Смольный ақсүйек қыздарға арналған институт

Смольный ақсүйек қыздарға арналған институт - Ресейдегі әйелдерге арналған алғашқы оқу орны болып, елдегі әйелдер білімінің бастауына негіз қалады. Сондай-ақ Еуропада қыз балаларды оқытуға арналған алғашқы мемлекеттік оқу орны болды.

Ақсүйек қыздарды тәрбиелеуге арналған Императорлық тәрбиелеу қоғамының тарихы

II Екатерина тұсындағы институт Бастапқыда ол «Ақсүйек қыздарды тәрбиелеуге арналған Императорлық қоғам» деп аталды. Қоғам Иван Иванович Бецкой бастамасымен құрылып, II Екатерина 1764 жылғы 5 (16) мамырда қол қойған жарлыққа сәйкес ашылды. Жарлықта қоғамның мақсаты «мемлекетке білімді әйелдерді, жақсы аналарды, отбасы мен қоғамның пайдалы мүшелерін тәрбиелеу» екені атап көрсетілді. «Смольный» атауы 1725 жылы I Петр Смольная ауылының маңында орналасқан шайыр (қарамай) зауытының жанында салдырған Смольный ауласынан шыққан.

II Екатерина Мишель де Монтень, Джон Локк және Франсуа Фенелонның озық идеяларын қолдап, Сен-Сир институты үлгісіндегі оқу орнын ашуды көздеді. Жарғы бойынша балалар оқу орнына алты жастан кешікпей қабылданып, онда он екі жыл тәрбиеленуге тиіс болды. Сонымен қатар ата-аналар осы мерзім аяқталғанға дейін қандай да бір себеппен балаларын қайтарып алмайтындары жөнінде қолхат беруге міндеттелді. Императрица балаларды ұзақ уақыт бойы надан ортадан оқшаулап, кейін оларды жан-жақты дамыған әрі тәрбиелі қыздар ретінде қоғамға қайтару арқылы қоғамдық әдепті жақсартып, «жаңа ұрпақ тәрбиелеуді» мақсат етті. Осыған байланысты Ресей империясының Басқарушы сенаты оқу орнының жарғысын басып шығарып, оны барлық губернияларға, провинциялар мен қалаларға таратуға міндеттелді. Бұл әрбір дворянның қалаған жағдайда қыздарын жастайынан осы оқу орнына беруге мүмкіндік жасау үшін жүргізілді. Жарлықта жаңадан салынып жатқан Новодевичий монастырында екі жүз ақсүйек қызды тәрбиелеу көзделді.

1765 жылы бастапқыда дворян ақсүйектерінің қыздарына арналған жабық әрі артықшылықты оқу орны ретінде құрылған институт жанынан «мещан қыздарына арналған» бөлімше ашылды. Мұнда басыбайлы шаруалардан басқа дворян емес әлеуметтік топтардың қыздары қабылданды. Мещан училищесінің ғимаратын сәулетші Юрий Матвеевич Фельтен жобалап салды.

Одан кейінгі тарихы 1796 жылы институт Императрица Марияның мекемелер ведомствосының қарамағына өтті.

1806 жылы сәулетші Джакомо Кваренгинің жобасы бойынша институт үшін арнайы ғимарат салынды.

Смольный институтына полковник пен нақты мемлекеттік кеңесші шенінен төмен емес лауазым иелерінің қыздары мемлекеттік қаражат есебінен, ал мұрагерлік дворяндардың қыздары жыл сайынғы ақы төлеу арқылы қабылданды. Институтта олар сарай қызметі мен зайырлы қоғамдағы өмірге даярланды.

1848 жылы институт жанынан мұғалімдерді даярлайтын екі жылдық педагогикалық сынып ашылды. Ал мещан қыздарына арналған бөлім Санкт-Петербург Александров училищесі болып қайта құрылды, кейін 1891 жылдан бастап Александров институты деп аталды.

1859–1862 жылдары институттың сыныптар инспекторы қызметін Константин Дмитриевич Ушинский атқарды. Оның бастамасымен институтта бірқатар озық реформалар жүзеге асырылды: жеті жылдық жаңа оқу жоспары енгізіліп, орыс тіліне, географияға, тарихқа, жаратылыстануға және басқа да пәндерге бөлінетін оқу сағаттарының саны артты. Алайда Ушинский институттан кетуге мәжбүр болғаннан кейін, оның енгізген негізгі реформаларының барлығы жойылды.

1917 жылдан кейінгі кезең 1917 жылғы қазанда институт кінәзша Вера Владимировна Голицынаның басшылығымен Новочеркасск қаласына көшірілді. 1919 жылғы ақпанда онда соңғы түлектерге диплом табыстау рәсімі өтті. Сол жылдың жазында оқытушылар мен қалған тәрбиеленушілер Ақ армиямен бірге Ресейден кетті. Кейін институт Сербияда қайта ашылып, 1932 жылға дейін жұмыс істеді.