Уақас би

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Jump to navigation Jump to search

Уақас би, Оқас би (т. ж. б. – 1492 ж. ш.) – Ноғай ордасының билеушісі, Едігенің немересі. 15 ғасырда Шығыс Дешті Қыпшақтың саяси өмірінде көрнекті рөл атқарған. Әбілхайырдың билікке келуіне көмектесті және оған одақтас болды. Ол бұл одақты Үлкен (Алтын) Орда хандарымен болған күресте өз ұлысының тәуелсіздігін сақтауға пайдаланды. Уақас би біраз уақыт Шайбани әулетінің екінші бір билеушісі Мұстафа ханның Әбілхайырға қарсы күресін қолдады. Дегенмен ол Әбілхайырдың Моғолстанға жорығында Сығанақ, Аққорған, Аркук, Үзгент және Созақ қалаларын алуға қатысты. Сол еңбегі үшін 1446 жылы Үзгент қаласын сыйға алды. Әбілхайырдың өлімінен кейін оның баласы Шейх Хайдар ханға қарсы шықты. Шейх Хайдар қайтыс болып, баласы Мұхаммед Шайбани билікке келісімен Үлкен (Алтын) Орда билеушісі Ахмет хан, Ибақ хан және Уақас би өзара одақтасып, жаңа билеушіні Дешті Қыпшақты тастап, Түркістанға кетуге мәжбүр етті. Уақас би өзінің туысқаны Қожастың қолынан қаза тапқан.[1]

Сілтемелер[өңдеу]

  1. «Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, VIII том