Су жануарлары
 | Бұл мақаланы Уикипедия сапа талаптарына лайықты болуы үшін уикилендіру қажет. |
Су жануарлары мұхиттың түбінде тіршілік ететін балықтар мен басқа да ағзаларды қамтиды. Судың түбі өте суық. Онда күннің жарығы түспейді. Тереңдегі ағзалардың барлығының денесінде жарық беретін клеткалары болады. Тереңдегі көптеген ағзалар қара түсті. Сондықтан жарықтың көмегімен оларды көру өте оңай. Балықтар мен асшаяндар ашық қызыл түсті, оларды аулау қиынға соғады.
Әлемнің тропикалық сулары — балықтардың, сүтқоректілердің, құстардың және көптеген омыртқасыздардың үйі десек те болады.
Су жануарларының анатомиясы
[өңдеу | қайнарын өңдеу]Су жауарларының анатомиясы әртүрлі. Олардың басында екі жұп қармалауыштары болады. Әр үлкен қармалауыштарында жарықты сезетін көздерінің қарашығы бар. Кішкентай қармалауыштары иіс түйсігі мен сезу түйсіктері үшін пайдаланылады. Аяқтарындағы кішкентай желкен қақпақтары тырнақтарға ұқсайды. Гренландиялық киттер шамамен 20 м-ге дейін өсіп, салмағы 80-110 тонна тартады. Ұлулар түрлі-түсті: қоңыр, қызғылт қоңыр, сары және ақсары реңді.
Су жануарларының мекен ету ортасы
[өңдеу | қайнарын өңдеу]Су жауарлары әлемнің кез келген жерінде, кез келген ландшафта және әртүрлі климаттық жағдайда тіршілік етеді. Жануардың тіршілік ететін жері – оның мекен ету ортасы. Көптеген жауарлар тек бір-екі мекен ету ортасында ғана тіршілік ете алады. Тұзды теңіз суында тіршілік ететін баракуда балығы тұщы суда мекен ете алмайды. Сойдақтістілер (морждар) шөлді даланы жерсінбейді. Ысылдағыш улы жыландар ұзақ уақыт Арктикада ғұмырын жалғасытрмас еді.Өзендерді тұщы су балықтары мекендейді. Теңіздерде тұзды теңіз су балықтары өмір сүреді.
Су жануарларының көбеюі
[өңдеу | қайнарын өңдеу]Су жауарларының көбею тәсілдері сан алуан. Олардың кейбірі жұмыртқа салу арқылы көбейсе, кейбірі тірідей туады. Жұмыртқалайтындар немесе уылдырық шашатын теңізасты жануарлары жылдың белгілі бір мезгілінде су бетін немесе жағалауларды уылдырық пен жұмыртқаларға толтырады. Адамның тікелей әсер етуінің кесірінен уылдырықтардың немесе жұмыртқалардың көпшілігі одан ары даму сатысына өтпей қалуы да мүмкін. Алайда, қазір теңіз жануарларын қорғау мақсатымен көбею уақытында теңізасты тіршілік иелерін аулауға тыйым салу шаралары қарастырылуда.
Су жануарларының бір-бірімен байланысуы
[өңдеу | қайнарын өңдеу]Су жауарлары бір бірімен байланысу үшін дыбысты пайдаланады. Олар қоршаған ортасын сезіну, қарым-қатынас жасау, қоректерін табу және су астында өздерін қорғау үшін дыбыстарға сүйенеді. Киттер сияқты су сүтқоректілері қорегін, кедергілер мен басқа да киттер секілді нысандарды айқындау үшін дыбыс шығарады. Шертпектер мен қысқа дыбыстар арқылы теңіз сүтқоректілері жаңғырықты естіп, қоректерін табады және солардың айналасында қозғалып жүре алады.
Су жануарларының өз-өзін қорғауы мен шабуыл жасауы
[өңдеу | қайнарын өңдеу]Косаткалар мен үлкен ақ акулалар секілді жоғарғы сатыдағы жыртқыштардан басқа мекендейтін барлық жануар жыртқыштардан қорғануға мәжбүр. Олар қорғаныс тәсілдерінің көптеген түрін ойлап тапқан. Мәселен, жыртқыштан қашу немесе тығылу, жыртқыш тарпа бас салған уақытта өткір инелерін, улы химикаттарды және уды қолдану. Тіпті кейбір жануарлар өздерінде болмаса да, у секілді тиімді қорғаныстары бар жануарлар секілді әрекет жасайды.
Дереккөздер
[өңдеу | қайнарын өңдеу]- Жануарлар туралы үлкен энциклопедия.– Алматы: "Аруна" баспасы. – 304 бет. ISBN 978-9965-26-555-6