Спирометрия

Спирометрия – (латынның spiro – «дем аламын», гректің μετρέω – «өлшеймін») өкпенің қызметін зерттеудің негізгі әдісі. Спирометрия өкпенің қызметін сандық көрсеткіштер арқылы жазып, бағалайды. Бұл әдіс арнайы құрылғы – спирометр көмегімен адамның дем алу және дем шығару кезіндегі ауа көлемі мен жылдамдығын өлшеуге негізделген. Спирометрия нәтижесінде сандық мәндермен қатар графикалық көрініс – спирограмма алынады. Яғни, спирометр – бұл құрылғы; ол спирометрия әдісі арқылы өкпенің қызметін зерттеп, нәтижесін сандық көрсеткіштер түрінде шығарады. Ал спирография – өкпенің тыныс алу қызметін графикалық түрде бейнелейтін әдіс, ал оны жүзеге асыратын құрылғы спирограф деп аталады.

Спирометрияның басты мақсаты – өкпе мен тыныс алу жолдарының жұмысындағы бұзылыстарды (обструктивті немесе рестриктивті түрлерін) анықтау және олардың ауырлық дәрежесін бағалау болып табылады. Яғни, бұл әдіс диагностикалық бағалауда кеңінен қолданылады. Спирометрия бронхиалды астма мен созылмалы обструктивті өкпе ауруы (ХОБЛ) сияқты дерттерді анықтау үшін, сондай-ақ басқа аурулар кезінде және әртүрлі медициналық шаралар барысында тыныс алу жүйесінің жағдайын бағалау үшін қолданылады.

Зерттеу жүргізу шарттары

Спирометриялық және спирографиялық зерттеулер толық көлемде, қысқартылған нұсқада жүргізілуі үшін зерттелушінің отырған қалпында күннің бірінші жартысында, аш қарынға немесе тамақтан кейін 1-1,5 сағаттан соң жүргізіледі. Зерттелуші зерттелер бұрын 8 сағат бойы кофеинқұрамды сусындар және препараттар қабылдамау қажет және 2 сағат бойы шылым шекпеуі тиіс. Күннің екінші жартысында дем алу уақыты ұзартылады. Зерттеу жүргізу барысында басты артқа шалқайтуға, мойынды иіуге, аяқты айқастыруға болмайды. Міндетті түрде мұрынға қысқыш қойылады.

Спирометрия көрсеткіштері

• ӨТС – өкпенің тіршілік сыйымдылығы. Бұған тыныс алу көлемі, резервтік дем алу көлемі, резервтік дем шығару көлемі жатады: ӨТС = ТК + РКда + РКдш
• ТК – тыныс алу көлемі. Бұл тыныштықтағы дем алу және тыныш дем шығару кезінде өкпе арқылы өтетін ауа көлемі. Орташа мәні : 500мл
• ФӨТС – өкпенің форсирленген тіршілік сыйымдылығы. Бұл форсирленген дем шығару манёврының басы мен соңы арасындағы өкпедегі ауа көлемдерінің айырмасы.
• РКда – резервтік дем алу көлемі. Бұл – адам тыныш дем алғаннан кейін қосымша дем ала алатын ең жоғарғы ауа көлемі.
• РКдш – резервтік дем шығару көлемі. Бұл – адам тыныш дем шығарғаннан кейін қосымша шығара алатын ауа көлемі.
• ҚК – қалдық көлем. Бұл – толық дем шығарғаннан кейін өкпеде қалып қоятын ауа көлемі.
• ӨЖС – өкпенің жалпы сыйымдылығы. Толық дем алғаннан кейін өкпедегі ауа көлемі. Есептеу тәсілдері: ӨЖС = ҚК + ӨТС