Сәбізшөп

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Jump to navigation Jump to search
Сәбізшөп
кәдімгі сәбізшөп
Ғылыми топтастыруы
Дүниесі: Өсімдіктер
Бөлімі: Гүлді өсімдіктер
Табы: Қос жарнақтылар
(unranked) Asterids
Сабы: Apiales
Тұқымдасы: Apiaceae
Кіші тұқымдасы: Apioideae
Тегі: Silaum
Mill.
түрлері

9 түрі белгілі

Сәбізшөп (лат. Silaum) – шатыршагүлділер тұқымдасына жататын көп жылдық шөптесін өсімдіктер. Қазақстанда 3 түрі: Бессер С-і (S.besseri), Рубцов С-і (S.rubtzovii), және жартас сәбізшөбі (S.saxatilis) өседі. Өте сирек кездесетін, эндемик түрі - жартас С-і. Ол Жетісу (Жоңғар) Алатауының [[Шолақ тауының, Талдысай және Қызылауыз шатқалының тастақты жерлерінде, жартастардың қуысында тұтасып өспей, әр жерде шашыраңқы өседі. Биіктігі 30 см-дей, кіндік тамыры тарамдалып, жан-жаққа жайылып өседі. Сабағы нәзік, өте жіңішке, ортаңғы бөлігіне қарай бұтақтанады. Сабақтың түбіндегі тамырға жақын жеріндегі жапырақтары ұзын сағақты, пішіні сопақша (ұзындығы 6 см), үш қайтара қауырсын тәрізді тілімденген. Сабақ бойына орналасқан жапырақтарының сағағы қысқа, өркенге кезектесе орналасады. Гүлдері өте ұсақ, күрделі шатырша гүлшоғырына топталған. Тостағанша, күлте жапырақшаларының және аталығының саны бесеуден. Аналығының мойны екеу, жатыны екі ұялы. Күлтесі жасыл, ұшы қызыл түсті болады. Жәндіктер арқылы тозаңданады. Тұқымнан көбейеді. Мамыр айында гүлдеп, маусымда жеміс салады. Жемісі - қақырамайтын тұқымша. Сәбізшөп Қазақстанның "Кызыл Кітабына" енгізілген.[1]

  1. Красная Книга Казахстана, часть 2, А.-А., 1981.