Семей облысы (Ресей империясы)

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Jump to navigation Jump to search

Disambig gray.svg Басқа мағыналар үшін Семей облысы деген бетті қараңыз.

Ресей империясының облысы
Семей облысы
Елтаңбасы
Елтаңбасы
Әкімшілігі
Әкімшілік орталығы

Семей

Тарихы мен географиясы
Құрылған уақыты

1854

Таратылған уақыты

11 желтоқсан 1920

Жер аумағы

445 310 км²

Тұрғындары
Тұрғыны

684 590 адам (1897)

Семей облысы картада

Семей облысы1854-1920 жылдары Ресей империясының құрамында болған әкімшілік аумақ. Әкімшілік орталығы — Семей (орыс. Семипалатинск) қаласы.

Тарихы[өңдеу]

Облыс алғаш 1854 жылдың 19 мамырында құрылды. 1882 жылдың 18 мамыры мен 1917 жылдың 4 наурызы аралығында Дала генерал-губернаторлығының құрамында болды. 1920 жылы тамызда Қырғыз АКСР-нің құрамына енді.

1920 жылы 11 желтоқсанда Семей губерниясы болып өзгертіліп түзілді. 1939 ж. Кеңес өкіметі кезінде Семей облысы болып, Қазақ КСР-інің әкімшілік бөлігінің бірі ретінде қайта құрылды

Әкімшілік бөлінуі[өңдеу]

Облысқа 5 округ: Ішкі, Аякөз, Көкпекті, Қапал және Алатау қарады. Әр округқа 5 — 20 болыс қарады. Әр болыс 10 — 12 ауылдан тұрды. Әр ауылда 50 — 70 түтін болды. 1870 жылы жаңа әкімшілік бөлініске байланысты Семей облысы 4 округтан (Семей, Қарқаралы, Көкпекті, Павлодар) құрылды. XX ғасырдың басында облысқа 5 уезд кірді:

Уезд Уезді қала Ауданы,
шақырым²
Тұрғындар
(1897), адам
1 Зайсан Зайсан (4 402 адам) 34 960,0 95 072
2 Қарқаралы Қарқаралы (4 451 адам) 186 370,0 171 655
3 Павлодар Павлодар (7 738 адам) 98 130,0 157 487
4 Семей Семей (26 246 адам) 69 880,0 156 801
5 Өскемен Өскемен (8 721 адам) 55 970,0 103 575

Халқы[өңдеу]

Семей облысын қазақтардан басқа Ресейден қоныс аударған казак-орыстар да мекендеді. Олардың қоныстары бірте-бірте өнеркәсіп пен сауда орталығына айнала бастады. 1870 жылғы есеп бойынша Семей облысында 510163 адам тұрды. 1893 жылғы жалпы санақ бойынша облыста 684500 тұрғын болды. Олар негізінен Орта жүздің әр түрлі тайпалары мен руларының өкілдері еді (қ. Семей уезі, Қарқаралы уезі). 1897 жылғы облыстың ұлттық құрамы[1]:

Уезд қазақтар орыстар татарлар украиндер
Жалпы аймақ 88,3 % 9,5 % 1,5 %
Зайсан 93,5 % 5,4 %
Қарқаралы 98,8 %
Павлодар 90,5 % 8,8 %
Семей 78,0 % 16,6 % 4,4 %
Өскемен 78,4 % 18,1 % 2,2 %
1893 жылғы Семей облысы болыстарының картасы

Дереккөздер[өңдеу]