Стенли Прузинер

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Jump to navigation Jump to search
Стенли Прузинер
ағылш. Stanley B. Prusiner
Prusiner 1.JPG
Туған күні

28 мамыр 1942(1942-05-28) (76 жас)

Туған жері

Де-Мойн, Айова, АҚШ

Азаматтығы

АҚШ

Ғылыми аясы

неврология, биохимия

Несімен белгілі

приондарды ашқан

Марапаттары


Гайрднер халықаралық жүлдесі (1993)
Диксон жүлдесі (1993)
Негізгі медициналық зерттеулері үшін Альберт Ласкер жүлдесі (1994)
Медицина бойынша Вольф жүлдесі (1995/96)
Луиза Гросс Хорвиц жүлдесі (1997)
Нобель сыйлығы Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы (1997)
Бенджамин Франклин медалі (1998)
АҚШ Ұлттық ғылыми медалі (2010)

Стенли Прузинер (ағылш. Stanley B. Prusiner; род. 28 мамыр 1942, Де-Мойн, Айова, АҚШ) — америкадық дәрігер, Сан-Франциско Калифорния университетінде неврология және биохимия профессоры, 1997 жылғы Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығының лауреаты.

Өмірбаян[өңдеу]

Өмірге Де-Мойнде (Айова штаты) келген, ата-анасы (Лоренс Прузинер мен Мириам Спигел) екеуі де — Ресей империясынан келген еврей иммигранттарынан шыққан. Әкесі архитектор болған.

Ғалымның ата-бабаларымыз Минскіде, Шкловте, Могилевте, Пружанада және Мирде тұрған. 1892 жылы, оның арғы атасы, заңгер Вульф Пружинер, қаладан еврейлердің қуу туралы жарлыққа байланысты Мәскеуден кетуге мәжбүр болды; 1896 жылы ол Америкаға көшіп келді[1].

1997 жылғы Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы американдық Стенли Прузинерге бұйырды, ол приондарды — жаңа биологиялық жұқтыру көзін көрнекті ашқаны үшін және оның әрекетінің негізгі принциптерін түсіндіргені үшін алды.

Стенли Прузинер приондарды белгілі, бактерия, вирустар, саңырауқұлақтар және басқа да зиянкестер инфекциялық агенттердің тізіміне қосты. Қалыпты жағдайда приондар — зиянсыз жасушалық ақуыздар, алайда, олар тұрақты құрылымдарға айналуға табиғи қабілеті бар, олар адамдар мен жануарларды өлімге апаратын бірнеше ми аурулардың себебі болып табылады.

Приондық аурулар, мұраға берілуі, науқастан сау адамға немесе жануарға берілуі, немесе кенеттен орын алуы мүмкін. Бас миының зақымданған ауданы кеуек тәрізді құрылымға ие болып, бұлшықет тонусының төмендеуі, ақылы кемдік, есте сақтау қабылетінен айрылу және ұйқысыздық сияқты ауыр неврологиялық симптомдар әкелетін жүйке жасушаларының кең көлемде зақымданғанын білдіреді.

Стенли Прузинердің жаңалығына келсек, ол сондай-ақ басқа да биологиялық механизмдердің деменциясын (латынша - жүре пайда болған кем ақылдық), түсінуге көмектеседі, мысалы, Альцгеймер ауруы және, мүмкін бұл көп ұзамай миды әлсірететін және оны дәрменсіз ететін ауруларды емдеу үшін жаңа препараттар мен жаңа стратегия жасауға мүмкіндік береді.

Дереккөздер[өңдеу]

Сілтемелер[өңдеу]

Үлгі:Нормативтік бақылау