Тәжікстан туы

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Навигацияға өту Іздеуге өту
Тәжікстан Республикасының туы
(тәж. Парчами Тоҷикистон/Parçami Tojikiston/پَرچَمِ تاجِیکِستان)
сурет
Қабылданған

24 қараша 1992

Қолдануы

құрлықтағы барлық қолданылулар; кемелерде қолданылады National flag and state ensign

Пропорция

1:2

Авторлығы
Ту авторы

Зуһур Һабибуллоев

Дизайны

Ортасында үстінде 8 жұлдыз салынған тәж салынған, көлденең орналасқан жасыл, ақ және қызыл түсті триколор.

Flag of the President of Tajikistan.svgТәжікстан туының нұсқасы

Қолдануы

Президенттік штандарт

Пропорция

1:2


Тәжікстан туы (тәж. Парчами Тоҷикистон) — Тәжікстан Республикасының мемлекеттік рәмізі. Ол 1992 жылы қараша айында қабылданды, және орталығында алтын тәж салынған үш түсті триколор болып келеді.[1]

Тәжік туының түстері мен 1:2 пропорциясы Тәжік КСР туымен бірдей. Байрақ күні оның қабылданған күнінде, 24 қараша күні тойланады.[2]

Дизайны[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Тәжікстан туы қызыл, ақ және жасыл түстерінің триколоры болып келеді. Түстердің мағынасы жайлы көптеген түрлі теориялар бар, көбісі тарихи мағыналарға сүйеніп жазылған. Тәжікстан туының түстері оның ізашары, Тәжік КСР туының түстеріне ұқсас.

Бір теория бойынша, қызыл түсі бостандық пен тәуелсіздікті білдіреді; ақ түсі бейбітшілік пен тыныштықты және жасыл түсі молшылықты және дамуды білдіреді. Оған қоса Тәжікстанда жасыл түсімен табиғатты, Ислам дінін және Наурыз мейрамын байланыстырады. Түстердің халықтың иерархиясын білдіреді деген тұжырымдама да бар; бұл теория бойынша қызыл еңбек істейтін халықты, ақ түсі интеллектуалды жұмысшыларды және жасыл түсі ауыл шаруашылығымен айналысатындарды білдіреді.[3]

Жасыл мен қызыл жолақшалары аумағы бойынша тең болғанымен, ортадағы ақ жолақ олардан бір-жарым рет үлкенірек.

Тудың үш түсін тағы Иран туында да табуға болады; бұл екі халықтың тарихи, лингвистикалық және этностық жақындығын көрсетеді.

Тәжік туында бейнеленген тәж бен 7 жұлдыз

Триколордың ортасында алтын тәж бейнеленген. Тәж Саманид мемлекетін және тәжік халқын білдіреді, өйткені "тәжік" этнонимы парсы тілінің "тадж" ("тәж") сөзінен шыққан. Тәждің үстінде 7 жұлдыз орналасқан, өйткені бұл санның тәжік мифологиясында рөлі үлкен, ол бақыт пен мінсіздікті білдіреді.

Flag of Tajikistan.svg
(1992–қазір)
Ақ Қызыл Сары Жасыл
Pantone Safe 3546c 7406c 2273c
CMYK 0-0-0-0 0-100-100-20 0-21-100-3 100-0-100-60
RGB 255-255-255 205-0-0 248-196-0 0-102-0
Hexadecimal #FFFFFF #CD0000 #F8C400 #006600

Президенттік штандарт[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Тәжікстан президентінің өзінің ресми штандарты тұңғыш рет 2006 жылы, Эмомали Раһмонның 3-ші қайта сайлану рәсімінде қолданылды. Ол тәжік триколорын қолданғанымен, ортасында Деравш Кавиани, сасанидтердің патшалық оюы бейнеленген. Оюдың ішінде көк аспандағы алтын арыстан салынған. Оюдың төрт бұрышында төрт регионды белгілейтін төрт жұлдыз орналастырылған.[4]

Штандарттың ортасында Тәжікстан елтаңбасында бұрын қолданылған символиканы байқауға болады.

Тарихи тулары[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Кеңес одағының билігінен бұрын Тәжікстанның және тәжік халқының тулары болмаған.

1929 жылы тәжіктердің тұңғыш туы қабылданды. Бұдан бұрын Тәжік КСР Бұхара Халық Кеңес Республикасының бөлшегі еді; Қазан төңкерісінен бұрын ол Бұхара әмірлігінің құрамында еді.

Flag of the Tajik ASSR (1929.02-1929.04).svg 23 ақпан 1929 – сәуір 1929 Тәжік АКСР тұңғыш туы 23 ақпан 1929 күні қабылданды. Үстіңгі сол жақтағы бұрышында елтаңбасы орналасқан
Flag of the Tajik Soviet Socialist Republic (1929-1931).svg сәуір 1929 – 24 ақпан 1931 Тәжік АКСР туы
Flag of the Tajik Soviet Socialist Republic (1931-1935).svg 24 ақпан 1931 – 04 шілде 1935 Тәжік КСР туы Латын әліпбиінде «ç.i.ş.toç» жазылған
Flag of the Tajik Soviet Socialist Republic (1935-1936).svg 04 шілде 1935 – 26 мамыр 1936 Тәжік КСР туы Латын әліпбиінде «ÇSS Tocikiston» жазылған
Flag of the Tajik Soviet Socialist Republic (1936-1938).svg 26 қыркүйек 1936 – 1938 Тәжік КСР туы Латын және Кирил әліпбилері
Flag of the Tajik Soviet Socialist Republic (1938-1940).svg 1938 – 28 қыркүйек 1940 Тәжік КСР туы Латын (RSS Tocikiston) және Кирил әліпбилері
Flag of Tajik SSR (1940-1953).svg 28 қыркүйек 1940 – 1953 Тәжік КСР туы Кириллица ғана, тәжік (РСС Тоҷикистон) және орыс тілінде (Таджикская ССР).
Flag of Tajik SSR.svg 20 сәуір 1953 – 9 қыркүйек 1991 Тәжік КСР туы Жазусыз дизайн
Flag of Tajikistan (1991-1992).svg
Flag of Tajikistan (1991-1992).png
20 сәуір 1953 – 24 қараша 1992 (артқы жағы)
10 қыркүйек 1991 – 24 қараша 1992
Тәжік КСР соңғы туы Соңғы қолданылған нұсқасы

Гиннесс рекордтар кітабында[өңдеу | қайнарын өңдеу]

View from the Dushanbe flagpole.jpg
Душанбе флагштогы

2011 жылы қыркүйек айында Тәжікстан туы Гиннесс рекордтар кітабына енді. Душанбедегі тәуелсіздігінің 20-жылдық тойлауында биіктігі 165 м флагштокқа ілінді. Алдыңғы рекорд Әзірбайжанның 162 метр флагштогында еді. Душанбе флагштогы рекордты 2014 жылға дейін иеленді, қазіргі рекорд иеленушісі — Сауд Арабиясының Жидда қаласының 171 м флагштогы.

Дереккөздер[өңдеу | қайнарын өңдеу]