Мазмұнға өту

Сирил Джексон

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Сирил В. Джексон
Туған күні

5 желтоқсан 1903 (1903-12-05)

Туған жері

Оссетт, Йоркшир, Англия

Қайтыс болған күні

1988 (1988)

Қайтыс болған жері

Питермарицбург, Оңтүстік Африка Республикасы

Азаматтығы

ОАР

Ғылыми аясы

астрономия

Жұмыс орны

Одақ обсерваториясы
Йель—Колумбия Оңтүстік обсерваториясы
Маунт-Стромло обсерваториясы
Эль-Леонсито обсерваториясы

Альма-матер

Витватерсранд университеті

Несімен белгілі

72 астероид пен үш кометаны ашуы немесе бірлесіп ашуы

Сирил В. Джексон (ағылш. Cyril V. Jackson; 5 желтоқсан 1903 жыл, Оссетт, Йоркшир, Англия — ақпан 1988 жыл, Питермарицбург, Оңтүстік Африка Республикасы) — Оңтүстік Африка астрономы, астероидтар мен кометаларды зерттеуші. Ол 72 астероидты ашқан немесе бірлесіп ашқан, сондай-ақ үш кометаның ашылуына қатысқан.[1]

Өмірбаяны

[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

Сирил Джексон 1903 жылғы 5 желтоқсанда Англияның Йоркшир графтығындағы Оссетт қаласында дүниеге келген. 1911 жылы оның отбасы Оңтүстік Африкаға қоныс аударды. Джексон сонда білім алып, Витватерсранд университетін жаратылыстану ғылымдарының бакалавры дәрежесімен тәмамдады.[1]

1928 жылы ол Йоханнесбургтегі Одақ обсерваториясына жұмысқа орналасты. Бұл мекеме бұған дейін Трансвааль обсерваториясы деп аталған, ал кейінірек Республика обсерваториясы болып өзгертілді. Джексон онда 1947 жылға дейін еңбек етті.[2]

Ол өзінің алғашқы астероиды — (1116) Catriona нысанын 1929 жылғы 5 сәуірде ашты. Джексонның астероидтарды іздеу жұмыстарының басым бөлігі Одақ обсерваториясында жүргізілді.

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Джексон Оңтүстік Африка қарулы күштерінде қызмет етті. Оның әскери қызметі ресми баянаттардың бірінде ерекше атап өтілген.[2]

Обсерваториялардағы қызметі

[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

Соғыстан кейін Джексон Йоханнесбургтегі Йель Оңтүстік обсерваториясының, кейін Йель—Колумбия Оңтүстік обсерваториясы деп аталған станцияның директоры болды. Бұл обсерваторияны Йель университеті 1920-жылдары құрған, кейін жобаға Колумбия университеті қосылды.[3]

Йоханнесбургтегі жарық ластануы күшейгендіктен, обсерватория 1951 жылы жабылды. Джексон оның негізгі аспабы — объективінің диаметрі 26 дюйм немесе шамамен 66 сантиметр болатын рефракторды Австралиядағы Маунт-Стромло обсерваториясына көшіру жұмысын басқарды. Бұл телескоп кейін Австралия ұлттық университетіне берілді. Ол 2003 жылғы 18 қаңтарда Маунт-Стромлоны шарпыған орман өртінде жойылды.[4]

1957–1963 жылдары Джексон Маунт-Стромло обсерваториясында жұмыс істеді. 1963 жылы Йель университеті Аргентинаның Эль-Леонсито аймағында өзінің оңтүстік станциясын қайта ашқан кезде, Джексон оның директоры болып тағайындалды. Кейін бұл станция Феликс Агилар обсерваториясының құрамына енді. Джексон обсерваторияны 1966 жылға дейін басқарды және сол жылы зейнетке шықты.[3]

Астрономиялық жаңалықтары

[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

Кометалар

[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

Джексон үш кометаны ашқан немесе оларды ашуға қатысқан:

Астероидтар

[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

Джексон Одақ обсерваториясында жұмыс істеген кезінде 72 нөмірленген астероидты ашқан немесе бірлесіп ашқан.[6] Оның көптеген астероидтарына Африканың географиялық нысандарының, халықтарының, қалалары мен тарихи тұлғаларының атаулары берілген.

