Украин гривнасы
| Гривна | |||||
|---|---|---|---|---|---|
|
укр. Гривня (укр.) | |||||
| |||||
| Кодтар және таңбалар | |||||
| Кодтар ISO 4217 | UAH (980) | ||||
| Символы | ₴ | ||||
| Аббревиатуралар | грн. | ||||
| Айналым шекарасы | |||||
| Ресми түрде |  Украина
| ||||
| Айналымдағы монеталар және банкноталар | |||||
| Монеталар | 50 копійка, ₴1, ₴2, ₴5, ₴10 | ||||
| Банкноталар | 20, 50, 100, 200, 500, 1 000 | ||||
| Бонкноталар және монеталар өңдірісі | |||||
| Эмиссиялық орталық | Украина Орталық банкі | ||||
| https://bank.gov.ua/ | |||||
| Банкнота өңдіруші | Украина Орталық банкі | ||||
| https://goznak.ru/ | |||||
| Бағамдар ХВҚ, ЕОБ және ҚРҰБ мәліметтері бойынша аутоматты түрде жаңартылып отырады. | |||||
Гривна (укр. гривня, оқылуы , қысқартанда грн, ₴, ISO 4217: UAH) — 1996 жылғы 2 қыркүйектен бергі Украинаның ұлттық валютасы. 1 гривна 100 тиынға (укр. копійка) бөлінеді. Оған Киев Русінде қолданыста болған валютаның атауы берілген.[1]
Этимологиясы
[өңдеу | қайнарын өңдеу]Гривна аттас валютасы XI ғасырда Киев Русінде қолданыста болды. Валюта атауы славян тілдеріндегі жал дегенді білдіретін грива сөзінен келген болатын. Күміс, не алтыннан жасалған бұл валютаны халық кезінде мойнына тағып жүрген деген гипотеза бар. Болгар мен серб тілдерінде гривна сөзі білезік дегенді білдіреді.
1917 жылы Украина Халық Республикасы Ресейден бөлініп шықты да, мемлекеттік валютасын гривна қылды.
Символы
[өңдеу | қайнарын өңдеу]
Гривна символы — үстінен екі көлденең сызықша салынатын кириллицадағы г әрпінің курсив жазылуы. Екі параллель жолақша қытай юәні (¥), еуро (€) мен үндістандық рупия (₹) символдарындай. Символ Юникодқа 4.1 нұсқасында U+20B4 кодымен 2005 жылы қосылды.[2]
Тарихы
[өңдеу | қайнарын өңдеу]1917 жылғы 22 желтоқсанда Орталық рада Украин мемлекеттік банкін құрды. Украин Халық Республикасының тұңғыш валютасы карбованец (укр. карбованець) болды. 1918 жылғы 5 қаңтарда тұңғыш ресми 100 карбованец банкнотасы басылды; оған мемлекеттік банкінің бірінші директоры Михаил Кривецкий (укр. Михайло Кривецький) қол қойды.
1918 жылғы 1 наурызда Орталық рада гривна атты жаңа валюта жасады. Гривна бағасы бойынша 1/2 карбованецтей тұрды да, 100 шагтан тұрды.
1918 жылғы сәуірде гетман Павел Скоропадский карбованецті қайта Украинаның валютасы қылды. Ол 200 шагтан тұратын және 10, 25, 50, 100, 250 мен 1 000 карбованец болып шығарылатын.
