Сыған тілі

Сыған тілі
Өз атауы:	Gipsy / Romany language
Сөйлеушілер саны:	4,6 млн.
Классификация
Еуразия тілдері үнді-еуропа тілдері отбасы үнді-арий тобы
Жазуы:	кириллица, латын әліпбиі
Тіл коды
МЕСТ 7.75–97:	цыг 780
ISO 639-1:	rom
ISO 639-2:	rom
ISO 639-3:	rom
Тағы қараңыз: Жоба:Лингвистика

Сыған тілі (Gipsy / Romany language) үндіеуропалық тілдер отбасының үнді (үнді-арийлік) тобына кіреді, тілдердің қопарылма (флективті) түріне жатады (агглютинацияға бейімділікпен).

Референтті халық

Референтті халық: сығандар; өз атауы – рома (адамдар).

Географиялық таралуы

Сығандардың ата-бабалары Үндістан жерінен шыққан. Бастапқыда олар Иран мен Египетте қоныстанып, ΙΙ мың. басында Балқан түбегі мен Африканың солтүстігіне қарай жылжыды. ХІІ-ХV ғғ. сығандар Еуропаға, ХІХ ғ. Солтүстік және Оңтүстік Америка мен Аустралияға қоныстанды. Сығандар әлемнің барлық дерлік елдерінде үлкен немесе шағын топтар болып, кезбе өмір салтына байланысты есепке алу өте қиын.

Сыған тілінде сөйлейтіндердің саны шамамен:

Румыния: 621 573 Болгария: 325 343 Мажарстан: 315 583 Түркия: 280 000 Франция: 215 000 Грекия: 160 000 Сербия: 147 604 Ресей: 128 197 Словакия: 105 700 Германия: 85 000 Солтүстік Македония: 53 900 Украина: 47 600 Италия: 42 000 Аустрия: 20 000 Хорватия: 16 975 Польша: 12 850 Босния және Герцеговина: 12 583 Албания: 12 000 Бельгия: 10 000 Швеция: 9500 Молдова: 9323 Черногория: 8305 Беларусь: 6848 Чехия: 5135 Латвия: 4983 Словения: 3246 Финляндия: 3000 Нидерланд: 3000 Литва: 2115 Дания: 1500 Эстония: 1100 Ұлыбритания: 1000 Испания: 1000 Диалектісі Сыған тілі шет тілдік ортада қолданылып және дами отырып, онымен байланыста болатын тілдер өз ықпалын тигізетініне қарамастан, үндіарийлік сөздік қорын және байырғы белгілерін сақтап қалды. Ерекше қарқынды лингвистикалық байланыстардың нәтижесінде, ең алдымен, құпия тілдер ретінде қолданылатын бірнеше аралас сыған диалектілері (Ұлыбритания, Испания және Португалия, Скандинавия елдерінің және басқалардың диалектілері) қалыптасты. Соңғы онжылдықтарда лингвисттердің бірнеше топтары тарихи дамуға негізделген лингвистикалық тұрғыдан сыған диалектілерінің жаңа классификациясын жасады. Осы жіктеу бойынша диалектілер мынадай топтарға бөлінеді: Солтүстік сыған диалектілері; Орталық еуропалық сыған диалектілері; Балқандық сыған диалектілері; Влах диалектілері. Жазуы Сығандардың алғашқы жазбалары 16 ғасырға жатады және олар Батыс Еуропа гуманистерінің еңбектеріндегі шағын сөздіктер мен жеке сөз тіркестерінің аудармалары болып табылады. Стандарттаудың бірінші әрекеті 1920 жылдары КСРО-да жасалды, әдеби тілдің негізі ретінде солтүстік орыс диалектісі қолданылды. 1927–38 жылдары 250-ден астам кітап жарық көрді. 1927 жылдан бастап КСРО сығандары Ґ ґ әрпін қосып, Щ щ және ъ (орыс сығандарының диалектісі) әріптерін алып тастау арқылы орыс тілінің негізіндегі әліпбиді қолданды. Орыс сығандарының алфавиті: А а Б б В в Г г Ґ ґ Д д Е е Ё ё Ж ж З з И и Й й К к Л л М м Н н О о П п Р р С с Т т У у Ф ф Х х Ц ц Ч ч Ш ш Ы ы Ь ь Э э Ю ю Я я