Талқылау:Шылау

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Jump to navigation Jump to search

Шылау –жеке тұрғанда лексикалық мағынасы жоқ, атау сөздердің шылауында келіп, негізгі сөздің мағынасын толықтырып, нақтылап, анықтап, әр түрлі реңк жамап тұратын және сөз бен сөзді, сөйлем мен сөйлемді байланыстыратын көмекші сөздер, сөз табының бірі. Шылаудың қызметі – сөз бен сөздің, сөйлем мен сөйлемнің арасын байланыстыру, жеке сөзді толықтырып, грамматикалық мағына үстеу. Шылау грамматика мағынасы мен қызметіне қарай жалғаулық, септеулік, демеулік болып үш топқа бөлінеді. Жалғаулық шылау – бірыңғай сөйлем мүшелері мен сөйлемдерді байланыстыру қызметін атқаратын көмекші сөздер. Олар жеті топқа бөлінеді (ыңғайлас жалғаулықты, қарсылықты жалғаулықты, талғаулы жалғаулықты, себептік жалғаулықты, салдарлық жалғаулықты, шарттық жалғаулықты, кезектес жалғаулықты шылау). Септеуліктер – тіліміздегі нысан мен нысанның, нысан мен қимыл-қозғалыстың арасындағы қатынасты білдіретін көмекші сөздер. Септеулік шылау белгілі бір септік жалғауларында тұрған сөзбен тіркесіп қолданылады. Олар атау, барыс, шығыс, көмектес септіктерімен тікелей байланысты. Демеуліктер – сөз бен сөйлемге қосымша мән-мағына беретін көмекші сөздер. Демеулік шылау мағынасына қарай сұраулық (-ма, -ме, -ба, -бе, -па, -пе, -ша, -ше), күшейткіш (-ау, -ақ, -да), нақтылық (-ғой, -ды, -ді, -ты, -ті), шектікті (-ғана, -ік), көңіл-күй (-мыс, -міс, -екеш), болымсыздық (тұрсын, тұрмақ, түгіл) демеуліктерге бөлінеді.


Сілтемелер[өңдеу]

Салқынбай А., Абақан Е., Лингвистикалық түсіндірме сөздік, А., 1998.