1992 жылы карбованецтің үшінші нұсқасы рубльдің орнын алды. 1990 жылдардағы гиперинфляция себебінен карбованец жылдам бағасын жоғалтты.[3] 1996 жылғы қыркүйекте карбованецтің орнын гривна алды. Осы кездері 1 гривна 100 000 карбованецке тең болды.[4]
Ресейдің Қырымды аннексиялауынан кейін 2014 жылғы 18 наурызда Қырым Республикасы уақытша үкіметі гривнаның келесі айда аймақтан алынатынын хабарлады.[5] 2014 жылғы 21 наурызда оның орнына Ресей рублі келді;[6] гривнаның қолданысына 1 маусымға дейін рұқсат берілді.[6] Ресей рублінің Донбасс аудандарында аз болғанынан аймақтағы Донецк пен Луганск сепаратист құрылымдары Украина гривнасы 2022 жылға дейін қолдана берді.[7]
Монеталары
[өңдеу | қайнарын өңдеу]| Украин гривнасы монеталары (1992–)[8] | ||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Суреті | Бағасы | Техникалық егжей-тегжейі | Сипаттамасы | Күні | ||||||||
| Алды | Арты | Диаметрі | Массасы | Құрылымы | Ұшы | Алды | Арты | соғылғаны | шығарылымы | алынуы | ||
|
|
1 копійка | 16 мм | 1.5 г | Тот баспайтын болат | Тегіс | Бағасы, ою |
Украина Тризубы | 1992–2016 | 2 қыркүйек 1996 | 2018 жылғы 1 шілдеден бері шығарылмайды.[9] 1, 2 мен 5 копійка монеталары 2019 жылғы 1 қазанда жалпы шығарылымда жоқ болды.[10] | |
|
|
2 копійка | 17.30 мм | 0.64 г (1992~1996) 1.8 г (2001–) |
алюминий (1992–1996), Тот баспайтын болат (2001–) |
1992–2014 | ||||||
|
|
5 копійка | 24 мм | 4.3 г | Тот баспайтын болат | Құрақты | 1992–2015 | |||||
|
|
10 копійка | 16.3 мм | 1.7 г | жез (1992–1996), алюминилі қола (2001–) |
Құрақты | Бағасы, Ою |
Украина Тризубы | 1992~қазір | 2 қыркүйек 1996 | Қазіргісі | |
|
|
25 копійка | 20.8 мм | 2.9 г | Құрақты және тегіс | 1992–2016 | 2018 жылғы 1 шілдеден шығарылмайды.[9] 25 копійка монетасы Украинада заңды тендерден шығып, 2020 жылғы 1 қазаннан шығарылмайтын болды.[11][12] | |||||
|
|
50 копійка | 23 мм | 4.2 г | 1992~қазір | Қазіргісі | ||||||
|
|
1 гривна | 26 мм | 7.1 г (1995,1996) 6.9 г (2001–) |
жез (1995, 1996), алюминилі қола (2001–) |
Жазу: «ОДНА ГРИВНЯ», соғылған жылы | 1995~2013 | 12 наурыз 1997 | Қазіргісі, бірақ 2018 жылы жаңа дизайны шықты | |||
.PNG)
|
.PNG)
|
1 гривна | 26 мм | 6.8 г (2004–2016) | Алюминилі қола (2004–2016) | Тегіс, жазуы бар ("ОДНА · ГРИВНЯ · Соғылған жылы") | Жазу: Украина елтаңбасы; УКРАЇНА 1 ГРИВНЯ; гүлдесте қоршаған соғылған жылы | Шіркеу моделін мен асатаяқ ұстаған Владимир Святославич бейнесі | 2004–2016 | 2004 | ||
.jpg){kind=small}
|
.jpg){kind=small}
|
1 гривна | 18.9 мм | 3.3 г | Никельденген болат | Құрышталған | Украина елтаңбасы, Бағасы, Ою |
Владимир Святославич | 2018[9] | Қазіргісі | ||
.jpg)
|
.jpg)
|
2 гривна | 20.2 мм | 4.0 г | дана Ярослав | |||||||
.jpg)
|
.jpg)
|
5 гривна | 22.1 мм | 5.2 г | Бөлінген (Тегіс және құрышталған ұшы) | Богдан Михайлович Хмельницкий | 2019 | |||||
.jpg)
|
.jpg)
|
10 гривна | 23.5 мм | 6.4 г | Никельденген цинк қорытпасы | Құрышталған | Иван Степанович Мазепа | 2020[9] | ||||
| Үлгі:Standard coin table notice | ||||||||||||
Банкноталары
[өңдеу | қайнарын өңдеу]| Бағасы [1] мен өлшемі |
Суреті | Басты түсі | Сипаттамасы | Басылған күні | Алынған күні | |||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Алды | Арты | Сутаңбасы | Алды | Арты | ||||
| ₴1 118 × 63 мм |
|
|
Сары-көк | Киевтік Ұлы Владимир (шам. 958–1015), Новгород кінәзі мен Киев ұлы кінәзі Киев Русінің басшысы (980–1015) |
Киевтегі I Владимирдің қамал қабырғасы | 22 мамыр 2006 | 1 қазан 2020 | |
| ₴2 118 × 63 мм |
|
|
Қоңыр қызғылт | дана Ярослав (шам. 978 – 1054), Новгород кінәзі мен Киев ұлы кінәзі Киев Русінің басшысы (1019–1054) |
Әулие София соборы, Киев | 24 қыркүйек 2004 | ||
| ₴5 118 × 63 мм |
|
|
Көк | Богдан Михайлович Хмельницкий (шам. 1595–1657), Украина гетманы | Суботов ауылындағы шіркеу | 14 маусым 2004 | ||
