Талғат Аманкелдіұлы Мұсабаев

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
(Талғат Мұсабаев бетінен бағытталған)
Мұнда ауысу: шарлау, іздеу
Талғат Аманкелдіұлы Мұсабаев
Talgat Musabayev.jpg
Ғарышкер
Мемлекеті

Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы КСРОРесей РесейҚазақстан Қазақстан

Мансабы

инженер, Зерттеуші-ғарышкер

Әскери атағы

генерал-лейтенант (Қазақстан), генерал-майор (Ресей)

Экспедициялары

Союз ТМ-19, Союз ТМ-27, Союз ТМ-32

Ғарышта болған уақыты

341 күн 9 сағ 48 мин

Туған күні

7 қаңтар 1951(1951-01-07) (66 жас)

Туған жері

Қарғалы ауылы, Жамбыл ауданы, Алматы облысы

Талғат Амангелдіұлы Мұсабаев — қазақтың 2-ші, ал әлемнің 309-шы ғарышкері, техника ғылымдарының докторы (2008), авиация генерал-лейтенанты (2007). ҚР Инвестициялар және даму министрлігінің Аэроғарыш комитеті төрағасы.

Қысқаша өмірбаяны[өңдеу]

  • 1951 ж. қаңтардың 7-сінде Алматы облысы Жамбыл ауданының Қарғалы ауылында туған.
  • 1974 ж. — Рига азаматтық авиация инженерлері институтын бітірген, инженер.
  • 1974 ж. сәуірдің 1-інен — Бұрындай әуе кәсіпорнында кезекті инженер.
  • 1975—84 жж. — әуе кәсіпорындарында саяси-тәрбие қызметінде.
  • 1984 ж. — Алматы әуе клубында оқу бітірген.
  • 1986 ж. — ұшқыш даярлауын бітіріп азаматтық авиациясының пилоты деген куәлігін алған.
  • 1987—1990 жж. азаматтық авиациясында ұшқыш, ұшақ командирі қызметтерін атқарған.
  • 1991 ж. бастап ғарышқа ұшуға даярлануында. Әскери әуе күштерінде. Қосалқы ғарышкер есебінде екінші экипаждардың мүшелігінде болған.
  • 2000 ж. техника ғылымдарының кандидаттық диссертациясын қорғаған.
  • 2001—05 жж. Ресей ғарыш мекемесінде.
  • 2005 ж. «Бәйтерек» акционерлік қоғамының (Қазақстан-Ресей бірлескен кәсіпорны) Бас директоры.
  • 2007 ж. ақпан — Қазақстанның әуе-ғарыш агенттігінің директоры.
  • 2007 ж. сәуірдің 11-інен — Қазақстанның ұлттық ғарыш агенттігінің төрағасы.
  • 2014 ж. тамыздың 13-інен Үкімет басшысының азаматтық авация және ғарыш қызметі мәселелері жөніндегі штаттан тыс кеңесшісі.
  • 2014 ж. тамыздың 21-інен Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрлігінің Аэроғарыш комитетінің төрағасы

Ғарышқа ұшуы[өңдеу]

  • 1994 ж. ғарышқа 1-ші рет ұшқанда (Союз ТМ-19) 126 күн ғарышта өткізген.
  • 1998 ж. ғарышқа 2-ші рет ұшқанда (Союз ТМ-27) 208 күн ғарышта өткізген. Гиннестің үздік табыстар кітабында бір айдың ішінде 5 рет не бары 30 сағат 8 минут ұзақтығымен ашық ғарышқа шыққанны жазылып алынған. Ұшқанда американ ғарышкері Л. Эйартс пен ресей ғарышкері (шуваш ұлтынының өкілі) Николай Бударинмен бірге. Қонғанда ресей ғарышкерлері Николай Бадурин мен Юрий Батуринмен бірге.
  • 2001 ж. ғарышқа 3-ші рет ұшқанда (Союз ТМ-32) 8 күн ғарышта өткізген.

Әскери атағы[өңдеу]

Әскери атағы - запастағы РФ ӘӘК генерал-майоры, ҚР авиация генерал-лейтенанты (2007 жылдан).

Хоббиі[өңдеу]

Хоббиі - фортепианода, гитарада ойнау, ән айту.[1]

Марапаттары[өңдеу]

Союз ТМ-32 экипажы - Деннис Тито (Dennis Tito), Талғат Мұсабаев, Юрий Батурин

Қазақстан Республикасы:

Ресей Федерациясы:

  • «Дружба народов» ордені (1991)
  • «Герой Российской Федерации» атағы (1994)
  • «Лётчик-Космонавт РФ» (1994)
  • «За заслуги перед Отечеством» 3-ші дәрежелі ордені (1998)
  • «За заслуги перед Отечеством» 2-ші дәрежелі ордені

Аустрия Республикасы:

  • Аустрия Республикасының ордені

Америка Құрама Штаттары:

  • «Ғарышқа ұшқан үшін» NASA медалі (1998)

Жанұя жағдайы[өңдеу]

  • Зайыбы — Мұсабаева (Лацис) Виктория Вольдемаровна, 1952 ж. туған, стоматология дәрігері.
  • Баласы — Мұсабаев Данияр Талғатұлы, 1975 ж. туған, Қазақстанның ІІМ әскери қызметкері.
  • Қызы — Мұсабаева Кәмилә Талғатқызы, 1981 ж. туған.

Сыртқы сілтемелер[өңдеу]



Ғарышкерлер заманнамасы
алдыңғысы : ғарышкер соңғысы :
    Юрий Маленченко    310шы     Leroy Chiao   
Қазақстанның ғарышкері
    Тоқтар Әубәкіров    2ші     -   

Дереккөздер[өңдеу]

  1. Қазақстан Республикасында кімнің кім екені - 2011 жыл. Екі томдық анықтамалық. Алматы, 2011 ІSВN 978-601-278-473-2