Телемах

Телемах
гр. Τηλέμαχος
Генри Говард. Телемах пен Нестор
Туған жері	Итака
Ұлты	грек
Әкесі	Одиссей
Анасы	Пенелопа
Жұбайы	Поликаста / Наусикая / Цирцея
Балалары	Персепол

Ангелика Кауфман. Телемахтың қайғысы, 1783

Телемах — Итака патшасы Одиссейдің ұлы, Гомердің Одиссеясындағы басты кейіпкерлердің бірі.

24 кітаптан тұратын Одиссеяның алғашқы 4 кітабында Телемахтың Троя соғысынан қайтып келмеген әкесін іздеуі туралы баяндалады. Бұл бөлікті зерттеушілер Телемахия деп атап кеткен.

Одиссеяда

Әйел тәңірі Афина тафийлер патшасы Менттің кейпіне еніп, Итакаға келеді. Пенелопаға құда түсіп жүрген күйеулер көп ай күтіп, той жасар алдында өздерін ойындармен және ішімдіктермен алдарқатып жүрген. Афинаны алдымен Телемах көреді. Оны жекеше отырғызып, кейін оған үміткер күйеулерден көрген қорлығын айта бастайды. Әкесі Одиссейдің көптен бері хабарсыз кеткені, егер есен-сау оралатын болса мына топалаң бірден басылып, өзінің және анасының өмірлері бірқалыпқа түсетініне кәміл сенетінін айтты. Әбден тыңдап болғаннан кейін Афина Телемахқа Пилостағы Нестор қарт пен Спартадағы Менелай патшаға барып, Одиссейдің тағдырын сұра деп ақыл айтты. Сосын құс бейнесіне айналып, көзден ғайып болды.

Телемах көп күтпей сапарға аттанады. Афина оның жолын оңғарып, сәтті сапар сыйлайды. Пилосқа келгенде, Нестор оған әкесі жөнінде ешнәрсе айта алмайды. Бірақ келесі күні Афинаның құрметіне құрбандыққа мүйізі алтындаған тана сойды және өз кіші ұлы Писистратты Телемахқа сапарындағы дос бол деп бата береді. Екеуі Спартаға жеткенде, мұнда ұлан-асыр той болып жатыр еді. Менелай Троя түбінде берген уәдесіне тұрып өзінің қызын Ахиллдің Неоптолемге ұзатып жатқан. Мұнымен бірге ұлы Мегапенттің үйлену тойын да орайластырған. Тойдың нағыз қызған кезінде келген шет жерліктерді Менелай өзінің қасына отырғызды. Бір кезде ол Одиссейдің басына түскен михнат-азаптары туралы сөз сөйлесе, Телемахтың көзінен жас аға бастайды. Осы кезде той залына Менелайдың әйелі сүмбіл шашты Елена кіріп келді. Жат жерліктерге көзі түскенде, Елена олардың бірі Одиссейге өте ұқсайтынына таң қалды. Мұны ол Менелайға айтқан. Писистрат бұл шынында да Одиссейдің ұлы Телемах екенін айтты. Менелай бұған қатты қуанады және Одиссейдің ерліктері туралы тағы айта бастайды. Одиссейді Елена да есіне алады. Әкесі туралы айтылған осынау сөздер Телемахтың көзінен тағы да жас ағызды. Келесі күні Менелай Телемахқа өз басынан өткен барлық оқиғаны айтып береді және теңіз тәңірі Протеймен кездескендегі естіген хабарын жеткізеді. Соған сәйкес Одиссей үр қызы Калипсоның аралында тұтқында жүр, бұдан басқа хабар жоғын айтады.

Телемахтың сапары

Телемах үйіне қайтады. Бірақ одан бұрын Одиссейдің өзі үйіне жетеді. Көп ұзамай әкесі баласымен кездеседі.

Телегонияда

Бізге жетпеген бұл ежелгі грек поэмасы туралы біраз мәлімет белгілі. Оларға сәйкес Телемах Одиссейдің өлімінен кейін Ээя аралына келеді. Сонда ол Цирцея әйел құдайымен жар болады.