| ₴10 124 × 66 мм |
|
|
Қызыл күрең | Иван Степанович Мазепа (1639–1709), Украина гетманы | Киев-Печерск лаврасының Қасиетті Успен соборы | 1 қараша 2004 | ||
| ₴20 130 × 69 мм |
|
|
Жасыл | Иван Яковлевич Франко (1856–1916), жазушы мен саясаткер | Львов опера және баллет театры | 25 қыркүйек 2018 | Қазіргісі | |
| ₴50 136 × 72 мм |
|
|
Violet | Михаил Сергеевич Грушевский (1866–1934), тарихшы мен саясаткер. | Орталық рада ғимараты (Киевтің «Мұғалім үйі») | 20 December 2019 | ||
| ₴100 142 × 75 мм |
|
|
Olive | Тарас Григорьевич Шевченко (1814–1861), ақын | Тарас Шевченко атындағы Киев ұлттық университеті | 9 наурыз 2015 | ||
| ₴200 148 × 75 мм |
|
|
Қызғылт | Леся Украинка (1871–1913), ақын мен жазушы | Луцк бекінісінің кіретін қамалы | 25 ақпан 2020 | ||
| ₴500 154 × 75 мм |
|
|
Қоңыр | Григорий Саввич Сковорода (1722–1794), философ пен ақын | Киев-Могила академиясы ұлттық университеті | 11 April 2016 | ||
| ₴1,000 160 × 75 мм |
|
|
Көк | Владимир Иванович Вернадский (1863–1945), тарихшы, философ, натуралист пен ғалым | Украина ұлттық ғылымдар академиясы | 25 қазан 2019 | ||
| Үлгі:Standard banknote table notice | ||||||||
Дереккөздер
[өңдеу | қайнарын өңдеу]- ↑ Langer Lawrence N. Grivna // Historical Dictionary of Medieval Russia — Scarecrow Press. — P. 56–57. — ISBN 9780810866188. Мұрағат көшірмесі 17 қаңтардың 2020 Wayback Machine мұрағатында
- ↑ * Michael Everson Proposal to encode the HYRVNIA SIGN and CEDI SIGN in the UCS (23 сәуір 2004). Тексерілді, 23 сәуір 2004. Мұрағат көшірмесі 3 қазанның 2020 Wayback Machine мұрағатында
- ↑ 365 днів: наша історія. 13 листопада. Купоно-карбованці і українці-мільйонери (укр.). poltava365.com (13 қараша 2025). Тексерілді, 22 қараша 2025.
- ↑ National Bank of Ukraine. Bank.gov.ua. Тексерілді, 11 ақпан 2017. Мұрағат көшірмесі 2 сәуірдің 2019 Wayback Machine мұрағатында
- ↑ Ukrainian hryvnia to be dropped in April: Crimean gov't official, CCTV News America (18 наурыз 2014). Тексерілді 18 наурыздың 2014. Мұрағат көшірмесі 23 сәуірдің 2014 Wayback Machine мұрағатында
- ↑ a b Crimea enters the rouble zone. ИТАР-ТАСС (1 маусым 2014). Мұрағат көшірмесі 29 қарашаның 2014 Wayback Machine мұрағатында
- ↑ "In theory, it is possible to pay with Ukrainian hryvnias, Russian rubles, US dollars, and euros in the DPR and the LPR. However, only the two former currencies are in common use. Their exchange rate has been fixed by the governments, and is 1:2 (one hryvnia is the equivalent of two rubles). However, there is a shortage of low denomination rubles, so the Ukrainian hryvnia is still the most popular means of payment.". Osw.waw.pl (17 маусым 2015). Тексерілді, 2 сәуір 2019. Мұрағат көшірмесі 8 қарашаның 2020 Wayback Machine мұрағатында
- ↑ Розмінні й обігові монети. Украина Орталық банкі. Тексерілді, 2 сәуір 2019. Мұрағат көшірмесі 2 сәуірдің 2019 Wayback Machine мұрағатында
- ↑ a b c d Національний банк презентував нові обігові монети. Украина Орталық банкі. Тексерілді, 7 сәуір 2018. Мұрағат көшірмесі 30 тамыздың 2018 Wayback Machine мұрағатында
- ↑ NBU Streamlines Hryvnia Banknote and Coin Denominations. Украина Ұлттық банкі (25 маусым 2019). Тексерілді, 17 шілде 2019. Мұрағат көшірмесі 22 қазанның 2020 Wayback Machine мұрағатында
- ↑ 25-Kopiyka Coins and Old Series Hryvnia Banknotes to Cease Being Legal Ten-der from 1 October 2020. Украина Орталық банкі (2 қыркүйек 2020). Тексерілді, 19 қазан 2020. Мұрағат көшірмесі 21 қазанның 2020 Wayback Machine мұрағатында
- ↑ NBU to Withdraw 25.Kopiyka Coins and Hryvnia Banknotes 01 Designed before 2003 from Circulation, Effective 1 October 2020. Украина Орталық банкі (30 қыркүйек 2020). Тексерілді, 19 қазан 2020. Мұрағат көшірмесі 13 қазанның 2020 Wayback Machine мұрағатында