Сирил Джексон ашқан астероидтар
№АстероидАшылған күніЕскертпе
1(1116) Катриона5 сәуір 1929
2(1186) Тёрнера1 тамыз 1929
3(1193) Африка24 сәуір 1931
4(1194) Алетта13 мамыр 1931
5(1195) Оранжия24 мамыр 1931
6(1196) Саба21 мамыр 1931
7(1197) Родезия9 маусым 1931
8(1242) Замбезия28 сәуір 1932
9(1243) Памела7 мамыр 1932
101244 Deira25 мамыр 1932
111245 Calvinia26 мамыр 1932
121246 Chaka23 шілде 1932
131248 Jugurtha1 қыркүйек 1932
141264 Letaba21 сәуір 1933
151268 Libya29 сәуір 1930
161278 Kenya15 маусым 1933
171279 Uganda15 маусым 1933
181282 Utopia17 тамыз 1933
191318 Nerina24 наурыз 1934
201319 Disa19 наурыз 1934
211320 Impala13 мамыр 1934
221321 Majuba7 мамыр 1934
231323 Tugela19 мамыр 1934
241324 Knysna15 маусым 1934
251325 Inanda14 шілде 1934
261326 Losaka14 шілде 1934
271327 Namaqua7 қыркүйек 1934
281349 Bechuana13 маусым 1934
291354 Botha3 сәуір 1935
301355 Magoeba30 сәуір 1935
311356 Nyanza3 мамыр 1935
321357 Khama2 шілде 1935
331358 Gaika21 шілде 1935
341359 Prieska22 шілде 1935
351360 Tarka22 шілде 1935
361362 Griqua31 шілде 1935
371367 Nongoma3 шілде 1934
381368 Numidia30 сәуір 1935
391393 Sofala25 мамыр 1936
401394 Algoa12 маусым 1936
411396 Outeniqua9 тамыз 1936
421397 Umtata9 тамыз 1936
431427 Ruvuma16 мамыр 1937
441428 Mombasa5 шілде 1937
451429 Pemba2 шілде 1937
461430 Somalia5 шілде 1937
471431 Luanda29 шілде 1937
481432 Ethiopia1 тамыз 1937
491456 Saldanha2 шілде 1937
501467 Mashona30 шілде 1938
511468 Zomba23 шілде 1938
521474 Beira20 тамыз 1935
531490 Limpopo14 маусым 1936
541505 Koranna21 сәуір 1939
551506 Xosa15 мамыр 1939
561595 Tanga19 маусым 1930Гарри Эдвин Вудпен бірге
571634 Ndola19 тамыз 1935
581638 Ruanda3 мамыр 1935
591641 Tana25 шілде 1935
601676 Kariba15 маусым 1939
611712 Angola28 мамыр 1935
621784 Benguella30 маусым 1935
631816 Liberia29 қаңтар 1936
641817 Katanga20 маусым 1939
651948 Kampala3 сәуір 1935
661949 Messina8 шілде 1936
672066 Palala4 маусым 1934
682825 Crosby19 қыркүйек 1938
692865 Laurel31 шілде 1935
703768 Monroe5 қыркүйек 1937
715452 1937 NN5 шілде 1937
727102 Neilbone12 шілде 1936

Жеке обсерваториясы

[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

1950-жылдары Джексон Оңтүстік Африканың қазіргі Лимпопо провинциясындағы Хенертсбург маңынан ферма сатып алып, онда жеке обсерватория салды. Оның есігінің үстіне «Erno Star House 1955» деген жазу қашалған болатын.

Зейнетке шыққаннан кейін Джексон осы фермада тұрып, бақылауларын жалғастырды. 1970-жылдары ол бақылау жүргізуді тоқтатып, обсерватория орналасқан жерді сатты. Кейін нысан ұмыт қалып, 2000-жылдары қайта табылды. Жергілікті астрономдар тарихи обсерваторияны сақтап қалуға күш салып, ол провинциялық мұра нысаны ретінде танылды.[7]

Естелігі

[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

1926 жылы Гарри Эдвин Вуд ашқан негізгі белдеудегі (2193) Jackson астероиды Сирил Джексонның құрметіне аталған.

Джексон ашқан (1194) Aletta астероиды оның жұбайы Алетта Джексонның, ал (1243) Pamela астероиды қызы Памеланың құрметіне аталған.[8]

Оңтүстік Африка астрономиялық қоғамы Джексонды елдегі астероидтар мен кометаларды зерттеудің көрнекті өкілдерінің бірі ретінде бағалайды.[1]

Сондай-ақ қараңыз

[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

Дереккөздер

[өңдеу | дереккөзін өңдеу]
  1. 1 2 3 Jackson C.. Astronomical Society of Southern Africa. Тексерілді, 14 шілде 2026.
  2. 1 2 Glass, I. S. (1989). "Cyril Jackson". Monthly Notes of the Astronomical Society of Southern Africa 48: 66. https://adsabs.harvard.edu/full/1989MNSSA..48...66G.
  3. 1 2 The Yale Southern Observatory, Inc.. Yale University. Тексерілді, 14 шілде 2026.
  4. ↑ Canberra rethinks bushfire risk after 2003 firestorm. Australian Broadcasting Corporation. Тексерілді, 14 шілде 2026.
  5. ↑ Van Biesbroeck, George (1935). "Comet notes; Comet 1935 b (Jackson)". Popular Astronomy 43: 454–455. https://adsabs.harvard.edu/full/1935PA.....43..454V.
  6. ↑ Minor Planet Discoverers. Minor Planet Center. Тексерілді, 14 шілде 2026.
  7. ↑ Hilltop Museum. Astronomical Society of Southern Africa. Тексерілді, 14 шілде 2026.
  8. ↑ Schmadel Lutz D. Dictionary of Minor Planet Names — Springer, 2007. — ISBN 978-3-540-00238-3.

Сыртқы сілтемелер

[өңдеу | дереккөзін өңдеу]
«https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=Сирил_Джексон&oldid=3631264» бетінен алынған