Стельмуж емені

Стельмуж емені (лит. Stelmužės ąžuolas) — Литвадағы ең көне және ең тығыз емен ағашы, Еуропадағы ең көне емендердің бірі. Литваның табиғи ескерткіші. Дереккөздер оның жасы туралы әртүрлі баға береді: шамамен 1000-2000 жыл.

Орналасуы

Емен Литвада Зарасай ауданында, Латвия шекарасына жақын Стелмуже ауылында орналасқан.^[1] Алғаш рет 1916 жылы қалпына келтірілді: ағаштың қуысы ойылып, шіріген ағаштар іштен тазартылып, айналасына қоршау орнатылды.
1960 жылы Стелмуж емені табиғи ескерткіш болып жарияланып, Литвадағы қорғалатын нысандар тізіміне енгізілді.

Стельмуж еменімен байланысты бірнеше аңыз әңгімелер бар. Олар 1916 жылы атақты емен ағашын қалпына келтіріп, оны кесіп, шіріктен тазартуға шешім қабылдағанда, оның қуысынан адам қалдықтары табылғанын айтады. Ол жерден Наполеон әскерлерінің офицерлік киімдерінің бөлшектері де табылды. Олардың ағаштың ішіне қалай кіргені нақты белгісіз. Мұндай ағашқа ежелден табынатыны анық. Бір кездері оның көлеңкесіндегі орман құдайларына құрбандық шалынған, бір ғажабы, ағаш бүгінгі күнге дейін айтарлықтай өзгеріссіз сақталып қалды.

1650 жылы оның жанында ағаштан жасалған калвинистік шіркеу салынды.^[2]

Сипаттама

Еменнің биіктігі 23 метр, ал діңгегі 3 метр, оның шеңбері 13,5 метрге жетеді. Емен ағашының диаметрі 4 метрге жетеді. Қазіргі уақытта оның жағдайы нашар, оны толығымен саңырауқұлақтар, мүк және қыналар басып кеткен.^[3]

2005 жылдан бастап оның жағдайын чех галымы, ағаш шебері Мартин Немец зерттеп келеді, ол туристерді тамыр аймағына кіргізбеу үшін қоршау орнату және тастарды алып тастау, аумақты емен жоңқаларымен өңдеу, суды сіңіру үшін су жинағыштар мен арналарды қазу, бұтақтардың үстіңгі бөлігін кесіп тастауды қамтитын ағашқа күтім жасау жоспарын ұсынды. Оны орман институтында (Гирёнисте, Каунас ауданында) клондау жоспарлары да бар.^[4]^[5]