Сэм ағай
Сэм ағай (ағылш. Uncle Sam, «Un[ited]» «S[tates]» of «Am[erica]» сөздерінің бастапқы әріптерінен шыққан атау) — Америка Құрама Штаттарының кең таралған ұлттық бейнесі, ол федералдық үкіметті немесе тұтастай елді символ түрінде көрсетеді. XIX ғасырдың басынан бастап Сэм ағай американдық мәдениетте АҚШ үкіметінің танымал символына және патриоттық сезімнің көрінісіне айналды.[3] Сондай-ақ Сэм ағай әскери үгіт-насихаттағы бейнесімен де белгілі болды; ол әсіресе 1917 жылы Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Джеймс Монтгомери Флэгг жасаған әскерге шақыру плакатынан кейін кеңінен танылды.[4]
Аңыз бойынша, бұл бейне 1812 жылғы соғыс кезінде қолданыла бастады және Сэмюэл Уилсонның атымен байланысты болуы мүмкін. Дегенмен оның нақты шығу тегі анық емес.[5] Сэм ағай туралы ресми әдебиеттегі (газеттерден бөлек) алғашқы еске алу 1816 жылы жарық көрген «The Adventures of Uncle Sam, in Search After His Lost Honor» атты аллегориялық кітапта кездеседі.[6]
Сэм ағай бейнесі негізінен АҚШ үкіметін білдірсе, Колумбия атты әйел бейнесі Америка Құрама Штаттарын халық ретінде бейнелейді. Ал Джонатан аға деп аталатын көне кейіпкер американ жұртын білдіретін символ ретінде қолданылған.
Ертеректегі кейіптеулер
[өңдеу | қайнарын өңдеу]
,_by_Thomas_Nast.jpg)
Америка Құрама Штаттарының ең ерте белгілі кейіптеуі Колумбия атты әйел бейнесі болды. Ол алғаш рет 1738 жылы (АҚШ құрылмай тұрып) пайда болған және кейде басқа бір әйел бейнесімен — Бостандық ханымымен байланысты көрсетілген.
1775 жылы басталған Американың тәуелсіздік соғысымен бірге ер адам бейнесіндегі Джонатан аға пайда болды. Бұл кейіпкер американдық ұлттық мінездің символы ретінде толық әдеби дамуын Джон Нилдің 1825 жылғы Джонатан аға романында алды.[7][8]
Сэм ағай бейнесі тек 1812 жылғы соғыстан кейін пайда болды.[9] Колумбия кейде Джонатан ағамен немесе Сэм ағаймен бірге бейнеленген. Алайда уақыт өте келе оның ұлттық символ ретіндегі қолданылуы азайып, оның орнын Liberty бейнесі басты. 1920-жылдары Columbia Pictures компаниясының символына айналғаннан кейін Колумбия ұлттық бейне ретінде іс жүзінде қолданылмай қалды.
1810 жылғы 24 наурыздағы журнал жазбасында АҚШ Әскери-теңіз күштерінің мичманы Айзек Майо былай деп жазады:
«Зәкірді көтеріп, айлақтан шықтық, Сэнди-Хуктың жанынан өттік, онда екі шамшырақ бар, содан кейін теңізге шықтық. Теңізге шыққан алғашқы және екінші күні ішім қатты ауырып, жанымды қинады. Егер сол кезде жағалауға шыға алғанымда, ант етемін, олар “Сэм ағай” деп атайтын адам кем дегенде бір теңізшінің қызметінен мәңгіге айырылар еді.»[10]
Дереккөздер
[өңдеу | қайнарын өңдеу]- ↑ The Most Famous Poster. American Treasures of the Library of Congress.
- ↑ Walter Botts, the Man Who Modeled Uncle Sam's Pose for J.M. Flagg's Famous Poster.
- ↑ Marshall Cavendish. Uncle Sam ISBN 978-0761421375.
- ↑ Brian Passey. What's the deal with Uncle Sam? www.thespectrum.com
- ↑ Schauffler, Robert Haven. The Origins of Flag Day. New York : Moffat, Yard and Co. p. 145
- ↑ Albert Matthews. "Uncle Sam". Proceedings of the American Antiquarian Society v.19, 1908. pp. 21–65.
- ↑ Morgan, Winifred (1988). An American Icon: Brother Jonathan and American Identity. Newark, New Jersey: University of Delaware Press. p. 143. ISBN 0-87413-307-6.
- ↑ Kayorie, James Stephen Merritt (2019). "John Neal (1793–1876)". In Baumgartner, Jody C. (ed.). American Political Humor: Masters of Satire and Their Impact on U.S. Policy and Culture. Santa Barbara, California: ABC-CLIO. p. 88. ISBN 978-1-4408-5486-6.
- ↑ Uncle Sam Encyclopædia Britannica Online
- ↑ Zimmer, Ben. New Light on "Uncle Sam" vocabulary.com