Семей облысы (Ресей империясы)

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Jump to navigation Jump to search

Disambig gray.svg Басқа мағыналар үшін Семей облысы деген бетті қараңыз.

Ресей империясының облысы
Семей облысы
Елтаңбасы
Елтаңбасы
Әкімшілігі
Ел

 Ресей империясы

Әкімшілік орталығы

Семей

Тарихы мен географиясы
Құрылған уақыты

1854

Таратылған уақыты

11 желтоқсан 1920

Жер аумағы

445 310 км²

Тұрғындары
Тұрғыны

684 590 адам (1897)

Семей облысы картада

Семей облысы1854-1920 жылдары Ресей империясының құрамында болған әкімшілік аумақ. Әкімшілік орталығы — Семей қаласы.

Тарихы[өңдеу]

Облыс алғаш 1854 жылдың 19 мамырында құрылды. 1882 жылдың 18 мамыры мен 1917 жылдың 4 наурызы аралығында Дала генерал-губернаторлығының құрамында болды. 1920 жылы тамызда Қырғыз АКСР-нің құрамына енді.

1920 жылы 11 желтоқсанда Семей губерниясы болып өзгертіліп түзілді. 1939 ж. Кеңес өкіметі кезінде Семей облысы болып, Қазақ КСР-інің әкімшілік бөлігінің бірі ретінде қайта құрылды

Әкімшілік бөлінуі[өңдеу]

Облысқа 5 округ: Ішкі, Аякөз, Көкпекті, Қапал және Алатау қарады. Әр округқа 5 — 20 болыс қарады. Әр болыс 10 — 12 ауылдан тұрды. Әр ауылда 50 — 70 түтін болды. 1870 жылы жаңа әкімшілік бөлініске байланысты Семей облысы 4 округтан (Семей, Қарқаралы, Көкпекті, Павлодар) құрылды. XX ғасырдың басында облысқа 5 уезд кірді:

Уезд Уезді қала Ауданы,
шақырым²
Тұрғындар
(1897), адам
1 Зайсан Зайсан (4 402 адам) 34 960,0 95 072
2 Қарқаралы Қарқаралы (4 451 адам) 186 370,0 171 655
3 Павлодар Павлодар (7 738 адам) 98 130,0 157 487
4 Семей Семей (26 246 адам) 69 880,0 156 801
5 Өскемен Өскемен (8 721 адам) 55 970,0 103 575

Халқы[өңдеу]

1893 жылғы Семей облысы болыстарының картасы

Семей облысын қазақтардан басқа Ресейден қоныс аударған казак-орыстар да мекендеді. Олардың қоныстары бірте-бірте өнеркәсіп пен сауда орталығына айнала бастады. 1870 жылғы есеп бойынша Семей облысында 510163 адам тұрды. 1893 жылғы жалпы санақ бойынша облыста 684500 тұрғын болды. Олар негізінен Орта жүздің әр түрлі тайпалары мен руларының өкілдері еді (қ. Семей уезі, Қарқаралы уезі). 1897 жылғы облыстың ұлттық құрамы[1]:

Уезд қазақтар орыстар татарлар украиндер
Жалпы аймақ 88,3 % 9,5 % 1,5 %
Зайсан 93,5 % 5,4 %
Қарқаралы 98,8 %
Павлодар 90,5 % 8,8 %
Семей 78,0 % 16,6 % 4,4 %
Өскемен 78,4 % 18,1 % 2,2 %

Облыстың жетекшілері[өңдеу]

Әскери губернаторлар[өңдеу]

Т. А. Ә. Атағы, шені, лауазымы Лауазымды орындау уақыты
Спиридонов Пётр Михайлович полковник, л. а.
31.07.1854—09.03.1857
Панов Федор Андреевич полковник, л. а. (07.04.1857 бекітілген, генерал-лейтенант)
09.03.1857—08.03.1865
Колпаковский Герасим Алексеевич генерал-майор
08.03.1865—14.07.1867
Бабков Иван Федорович генерал-майор, л. уақытша а.
26.09.1867—25.03.1868
Полторацкий Владимир Александрович полковник, л. а. (генерал-майор атағына көтерілуіне байланысты 05.04.1868 ж. бекітілді)
25.03.1868—1878
Проценко Александр Петрович генерал-майор
23.05.1878—25.11.1883
Цеклинский Василий Саввич генерал-майор
21.12.1883—28.04.1887
Щетинин Орест Васильевич генерал-майор
28.04.1887—23.01.1891
Карпов Александр Федорович генерал-майор (генерал-лейтенант)
15.07.1891—23.10.1901
Соколовский Иван Николаевич полковник, л. а.
09.12.1901—27.06.1903
Галкин Александр Семенович генерал-майор (генерал-лейтенант)
27.06.1903—05.04.1908
Тройницкий Александр Николаевич статтық кеңесші (нақты статтық кеңесші), л. а.
05.04.1908—1913
Чернцов Федор Федорович статтық кеңесші (нақты статтық кеңесші)
1913—1917

Облыстық үкіметтің төрағалары мен әскери губернатордың жолдастары[өңдеу]

Т. А. Ә. Атағы, шені, лауазымы Лауазымды орындау уақыты
Шубин Иван Павлович полковник
10.01.1855—20.10.1857
Ивков Олимпий Алексеевич подполковник, л. а.
13.01.1858—1868
Безносиков Константин Степанович полковник
14.06.1868—10.01.1869

Вице-губернаторлар[өңдеу]

Т. А. Ә. Атағы, шені, лауазымы Лауазымды орындау уақыты
Безносиков Константин Степанович полковник (генерал-майор)
10.01.1869—20.10.1872
Чернавин Владимир Леонтьевич статтық кеңесші
24.11.1872—1885
Котюхов Василий Григорьевич нақты статтық кеңесші
21.06.1885—16.09.1889
Петухов Нафанаил Назарович нақты статтық кеңесші
16.09.1889—02.04.1896
Ладыженский Митрофан Васильевич статтық кеңесші
01.05.1896—08.08.1898
Ницкевич Николай Федорович статтық кеңесші (нақты статтық кеңесші)
26.08.1898—12.01.1907
Абаза Григорий Вениаминович статтық кеңесші
12.01.1907—19.06.1911
Савримович Георгий Александрович нақты статтық кеңесші
19.06.1911—1917

Бейнелемесі[өңдеу]

Дереккөздер[өңдеу]