulatory Documentation (Kodeks Consortium). Басты дереккөзінен мұрағатталған 8 маусым 2021.
  19. ↑ Sberbank of Russia – 1991–2008. Sberbank.ru. Тексерілді, 6 қараша 2014.
  20. ↑ Top 1000 World Banks – Sales bring changes in CEE but Russia still rules, Reuters (29 May 2015).
  21. ↑ Sberbank to close foreign-currency and multicurrency Visa and Mastercard cards starting September 1, Meduza, 23 July 2026, retrieved 26 July 2026.
  22. ↑ Больше не банк: Сбербанк провел ребрендинг и представил новые сервисы (орыс.). frankrg.com. (24 қыркүйек 2020).
  23. ↑ FT узнала о переговорах с Кремлем о "разводе" "Сбера" и Mail.ru (орыс.). RBC. (29 наурыз 2021). Тексерілді, 4 маусым 2026.
  24. ↑ Сбербанк откроет аптеки в своих отделениях (орыс.). ko.ru. (27 сәуір 2021).
  25. ↑ Inside Sberbank's push to become Russia's Amazon, Financial Times (7 September 2021).
  26. ↑ "Саббатикал становится новым трендом». "Сбер" разрешил своим сотрудникам брать годовой неоплачиваемый отпуск (орыс.). Meduza. (7 маусым 2021). Тексерілді, 4 маусым 2026.
  27. ↑ Правительство купило Сбербанк у ЦБ (орыс.). Ведомости. (10 April 2020). Тексерілді, 25 қаңтар 2021.
  28. ↑ Федеральный закон от 10.07.2002 N 86-ФЗ (ред. от 05.10.2015) "О Центральном банке Российской Федерации (Банке России)", КонсультантПлюс.
  29. ↑ Сбербанк могут продать без закона, Газета Коммерсантъ.
«https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=Сбербанк&oldid=3641196» бетінен алынған