Тоңмёңсоң уаң

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
(Тонмёнсон (Когурё) бетінен бағытталған)
Jump to navigation Jump to search

Тонмёнсон
Тоңмёңсоң уаң
Лауазымы
Когурёның 1-ші ваны
б.з.б 33 — б.з.б 18
Ізашары мемлекет негізін қалады
Ізбасары Юримен ван
Өмірбаяны
Дүниеге келуі б.з.б 59
Корея түбегі
Қайтыс болуы б.з.б 18
Династия Ко
Туған кездегі есімі Жумоң (Чумон)
Әкесі Хемосу
Анасы Люхва
Жұбайы Ие Со Я
Балалары Юри

Чумон - корей мифологиясында Когурё мемлекетінің негізін қалаушы, Ко әулетінің арғы бабасы. Чумон туралы аңыздар негізінен, Пуё мемлекетінің негізін қалаушы Тонмён туралы аңызбен үндес. Ертедегі жазбаларда (Квангэтхо-ван стелласы, 5 ғ., Вэй шу, 6 ғ.) Чумон туралы аңыз Тонмён аңызынан жеке айтылған. Бірақ 12 — 13 ғғ. дереккөздерде екі аңыз бірігіп, Тонмён-Чумон туралы аңыз Хэбуру және Кымва, Хэмосу және Люхва аңыздарының жалғасы болды. Тонмён аты Чумонның өлгеннен кейінгі храмдық аты болды. Ли Гюбоның "Тонмён ван" поэмасындағы айтылатын аңыз бойынша, Хабектің қызы Люхва Аспан билеушісінің ұлының заңсыз әйелі болған. Оған күн сәулесі түскен соң, оң қолтығынан жұмыртқа дүниеге келген. Оны атқораға атқораға тастаса да, аттар оған тиіспейді. Жұмыртқаны адам аяғы баспаған тауға апарып тастайды. Дегенмен, аңдар жұмыртқаны қорғап, күзетеді. Үнемі ол өзінен жарық сәуле шашып тұрады. Жұмыртқаны анасына қайта әкеліп береді де, жұмыртқадан ерекше бала пайда болады. Ол бала кезінен садақ атудан алдына жан салмайды, сондықтан оған Чумон (Пуё тілінде — «керемет мерген») деген ат беріледi. Пуё билеушісі Кымваның ұлдары, Чумонның ағалары, қызғаныштан Чумонды ағашқа байлап, олжасын тартып алады. Ағашты тамырымен қопарып Чумон үйіне қайтып оралады. Чумон Чольбончхон ( «Вэй шу»: Хыльсынгольсон) жеріне келіп, астананың негізін қалады. «Капсин» жылында, яғни б.з.д 37 жылы Чумон 22 жасында таққа отырды. Мемлекетті Когурё деп атады.[1] Хэ тегін ауыстырып, Ко («биік») тегін алды. Чумонға көрші билеуші Сонъян бағынды. Чумон билігінің 19 жылында аспанға көтеріліп, кері қайтпады. Оның қалдығын Айдаһар (Ёнсан) тауынан тапты.[2][3] Аспан қалауымен Чумонның үлкен ұлы — Юри таққа отырды. 6 ғасырда Пхеньянда Чумон құрметіне тұрғызылған ғибадатхана — Кодынсина. Корё билеушілері (10-14 ғғ.) оған ата-баба рухы ретінде табынған.

Чумон кино саласында[өңдеу]

2006 жылы Оңтүстік Корея режиссёрлері "Ханзада Жумонг" сериалын түсірді. Сериалда Чумон яғни Жумонг рөлін актёр Сон Иль Гук сомдады. Сериал Қазақстанда үлкен танымалдыққа ие болды. Қазақстандық "Жұлдыздар отбасы" журналының нұсқасы бойынша "Жыл сериалы" атағына ие болды.

Дереккөздер[өңдеу]

  1. 秋九月 王升遐 時年四十歲 葬龍山 號東明聖王, 《Samguksagi》 Goguryeo, volume 13.
  2. History of Korea (Korean) http://www.koreandb.net/KoreanKing/html/person/p121_03672.htm
  3. 《三国史记》:“六年 秋八月 神雀集宫庭 冬十月 王命乌伊扶芬奴 伐太白山东南人国 取其地为城邑。十年 秋九月 鸾集于王台 冬十一月 王命扶尉 伐北沃沮灭之 以其地为城邑”