Спитак
| Қала | |
| Спитак | |
| арм. Սպիտակ | |
 | |
| Әкімшілігі | |
|---|---|
| Ел | |
| Марз | |
| Тарихы мен географиясы | |
| Координаттары |
40°50′14″ с. е. 44°16′03″ ш. б. / 40.83722° с. е. 44.26750° ш. б. (G) (O) (Я)Координаттар: 40°50′14″ с. е. 44°16′03″ ш. б. / 40.83722° с. е. 44.26750° ш. б. (G) (O) (Я) |
| Бұрынғы атаулары |
Амамлу |
| Қала статусы |
1960 |
| Жер аумағы |
57,6 км² |
| Орталығының биiктігі |
1250 ± 1 м |
| Уақыт белдеуі | |
| Тұрғындары | |
| Тұрғыны |
18 237 адам (2026) |
| Сандық идентификаторлары | |
| Телефон коды |
+374 (255) |
Спитак шекарасы
| |
Спитак (арм. Սպիտակ) — Арменияның Лори аймағының оңтүстік-батысындағы қала.[1] Спитак халқының саны 2026 жылғы жағдай бойынша 18 237 адамды құрады. Спитак Армениядағы 59 қаланың бірі және халық саны бойынша 29-шы орында.[2]
Географиялық сипаттамасы
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]Спитак Лори облысының солтүстік бөлігінде орналасқан. Ол Ереваннан солтүстікке қарай 96 шақырым және облыс орталығы Ванадзордан батысқа қарай 22 шақырым жерде орналасқан. Қала Памбак өзенінің жағасында, теңіз деңгейінен 1650 метр биіктікте орналасқан. Оны солтүстігінде Базум таулары, ал оңтүстігінде Памбак таулары қоршап тұр. Спитак өте суық қыс пен жұмсақ жазы бар климатқа ие.[3]
Тарихы
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]1948 жылға дейін Амамлу ауылы ретінде белгілі қала. Спитактағы күшті жер сілкінісінің (10 баллға дейін) нәтижесінде танымал болды. 1988 жылы болған өте күшті жер сілкінісінің эпицентрі ретінде танымал қала. Қаланың барлық дерлік ғимараттары (және екі қабатты үйлерден биік ғимараттар) қирады. Жеке бір қабатты үйлер де ішінара зақымдалды. Апаттан кейін бірден тұрғындарға арналған жаңа тұрғын үйлер құрылысы басталды, ал екі жыл ішінде қала Кеңес әскерлерінің және шетелдегі армян диаспорасының көмегімен қайта құрылды.
1948 жылы Амамлу қаласы Спитак болып өзгертілді. 1960 жылы Спитак қала мәртебесін алды. 1971 жылы ол республикалық бағыныстағы қалаға айналды. 1980 жылы қала құрылысының жаңа жоспары бекітілді. Бүгінде Спитак — шағын, жайлы, жасыл қала.[4][5][6]
Экономикасы және инфрақұрылымы
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]Кеңес өкіметі кезінде Спитак Арменияның солтүстігіндегі ірі өнеркәсіптік орталық болды. Спитак сүт зауыты 1937 жылы, ал қант зауыты 1947 жылы ашылды. Алайда, жер сілкінісінен кейін қала Лоридегі өнеркәсіптік орталық ретіндегі маңызын жоғалтты.
Қалада ұн диірмені және құрылыс материалдары зауыты бар. 2015 жылы Спитак қаласында жеті мемлекеттік мектеп, бір мектеп-интернат және жеті балабақша болды. Қалада музыка академиясы және көркемсурет мектебі, Ереван электротехникалық орта колледжінің филиалы жұмыс істейді. Қалада 1899 жылы ашылған Тбилиси-Ереван теміржол желісіндегі теміржол стансасы бар.
Көрнекі орындары
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]Спитак қаласы тарихи ескерткіштермен, әсіресе XIII ғасырда салынған Спитакавор монастырымен танымал. Спитак қаласы 1988 жылы жойқын жер сілкінісімен танымал, осы жағдайға қарамастан, Спитак қаласы содан бері қалпына келтірілді және қазіргі уақытта Арменияға келушілер үшін бейбіт және көркем орын болып табылады. Спитакта бірнеше орналастыру және мейрамханалар, сондай-ақ жақын маңдағы жаяу жүру жолдары мен табиғи көрікті жерлері бар. Спитактағы ең көрікті жерлер:
- Спитакавор монастыры — Спитакавор тауының жартасты беткейлерінде, Спитактан қысқа қашықтықта орналасқан ортағасырлық армян апостолдық монастыры. 14 ғасырда салынған ол өзінің ерекше сәулетімен және айналадағы ландшафттың таңғажайып көріністерімен танымал.
- Армаған тауы — «Армян Арараты» деп те аталатын бұл тауды Арменияның солтүстік аймақтарындағы әртүрлі жерлерден көруге болады. Спитак маңында орналасқан Армаған тауы жаяу серуендеу және демалу үшін танымал орын.
- Пресвятой Богородицы соборы — бұл таңғажайып собор 19 ғасырда салынған және әдемі сәулет өнері мен күрделі бөлшектерімен ерекшеленеді.
- «Эверест» шытырман оқиғалы саябағы — Спитак маңайында орналасқан бұл ашық аспан астындағы шытырман оқиғалы саябақ зиплайнинг, арқанмен секіру, банджи секіру және тағы басқа көптеген қызықты іс-шараларды ұсынады. Бұл отбасылар мен табиғатты сүйетіндер үшін тамаша орын.
- Спитак өлкетану мұражайы – бұл мұражай Спитак пен оның айналасындағы аймақтың тарихы мен мәдениетін таныстырады, ежелгі артефактілерді, дәстүрлі қолөнерді және жергілікті өнерді, көптеген экспонаттарды ұсынады. Бұл аймақтың бай мұрасы туралы көбірек білуге болатын тамаша орын.[7]
Галерея
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]
Қала орталығы
Қала көшесі
1988 жылғы Спитак жер сілкінісінің құрбандарын еске алу орны (Хачкар)
Қаланың жаңа орталығы
Орталық парк
Дереккөздер
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]- ↑ Города и области Армении. Тексерілді, 12 наурыз 2026.
- ↑ Население Спитак. Тексерілді, 12 наурыз 2026.
- ↑ Спитак. Тексерілді, 12 наурыз 2026.
- ↑ Спитак, Ванадзор и молокане в Армении. Тексерілді, 12 наурыз 2026.
- ↑ Азия. Армения. Лорийская область. Тексерілді, 12 наурыз 2026.
- ↑ Спитак. Тексерілді, 12 наурыз 2026.
- ↑ Спитак. Тексерілді, 12 наурыз 2026.
| ||||||
