Ткибули
| Қала | |
| Ткибули | |
| груз. ტყიბული | |
 | |
| Әкімшілігі | |
|---|---|
| Ел | |
| Аймақ | |
| Муниципалитет | |
| Тарихы мен географиясы | |
| Координаттары |
42°21′01″ с. е. 42°59′54″ ш. б. / 42.35028° с. е. 42.99833° ш. б. (G) (O) (Я)Координаттар: 42°21′01″ с. е. 42°59′54″ ш. б. / 42.35028° с. е. 42.99833° ш. б. (G) (O) (Я) |
| Қала статусы |
1939 |
| Орталығының биiктігі |
590 м |
| Уақыт белдеуі | |
| Тұрғындары | |
| Тұрғыны |
9 770 адам (2026) |
| Сандық идентификаторлары | |
| Телефон коды |
+995 397 |
Ткибули шекарасы
| |
Ткибули (груз. ტყიბული) — Батыс Грузиядағы қала, Имерети аймағы, Ткибули муниципалитетінің әкімшілік орталығы.[1] Ткибули қаласының халқы 2026 жылы 9 770 адамды құрады.[2]
Географиялық сипаттамасы
[өңдеу | қайнарын өңдеу]Грузиядағы Рача жотасының оңтүстік-батыс беткейлерінде орналасқан. Ол Кутаисиден солтүстік-шығысқа қарай 42 км жерде. Ткибули - Имерети аймағындағы тау жоталарымен қоршалған шағын аудан орталығы. Теміржол желісімен (Кутаиси арқылы) Риони стансасына (Самтредия-Тбилиси желісінде) жалғанған.[3]
Тарихы
[өңдеу | қайнарын өңдеу]Ткибули (Тккубури) алғаш рет 1259 жылдан 1293 жылға дейінгі тарихи дереккөздерде аталған. Феодалдық дәуірде Ткибули Агиашвили отбасына тиесілі болған. 1825 жылы көмір кеніші ашылған. Көмір өндіру 1846 жылы басталды. 1887 жылы Кутаиси-Ткибули теміржол желісі салынып, көмір өндіру айтарлықтай қарқынға жетті. Бастапқыда оған қалалық елді мекен мәртебесі, ал 1939 жылы 20 қыркүйекте Ткибули ауылы мен Ткибули қаласын біріктіру арқылы Ткибули қаласы құрылып, оған қала құқығы берілді.
Қаланың басты көшесі — Гамсахурдия, ол солтүстігінде Амбролаури тас жолына, ал оңтүстігінде Кутаиси тас жолына қосылады. Қаланың бас алаңында үлкен театр орналасқан. Жақын жерде әкімшілік ғимарат бар. Алаң бойымен кішкентай тау өзені ағып өтеді. 1990 жылға дейін әкімшілік ғимаратының жанында Кеңес Одағының көсемі Иосиф Сталиннің ескерткіші тұрған. Өзеннің арғы жағында қалпына келтірілген теміржол вокзалы орналасқан. Гамсахурдия көшесінің оң жағында қалалық базар жұмыс жасайды.[4]
Экономикасы және инфрақұрылымы
[өңдеу | қайнарын өңдеу]Ткибулидің негізгі экономикалық саласы — көмір өнеркәсібі. Қалада шай фабрикасы да бар. Ткибули және Шаори су электр станциялары қала маңында орналасқан. Станса Шаори су қоймасынан сумен қамтамасыз етіледі. Стансаның жобалық қуаты 38,4 МВт, орташа қуаты 28,0 МВт.
Ткибулиде алты мемлекеттік мектеп, алты балабақша және бес кітапхана бар. Мәдениет мекемелерінің ішінде 500 орындық көрермен залы бар қалалық мәдени орталық (Халық театры), Студенттерге арналған Жастар сарайы, көркемсурет мектебі, көркемсурет мектебі және балалар би студиясы бар. Сонымен бірге бірнеше медициналық мекемелер бар: көп салалы аурухана, диагностикалық орталық және жедел медициналық көмек қызметі. Қалада «Мешахте» футбол клубы және орталық футбол стадионы орналасқан.
Жақын жерде үңгірлер мен ежелгі бекініс орналасқан. Солтүстікте жылан тәрізді жол Накерали жотасымен көтеріліп, Шаори көліне апарады. Жотаның басында бұрынғы Цхраджвари санаторийі орналасқан. Осы жерден Колхида аңғарының панорамалық көрінісі ашылады.[5]
Галерея
[өңдеу | қайнарын өңдеу]
Ткибули өзені
Театр
Темір жол стансасы
Қала көшесі
.jpg)
.jpg)
.jpg)
Дереккөздер
[өңдеу | қайнарын өңдеу]- ↑ Города и регионы Грузии. Тексерілді, 15 ақпан 2026.
- ↑ Население Ткибули. Тексерілді, 15 ақпан 2026.
- ↑ Ткибули. Кавказский Узел. Тексерілді, 15 ақпан 2026.
- ↑ Азия. Грузия. Имеретия. Тексерілді, 15 ақпан 2026.
- ↑ Ткибули. Тексерілді, 15 ақпан 2026.
| ||||||
