Скрябин, Александр Николаевич

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Мұнда ауысу: шарлау, іздеу
Skrjabin Alexander.jpg

Александр Николаевич Скрябин (1871 жылдың 25 желтоқсанында (1872 жылдың 6 қаңтарында) Мәскеуде туылып —1915 жылдың 14 (27) сәуірінде сол жерде қайтыс болған) — әйгілі орыс композиторы және пианисті. Оның шығармашылығын аяғына нық тұрған үйдей қарастырады, бірақ композиторлық техника көзімен қараса ол Жаңа Веналық мектеппен жақындаса алады. Сол замманның композиторларының алдындағы «жеткіліксіздік», «дәлсіздік» мәселелерін шешу үшін Скрябин гармонияны қиындатады. Ол музыкаға жарық түсірді, яғни тарихта алғаш рет ол музыкалық түрлі түсті жарықтарды (светомузыка) пайдаланды.

Өмірбаяны[өңдеу]

Скрябин Мәскеу университетінің студенті, кейін белгілі дипломат және стат кеңесшісіне айналған Николай Александрович Скрябиннің (1849—1915) отбасында, Кирьяковтардың қалалық бекінісінде дүниеге келген.

Кулишкадағы Үш Жарықшы храмында шоқындырылған. А.Н.Скрябин композиторының әкесінің дворян тұқымы ежелгі, бай болған емес.

Мәскеудің орталық тарихи мұрағатында «метрикалық кітап» сақталған, оған композитордың туылғаны мен болашағы туралы ақпарат еңгізілген.

Скрябин бес жасында фортепианода ойнау білді, кейін оның бойында композицияға деген қызығушылық туды, бірақ отбасылық дәстүр бойынша (Композитор Скрябиннің тұқымы XIX ғасырдың басынан бастап белгілі, олардың отбасынан көп әскери тұлғалар шыққан) 2-ші Мәскеу кадет корпусына берілді. Өзін музыкаға арнауды шешіп, Скрябин Георгий Эдуардович Конюстен, кейін Николай Сергеевич Зверевтен (фортепиано) және Сергей Иванович Танеевтен (музыка теориясы) сабақ алып отырды.

Кадет корпусын аяқтап СкрябинМәскеу консерваториясының фортепиано классына Василий Ильич Сафонов пен Антон Степанович Аренскогскийдің композициялық классына оқуға түседі. Аренскиймен сабақтары еш нәтиже көрсетпеді, сол себепті 1891 жылы Скрябин композиция классынан үлгерімінің нашарлығына байланысты шығып қалады, бірақ соған қарамастан, ол фортепиано бойынша курсты керемет аяқтап, бір жылдан кіші медальмен марапатталды (консерваторияны сол жылы бітірген Сергей Васильевич Рахманинов, үлкен медальдің иесі атанды, себебі ол композиция курсын жақсы аяқтады).

Отбасы[өңдеу]

Александр Николаевичтің жеті баласы болды: төртеуі алғашқы некесінен (Римма, Елена, Мария және Лев) және үшеуі екінші некесінен (Ариадна, Юлиан және Марина). Олардың үшеуі кішкентай кездерінде ақ, кәмелет жасқа келмей қайтыс болған. Бірінші некеде (белгілі пианистші Вера Исакович) туылған төрт баласынан (үш қыз бен бір ұл) кішкентай кездерінде екеуі қайтыс болды. Бірінші рет (7 жасында) Скрябиндердің үлкен қызы — Римма (1898—1905) қайтыс болды— бұл Швейцариядағы, Женева астындағы Везна саяжайында болды, онда Вера Скрябина өз балаларымен тұратын. Римма 1905 жылдың 15 шілдесінде кантональді ауруханада түйнектен (ішектердің түйіліп қалуы) қайтыс болды.

Скрябин ол кезде италиялық Больяско қаласында Татьяна Шлёцер атты өзінің екінші болашақ әйелімен тұратын. «Скрябин Римманы бәрінен артық жақсы көретін, оның өлімі оған ауыр тиді. Ол оны жерлеу рәсіміне келіп, оның табытының алдында қатты жылады. <…> Бұл Александр Николаевич пен Вера Ивановнаның соңғы кездесуі болды».

Дереккөздер[өңдеу]

• Музыканттар және композиторлар. Қысқаша өмірбаяндық анықтама. М. 2002,сс. 383-387.

• Альшванг А. А. А. Н. Скрябин. [Жизь и творчество]. — М.-Л., 1945.

• Игорь Глебов (Асафьев Б. В.). Скрябин. Опыт характеристики. — Петроград: Светозар, 1921. (Переиздано в сборнике 1973 г.).