Слоним

Слоним
	Қала
	Слоним
	белар. Сло́нім
Ту	Логотипі
Әкімшілігі
Ел	Беларусь
Тарихы мен географиясы
Координаттары	53°05′00″ с. е. 25°19′00″ ш. б. / 53.08333° с. е. 25.31667° ш. б. (G) (O) (Я)Координаттар: 53°05′00″ с. е. 25°19′00″ ш. б. / 53.08333° с. е. 25.31667° ш. б. (G) (O) (Я)
Құрылған уақыты	1252
Алғашқы дерек	1258
Бұрынғы атаулары	Вслоним, Услоним
Қала статусы	1531
Жер аумағы	46 км²
Орталығының биiктігі	156 ± 1 м
Климаты	қоңыржай континентальды
Уақыт белдеуі	UTC+3:00
Тұрғындары
Тұрғыны	48 001 адам (2026)
Сандық идентификаторлары
Телефон коды	+375 1562
Пошта индексі	231800
	Слоним
	Слоним шекарасы
	Ортаққордағы санаты: Слоним

Слоним (белар. Сло́нім) — Беларусьтің ең ежелгі қалаларының бірі, Гродно облысындағы Слоним ауданының әкімшілік орталығы. 2026 жылғы жағдай бойынша Слоним қаласының халқы 48 001 адамды құрады.^[1]

Географиялық сипаттамасы

Қала Щара өзенінің жағасында, Минск қаласынан 186 км және Гродно қаласынан 130 км қашықтықта орналасқан. Қалада Барановичи Орталық - Волковыск-Орталық желісінде теміржол стансасы бар. Маңызды жолдар Слоним арқылы өтеді: M11 (Литва Республикасының шекарасы (Бенякони) - Лида - Слоним - Бытен), P99 (Барановичи - Волковыск - Пограничный - Гродно), және P85 (Слоним - Высокое) және P41 (Слоним - Мосты - Скидель - Литва Республикасының шекарасы).^[2]

Тарихы

Археологтар Слонимнің негізін XI ғасырға жатқызады. Қала алғаш рет аталған Ипат шежіресі оны 1252 жылға жатқызады. Сол кезде қала Вслоним (Услоним) деп аталған. Атауы ескі славян тіліндегі «вслон (услон)» сөзінен шыққан болуы мүмкін, ол бекініс, тосқауыл немесе бөгет дегенді білдіреді.

XIII ғасырдың ортасында Слоним айналасындағы жерлермен бірге Литва Ұлы Герцогтігінің құрамына кірді. 1413 жылға қарай қала уездік орталыққа айналды. 1507 жылдан 1795 жылға дейін ол Новогродек воеводтығында аудан орталығы ретінде қызмет етті. 1531 жылы Слоним Магдебург құқықтарын алды, ал қалаға үлкен үлес қосқан Польша-Литва Достастығының мемлекет қайраткері Лев Сапегенің басшылығымен 1591 жылы оның елтаңбасы қабылданды.

17 ғасырда Слоним орыс-поляк соғыстарында қала толығымен қирады. 18 ғасырдың соңында Литваның Ұлы Гетманы Михаил Казимеж Огинскийдің басшылығымен Слоним қайта дамыды. Қала кеңейіп, үлкен құрылыстар жүргізіліп, театр ашылды. 1795 жылдан бастап Слоним Ресей империясының құрамына Слоним вице-корольдігінің әкімшілік орталығы ретінде енді, бұл шамамен екі жылға созылды. 19 ғасырдың ортасы ірі шаруалар көтерілістері мен толқулар кезеңі болды.

1915 жылы неміс әскерлері Слонимді басып алып, қиратты. 1919 жылдан 1939 жылға дейін қала Польшаға тиесілі болды. Ұлы Отан соғысы кезінде басқыншылар қала мен облыста 42 000 адамды өлтірді. 1942 жылдың қарашасынан 1944 жылдың шілдесіне дейін Слонимде Слоним ауданының антифашистік ұйымы жұмыс істеді.^[3]

1954 жылы Слоним аудан орталығы ретінде Гродно облысына қосылды. Кеңес Одағы ыдырағаннан кейін Слоним тәуелсіз Беларусь мемлекетінің құрамына кірді.

Экономикасы және инфрақұрылымы

Қалада машина жасау және металл өңдеу, жиһаз, целлюлоза-қағаз, тамақ өңдеу, жеңіл өнеркәсіп және басқа да салаларда 20-дан астам кәсіпорын бар. Жүгері, шайыр және әсіресе ағаш экспортталады. Қалада Слоним көркемсурет фабрикасы, камволь зауыты, текстильщик зауыты, картон зауыты, автомобиль және автокөлік жөндеу зауыттары, майсыздандырылған құрғақ сүт зауыты және ет өңдеу зауыты бар.
Сондай-ақ, туристік орталық, «Шара» қонақ үйі және «Күн шуақты» санаторийі мен диспансері бар.

Қалада 10 орта мектеп, гимназия және лицей бар. Олардың қатарында Слоним мемлекеттік ауыл шаруашылығы өндірісінің кәсіптік-техникалық колледжі, Слоним мемлекеттік медициналық колледжі және Слоним мемлекеттік политехникалық кәсіптік лицейі бар.

Көрікті орындары

Слоним синагогасы — XVII ғасырда салынған тарихи ескерткіш және Беларусьтегі ең көне сақталған синагогалардың бірі.
Завальне бекінісі — XVI ғасырда қала билеушілерінің қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін салынған бекініс. Бүгінде онда бекіністің тарихы мен сәулетіне арналған экспонаттар қойылған мұражай орналасқан.
Әулие Андрей шіркеуі — XVII ғасырдағы барокко сәулет стиліндегі шіркеу және қаладағы ең бай безендірілген шіркеулердің бірі.
Слоним тарихи-этнографиялық мұражайы — Слонимнің және оның айналасының тарихын көптеген экспонаттар, артефактілер және мультимедиялық презентациялар арқылы көрсететін мұражай.
Слоним орталық саябағы — демалуға және табиғат аясында болуға мүмкіндік беретін жайлы орын. Сондай-ақ, саябақта жыл бойы түрлі мәдени және қоғамдық іс-шаралар өткізіледі.^[4]