Талғат Аманкелдіұлы Мұсабаев

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
(Талғат Мұсабаев бетінен бағытталған)
Jump to navigation Jump to search
Талғат Аманкелдіұлы Мұсабаев
Talgat Musabayev.jpg
Ғарышкер
Мемлекеті

Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы КСРОРесей РесейҚазақстан Қазақстан

Мансабы

инженер, Зерттеуші-ғарышкер

Әскери атағы

генерал-лейтенант (Қазақстан), генерал-майор (Ресей)

Экспедициялары

Союз ТМ-19, Союз ТМ-27, Союз ТМ-32

Ғарышта болған уақыты

341 күн 9 сағ 48 мин

Туған күні

7 қаңтар 1951(1951-01-07) (67 жас)

Туған жері

Қарғалы ауылы, Жамбыл ауданы, Алматы облысы

Талғат Амангелдіұлы Мұсабаев — қазақтың 2-ші, ал әлемнің 309-шы ғарышкері, техника ғылымдарының докторы (2008), авиация генерал-лейтенанты (2007). ҚР Инвестициялар және даму министрлігінің Аэроғарыш комитеті төрағасы.

Қысқаша өмірбаяны[өңдеу]

  • 1951 ж. қаңтардың 7-сінде Алматы облысы Жамбыл ауданының Қарғалы ауылында туған.
  • 1974 ж. — Рига азаматтық авиация инженерлері институтын бітірген, инженер.
  • 1974 ж. сәуірдің 1-інен — Бұрындай әуе кәсіпорнында кезекті инженер.
  • 1975—84 жж. — әуе кәсіпорындарында саяси-тәрбие қызметінде.
  • 1984 ж. — Алматы әуе клубында оқу бітірген.
  • 1986 ж. — ұшқыш даярлауын бітіріп азаматтық авиациясының пилоты деген куәлігін алған.
  • 1987—1990 жж. азаматтық авиациясында ұшқыш, ұшақ командирі қызметтерін атқарған.
  • 1991 ж. бастап ғарышқа ұшуға даярлануында. Әскери әуе күштерінде. Қосалқы ғарышкер есебінде екінші экипаждардың мүшелігінде болған.
  • 2000 ж. техника ғылымдарының кандидаттық диссертациясын қорғаған.
  • 2001—05 жж. Ресей ғарыш мекемесінде.
  • 2005 ж. «Бәйтерек» акционерлік қоғамының (Қазақстан-Ресей бірлескен кәсіпорны) Бас директоры.
  • 2007 ж. ақпан — Қазақстанның әуе-ғарыш агенттігінің директоры.
  • 2007 ж. сәуірдің 11-інен — Қазақстанның ұлттық ғарыш агенттігінің төрағасы.
  • 2014 ж. тамыздың 13-інен Үкімет басшысының азаматтық авация және ғарыш қызметі мәселелері жөніндегі штаттан тыс кеңесшісі.
  • 2014 ж. тамыздың 21-інен Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрлігінің Аэроғарыш комитетінің төрағасы

Ғарышқа ұшуы[өңдеу]

  • 1994 ж. ғарышқа 1-ші рет ұшқанда (Союз ТМ-19) 126 күн ғарышта өткізген.
  • 1998 ж. ғарышқа 2-ші рет ұшқанда (Союз ТМ-27) 208 күн ғарышта өткізген. Гиннестің үздік табыстар кітабында бір айдың ішінде 5 рет не бары 30 сағат 8 минут ұзақтығымен ашық ғарышқа шыққанны жазылып алынған. Ұшқанда американ ғарышкері Л. Эйартс пен ресей ғарышкері (шуваш ұлтынының өкілі) Николай Бударинмен бірге. Қонғанда ресей ғарышкерлері Николай Бадурин мен Юрий Батуринмен бірге.
  • 2001 ж. ғарышқа 3-ші рет ұшқанда (Союз ТМ-32) 8 күн ғарышта өткізген.

Әскери атағы[өңдеу]

Әскери атағы - запастағы РФ ӘӘК генерал-майоры, ҚР авиация генерал-лейтенанты (2007 жылдан).

Хоббиі[өңдеу]

Хоббиі - фортепианода, гитарада ойнау, ән айту.[1]

Марапаттары[өңдеу]

Союз ТМ-32 экипажы - Деннис Тито (Dennis Tito), Талғат Мұсабаев, Юрий Батурин

Қазақстан Республикасы:

Ресей Федерациясы:

  • «Дружба народов» ордені (1991)
  • «Герой Российской Федерации» атағы (1994)
  • «Лётчик-Космонавт РФ» (1994)
  • «За заслуги перед Отечеством» 3-ші дәрежелі ордені (1998)
  • «За заслуги перед Отечеством» 2-ші дәрежелі ордені

Аустрия Республикасы:

  • Аустрия Республикасының ордені

Америка Құрама Штаттары:

  • «Ғарышқа ұшқан үшін» NASA медалі (1998)

Жанұя жағдайы[өңдеу]

  • Зайыбы — Мұсабаева (Лацис) Виктория Вольдемаровна, 1952 ж. туған, стоматология дәрігері.
  • Баласы — Мұсабаев Данияр Талғатұлы, 1975 ж. туған, Қазақстанның ІІМ әскери қызметкері.
  • Қызы — Мұсабаева Кәмилә Талғатқызы, 1981 ж. туған.

Дереккөздер[өңдеу]

  1. Қазақстан Республикасында кімнің кім екені - 2011 жыл. Екі томдық анықтамалық. Алматы, 2011 ІSВN 978-601-278-473-2

Сыртқы сілтемелер[өңдеу]



Ғарышкерлер заманнамасы
алдыңғысы :ғарышкерсоңғысы :
    Юрий Маленченко    310шы     Leroy Chiao   
Қазақстанның ғарышкері
    Тоқтар Әубәкіров    2ші     -   
Ортаққорда бұған қатысты медиа файлдар бар: Category:Talgat Musabayev