Тәуекелбек Жұмабекұлы Жаңақұлов
| Тәуекелбек Жұмабекұлы Жаңақұлов | |
| Туған күні | |
|---|---|
| Туған жері | |
| Қайтыс болған күні | |
| Қайтыс болған жері | |
| Ұлты | |
| Жұбайы |
Зиба Абдуллақызы Құламанова |
Тәуекелбек Жұмабекұлы Жаңақұлов (3 мамыр 1941, Жамбыл – 26 наурыз 2026, Тараз) — кеңестік және қазақстандық ғалым, профессор.
Өмірбаяны
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]Жаңақұлов 1941 жылғы 3 мамырда Жамбыл облысы, Жамбыл қаласында (қазіргі Тараз) дүниеге келген. 1947 жылы ол сол кездегі Каганович атындағы №38 орта мектепке барып, оны 1957 жылы жақсы бағалармен бітіріп шықты. Өзінің гуманитарлық білімге бейімділігі жоғары бола тұрса да, сол кездегі отбасында қалыптасқан қиын жағдайларға байланысты Жаңақұлов жоғары оқу орындарына түсуге жеңілдік беретін жолдамамен Ташкент темір жол институтына оқуға түседі. Ол кісі институтта оқып жүрген кезінде инженерлік дәрістерді тыңдаумен қатар, Ташкенттегі ең ірі Орта Азиялық университеттің философия кафедрасы профессорларының дәрістеріне де қатысып, қоғамдық ғылымдар саласындағы білімін тереңдете түседі. Оқу жылдарындағы сабаққа тынымсыз дайындықтар, курстық жұмыстарды әзірлеу және қорғау, сынақтар мен емтихандарға ыждағаттылықпен дайындалу және сәтті тапсыру – осылардың барлығы Тәуекелбек Жұмабекұлының табандылығы мен ерік-жігерін, қиыншылықтарға төзімділігі мен оларды жеңе білу қабілетін шыңдай түсті. Ол аталған институтты 1962 жылы табыспен аяқтап шықты.[1]
Еңбек жолы
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]Тәуекелбек Жұмабекұлы өзінің еңбек жолып 1962 жылы Жамбыл станциясына жолдамамен жұмысқа кіруден бастайды. Жұмысқа алынғаннан кейін станция кезекшісі, диспетчер, бас инженер қызметтерін атқарды. Дегенмен де, Темір жолшы мамандығынан өзінің рухани жан дүниесінің талап-сұраныстарына қанағат таппағандықтан Тәуекелбек Жұмабекұлы өзінің бастапқы арманы – гуманитарлық ғылымдармен айналысу мақсатына қайта оралады. Оның бар ынтасы гуманитарлық білімнің ерекше саласы – философиядан студенттерге дәріс беру болды. Бірақ бұл оңай шешіле қоятын мәселе емес еді. Өз мақсатына жету жолында ол жұмыстан тыс уақытта Жамбыл облыстық комитеті жанындағы Марксизм-ленинизм университетінде оқып, оны 1965 жылы бітіріп шықты. Бұл жағдай оған өзі ұнататын философия пәнін оқыту құқығын берді. Сол жылы Тәуекелбек Жұмабекұлы Жамбыл гидромелиорация-құрылыс институтына ректор Р.Ж.Жолаевтың қолдауымен және Ғылыми кеңестің шешімі бойынша оқытушылық қызметке алынды. Оқытушылық қызметті атқара жүріп, ол кісі ғылыми-зерттеу жұмысымен қатар айналысты. Сөйтіп, 1973 жылы ғылыми ізденуші ретінде Ташкент қаласындағы Өзбекстан Ғылым Академиясының Философия және құқық институтында философиядан кандидаттық диссертациясын сәтті қорғап шықты. Тәуекелбек Жұмабекұлы 1975 жылы Жамбыл педагогикалық институтының философия және саяси экономия кафедрасының меңгерушілігіне сайланды. Бұл қызметті әртүрлі үзілістермен 1996 жылға дейін атқарды. 1984 жылы доцент ғылыми атағына ие болды. Ал 2003 жылы Тәуекелбекке Тараз мемлекеттік университеті Ғылыми Кеңесінің шешімімен профессор атағы берілді. 2004–2010 жылдары М.Х. Дулати атындағы ТарМУ-де «философия және мәдениеттану» кафедрасының меңгерушісі қызметін атқарды, 2010 жылдан 2026 жылға дейін сол кафедраның профессоры.[2]
Отбасы
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]Өмірлік серігі әрі адал жары Зиба Абдуллақызы Құламанова – филология ғылымдарының кандидаты, М.Х. Дулати атындағы Тараз Мемлекеттік Университетінің «Қазақ филологиясы және журналистика» кафедрасының доценті. 1976 жылдан бастап еңбек жолын Жамбыл атындағы орта мектепте аға пионер-вожатый қызметінен бастаған. Орта мектепте қазақ тілі мен әдебиеті пәнінің мұғалімі және республикалық, облыстық мұғалімдердің біліктілігін жетілдіру институттарында методист, кабинет меңгерушісі қызметтерін атқарған..1983 жылы Нүкіс қаласындағы Нүкіс мемлекеттік университетін «қазақ филологиясы» мамандығы бойынша бітірген.1992 жылдан Жамбыл педагогикалық институтында аға оқытушы. Содан бері осы ұжымда еңбек етіп келеді. 2007 жылы А. Байтұрсынұлы атындағы Ұлттық Ғылым академиясы Тіл білімі институтының Ғылыми кеңесінде «Жамбыл облысы ойконимдерінің тарихи-лингвистикалық және этномәдени сипаты» тақырыбында диссертациялық жұмысын қорғап, филология ғылымдарының кандидаты дәрежесіне ие болған. 2019ж 26 сәуірде ТарМУ құрметті прфессоры атанды. Тәуекелбек Жұмабекұлы екеуі бес перзентті өсіріп, аяққа тұрғызды.
Марапаттары
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]«В.И. Лениннің 100 жылдығына» медалімен, 1983 жылы «Қазақ ССР-і оқу ісінің үздігі» төсбелгісімен, 2007 жылы «Қазақстан Республикасы білім беру ісінің құрметті қызметкері» төсбелгісімен және ТарМУ-дың «Ұлағатты ұстаз» мәртебесімен және басқа да көптеген құрмет грамоталарымен марапатталған.
Дереккөздер
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]- ↑ Арстан газеті (қаз.). Тексерілді, 29 сәуір 2026.
- ↑ Дулати Университеті. Тексерілді, 29 сәуір 2026.