Степанаван
| Қала | |
| Степанаван | |
| арм. Ստեփանավան | |
 | |
| Әкімшілігі | |
|---|---|
| Ел | |
| Марз | |
| Тарихы мен географиясы | |
| Координаттары |
40°00′27″ с. е. 44°23′12″ ш. б. / 40.00750° с. е. 44.38667° ш. б. (G) (O) (Я)Координаттар: 40°00′27″ с. е. 44°23′12″ ш. б. / 40.00750° с. е. 44.38667° ш. б. (G) (O) (Я) |
| Құрылған уақыты |
1810 |
| Алғашқы дерек | |
| Бұрынғы атаулары |
Джалалоглы |
| Қала статусы |
1938 |
| Жер аумағы |
14 км² |
| Орталығының биiктігі |
1 460 м |
| Уақыт белдеуі | |
| Тұрғындары | |
| Тұрғыны |
23 782 адам (2026) |
| Сандық идентификаторлары | |
| Телефон коды |
+374 (256) |
Степанаван шекарасы
| |
Степанаван (арм. Ստեփանավան) — Арменияның Лори облысының орталығындағы қала.[1] 2026 жылғы жағдай бойынша Степанаван халқының саны 23 782 адамды құрады. Степанаван Армениядағы 59 қаланың бірі және халқы бойынша 20-шы орында.[2]
Географиялық сипаттамасы
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]Лори үстіртіндегі Базум жотасының солтүстігіндегі Дзорагет өзенінің бойында орналасқан. Ол Ереваннан солтүстікке қарай 139 км және Ванадзордан солтүстікке қарай 24 км жерде, Ереван-Тбилиси тас жолының орталығында.[3]
Климаты қоңыржай және орташа ылғалды. Қаңтардағы орташа температура -4,2°C, ал маусымда +16,7°C, ал орташа жылдық жауын-шашын мөлшері 683 мм.
Тарихы
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]Қазіргі Степанаванның орнында 10 ғасырдың соңындағы қоныс болған. Аңыз бойынша, Қарабақтан шыққан Джалалдың ұлы Джалал осында қоныстанған, ал қоныс кейіннен Джалал-Оглы («Джалалдың ұлы») деп аталды. Джалал-Оглы Осман империясы мен Парсыдан Грузия мен Ресейге баратын сауда жолдарының бойында орналасқан. 1828 жылы Джалал-Оглы Солтүстік-Шығыс Армениямен бірге Ресейге қосылды. Орыстар әскери бекініс салды, аңыз бойынша, оны Денис Давыдов басқарды.
20 ғасырдың басында Джалал-Оглы Армениядағы революциялық қозғалыс орталықтарының біріне айналды. Ұлттық қозғалыстың көрнекті қайраткерлері (О.Туманян, О.Аргутян, Андраник) осында оқып, өмір сүрді, алғашқы марксистік үйірме құрылды. 1923 жылы 20 қыркүйекте Лори қалалық атқару комитетінің шешімімен қала армян революционері және саяси қайраткері Степан Шаумянның құрметіне Степанаван болып өзгертілді. 1938 жылы Степанаванға қала мәртебесі берілді. 1988 жылғы жер сілкінісі Степанаванға айтарлықтай зиян келтірді.[4]
Экономикасы және инфрақұрылымы
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]Қаланың жеңіл өнеркәсібі негізінен тамақ өнеркәсібі мен сүт өнімдеріне негізделген. Степанаван тау курорты ретінде де белгілі. Степанаванда дамыған туристік инфрақұрылым бар. Бүгінде Степанаванда көптеген мейрамханалар, қонақ үйлер және санаторийлер бар.[5]
Степанавандағы алғашқы мектеп 1869 жылы ашылды. Қазіргі уақытта Степанаванда 6 мемлекеттік мектеп және 4 балабақша бар.
Көрнекі орындары
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]Степанаван ормандарымен, тауларымен және табиғи сұлулығымен танымал. Қала сонымен қатар Степанаван дендросаябағы және Степанаван этнографиялық мұражайы сияқты бірқатар тарихи ескерткіштер мен мұражайлардың арқасында мәдени тұрғыдан маңызды.
Степанавандағы ең көрікті жерлер:
- Дендрарий — Степанаванның ең танымал көрікті жерлерінің бірі. Онда әлемнің түкпір-түкпірінен алынған сирек кездесетін ағаштар мен бұталар, көптеген өсімдік түрлері өседі. Саябақ пикник немесе серуендеу үшін тамаша орын.
- Лори Берд бекінісі — бұл ежелгі бекініс Степанаван маңындағы төбеде орналасқан. 9 ғасырда салынған бекіністің бай тарихы бар. Оның орналасқан жері таулар мен қаланың керемет көріністерін ұсынады.
- Степанаван өлкетану мұражайы — мұражай Степанаван мен оның маңындағы аймақтың тарихы мен мәдениетіне арналған. Онда ғасырлар бойы осында өмір сүрген адамдардың өмірі мен дәстүрлерін көрсететін артефактілер мен экспонаттар жиынтығы бар.
- Урут сарқырамасы — Урут ауылының маңында орналасқан әдемі сарқырама. Сарқырама орманды таулармен қоршалған, таңғажайып көріністер ұсынады.
- Агберк ауылы — Степанаван маңында орналасқан тарихи ауыл. Ол дәстүрлі сәулет өнерімен және Әулие Аствацацин шіркеуі сияқты ежелгі шіркеулерімен әйгілі.
- Анапат үңгірі — Чочкан ауылының маңында орналасқан. Үңгірде әртүрлі жер астықуыстары мен жартас түзілімдері бар.[6]
Галерея
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]
Степан Шаумянның үйі
Степанаванның орталығындағы ескерткіш
Орталық алаң 2020
Протестант шіркеуі, 2020 ж.
Дереккөздер
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]- ↑ Города и области Армении. Тексерілді, 13 наурыз 2026.
- ↑ Население Степанаван. Тексерілді, 13 наурыз 2026.
- ↑ Степанаван. Тексерілді, 13 наурыз 2026.
- ↑ Азия. Армения. Лорийская область. Тексерілді, 13 наурыз 2026.
- ↑ Степанаван. Тексерілді, 13 наурыз 2026.
- ↑ Степанаван. Тексерілді, 13 наурыз 2026.
| ||||||
