Уәли Мұхаммед
| Уәли Мұхаммед өзб. Vali Muhammad | ||
 Уәли Мұхаммед хан, XVII ғасырдың басындағы парсы суретшісінің туындысы | ||
| Лауазымы | ||
|---|---|---|
| ||
| 1605 — 1611 | ||
| Ізашары | Бақи Мұхаммед (1603–1605) | |
| Ізбасары | Имамқұл хан (1611–1642) | |
| Өмірбаяны | ||
| Дүниеге келуі | 1579 Бұхара, Бұхара хандығы | |
| Қайтыс болуы | 2 желтоқсан 1611 Самарқан, Бұхара хандығы | |
| Әкесі | Жәни Мұхаммед[1] | |
өңдеу  | ||
Уәли Мұхаммед хан (1605–1611) — Бұхара хандығының өзбек[2] Жәнилер (Аштархан) әулетінен шыққан екінші ханы.
Уәли Мұхаммед 1605 жылы ағасы Бақи Мұхаммед хан қайтыс болғаннан кейін таққа отырды.[3]
Уәли Мұхаммед хан жүргізген дипломатиялық емес саясат өзбек тайпаларының наразылығын тудырды.[4] Нәтижесінде олар ханды тақтан тайдырып, орнына оның жиені (үлкен ағасы Дін Мұхаммедтің ұлы) Имамқұлды (1611–1642) отырғызды.
Уәли Мұхаммед ханның саяси күресінде оған шах Аббас бастаған Сефевидтер қолдау көрсетті, алайда 1611 жылы Самарқан түбіндегі шешуші шайқаста иран әскерлерін одақтасы ретінде қазақ әскерлері әрекет еткен Имамқұл хан тас-талқан етті.
Қайтыс болуы
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]1611 жылы Уәли Мұхаммед хан қаза тауып, билік түпкілікті Имамқұл ханның қолына өтті.
Әдебиет
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]- История Узбекской ССР. Том 1. Ответственный редактор Я.Г. Гулямов. Ташкент, 1967.
- История Узбекистана. Т.3. Т.,1993.
- Зияев А.Х. «Силсилат ас-салотин» как исторический источник. Рукопись диссертации на соискание ученой степени кандидата исторических наук. Ташкент, 1990.
Дереккөздер
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]- ↑ Комментарии. Басты дереккөзінен мұрағатталған 9 шілде 2014. Тексерілді, 22 қараша 2018.
- ↑ Анке фон Кюгельген, Легитимация среднеазиатской династии мангитов в произведениях их историков (XVIII–XIX вв.). Алматы: Дайк-пресс, 2004, c.68-69
- ↑ Султанов, Т.И. Чингиз-хан и Чингизиды. Судьба и власть М.: АСТ: АСТ МОСКВА, 2006, с.151
- ↑ Алексеев А.К. Политическая история Тукай-Тимуридов. Спб., 2006, с.118