Селькуп тілі
| селькуп тілі | |
| Өз атауы: |
Selkup language |
|---|---|
| Елдер: | |
| Сөйлеушілер саны: |
600 (2022) |
| Классификация | |
| |
| Жазуы: | |
| Тіл коды | |
| МЕСТ 7.75–97: |
сел 590 |
| ISO 639-1: |
sel |
| ISO 639-2: |
sel |
| ISO 639-3: |
sel |
| Тағы қараңыз: Жоба:Лингвистика | |
Селькуп тілі (Selkup language) — орал тілдері отбасының самодий тобына кіреді, тілдердің жалғамалы (агглютинативті) түріне жатады.[1]
Референтті халық
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]Референтті халық: селькуптер; өз атауы – селкуптер (ескір. самойедтер).
Географиялық таралуы
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]Ресейдің Томск облысында, Краснояр өлкесінде және Ямал-Ненец ұлттық округінде тұрады.
Диалектісі
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]Диалектілер солтүстік (таз) және оңтүстік топтарға бөлінеді, кейде оңтүстік тобы орталық, об, кет және қазір жойылған оңтүстік тобы болып бөлінеді. Солтүстік диалектілер 20 ғасырдың басында жойыла бастаған оңтүстік диалектілерге қарағанда әлдеқайда жақсы сақталған.[2]
Жазуы
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]1930 жылдары латын әліпбиіне негізделген жазу жасалды. Кейін кириллица нұсқасы пайда болды. 1950-1980 жылдар аралығында селкуп жазуы іс жүзінде қолданылмаған. Бүгінгі қолданылып жүрген әліпби 1980 жылдары жасалған.[3]
Солтүстік селкуп әдеби тілінің әліпбиі (ортатаз диалектісі):
| А а | Ӓ ӓ | Б б | В в | Г г | Д д | Е е | Ә ә | Ё ё | Ж ж | З з |
| И и | І і | Й й | К к | Ӄ ӄ | Л л | М м | Н н | Ӈ ӈ | О о | Ө ө |
| Ӧ ӧ | П п | Р р | С с | Т т | У у | Ӱ ӱ | Ф ф | Х х | Ц ц | Ч ч |
| Ш ш | Щ щ | Ъ ъ | Ы ы | Ь ь | Э э | Ю ю | Я я |
Дереккөздер
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]- ↑ Э.Д. Сүлейменова, Д.Х. Ақанова, Н.Ж. Шаймерденова «Қазақстан тілдері: әлеуметтік лингвистика анықтамалығы» — «Издательство Золотая Книга» ЖШС, 2020. — Б. 174. — 480 б. — ISBN 978–601–7988-21-0.
- ↑ Үлкен Ресей энциклопедиясы 2004–2017. Тексерілді, 24 маусым 2025.
- ↑ Селкуптер – Сібірдің ерекше халқы. Тексерілді, 24 маусым 2025.