Төле-Бұға хан

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Jump to navigation Jump to search

Төле-Бұға хан (1281-1291 жылдар аралығында тақта отырды) – Алтын Орда ханы. Шыққан тегі анық емес. Болжам бойынша, оның әкесі Тарбу немесе Алтын Орда ханы Менгу-Темір болуы мүмкін. Бір анығы, Төле-Бұға - Тұтықанның немересі.

Таққа келуі[өңдеу]

Сонымен, Тоқта Туда-Менгу ханның көзін құртқан соң Алтын Орда тағына Төле-Бұға отырда. 1287 жылы оның Мажарстан жорығынан жаңа ғана оралған кезі еді. Түменбасы Ноғай мен Төле-Бұға арасындағы келіспеушіліктің белең алған уақыты да осы.

Келесі жылдың көктемінде Алтын орда ханы Әзербайжанды басып алуды көздеп, Құлауға мемлекетіне соғыс ашты. Бұл Шыңғыс ханнан тараған екі бұтақтың арасындағы тағы бір қақтығыстың бастамасы болды.

Ал түменбасы Ноғай болса, өз кезегінде ықпалын одан әрі күшейте түсті. Ол орыс князьдері Мстислав мен галичтік Левті қосып алып, бірнеше жыл қатарынан Польшаға, Силезияға және Мажарстанға жорықтар ұйымдастырды. Мұнымен қатар, «Хиуалық Ахмат» Олег пен Святослав князьдердің иеліктерінде екі бірдей кент құрды. «Татар басқағының» қыспағына князьдер шыдап-ақ бақты, дегенмен, ақыры төзімдері түгесіліп, Олег Святославпен келісе отырып, Төле-Бұға ханға шағымданды, хан оған моңғол қосындарын жіберіп, Ахмат кенттерін түгін қалдырмай тонауды бұйырады: князьдер оның әмірін екі етпей ол жерлердегі өз адамдарын босатып алды да, ал қалғандарын шынжырлап тастады.[1]

Дереккөздер[өңдеу]

  1. "Алтын Орда хандары" кітабы. 2013 жылғы басылым.